Pengorbanan Sultan Selangor, Almarhum Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah jadikan Kuala Lumpur pesat membangun

Tanggal 1 Februari 1974 mencatatkan satu peristiwa bersejarah apabila Sultan Selangor ke-8, Almarhum Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Alhaj melakukan pengorbanan besar demi kepentingan negara, dengan berkenan menyerahkan Kuala Lumpur kepada Kerajaan Persekutuan untuk dijadikan pusat pentadbiran dan ibu negara Malaysia.

Kuala Lumpur, yang selama ini menjadi ibu negeri Selangor dan sebahagian daripada kedaulatan Kerajaan Negeri Selangor, diserahkan kepada Kerajaan Persekutuan menerusi satu perjanjian bersejarah. Penyerahan ini bukanlah suatu perkara mudah, kerana ia membabitkan hak fizikal serta kedaulatan yang dimiliki Sultan Selangor terhadap kawasan seluas kira-kira 4,931 hektar tersebut.

Bagi merealisasikan proses pemindahan dan penyerahan kawasan Kuala Lumpur ini, pelbagai perbincangan telah diadakan antara kedua-dua pihak. Warkah demi warkah bertukar tangan sehinggalah akhirnya satu persetujuan dicapai, dengan Sultan Selangor menunjukkan kesediaan untuk bertolak ansur menerusi draf terakhir 'Perjanjian Kuala Lumpur 1974'.

Pertimbangan demi negara

Bagi Almarhum Sultan Salahuddin, pertimbangan baginda untuk menyerahkan Kuala Lumpur dibuat bersandarkan faktor bahawa Malaysia perlu mempunyai sebuah ibu negara yang strategik dan lengkap dengan infrastruktur. Kuala Lumpur, sebagai sebuah bandar raya yang sedang membangun, memenuhi kriteria yang diperlukan untuk menjadi ibu negara yang mampu mencerminkan kemajuan negara.

Keputusan ini mencerminkan keutamaan baginda terhadap pembangunan dan kemajuan negara, melebihi kepentingan dan hak peribadi baginda terhadap wilayah yang amat bermakna itu. Pengorbanan baginda terus dikenang sebagai satu tindakan yang penuh keluhuran, dan sering digambarkan sebagai satu tindakan kenegaraan serta pengorbanan demi kepentingan negara.

Diceritakan bahawa Almarhum Sultan Salahuddin amat menyayangi dan berbangga dengan Kuala Lumpur. Pengorbanan menyerahkan kota yang dikasihi itu demi kebaikan negara mencerminkan jiwa besar baginda sebagai seorang pemerintah yang mendahulukan kepentingan rakyat dan masa depan Malaysia.

Istiadat memeterai perjanjian

Istiadat memeterai perjanjian penyerahan Kuala Lumpur sebagai Wilayah Persekutuan disempurnakan di Istana Negara pada 1 Februari 1974. Kerajaan Persekutuan diwakili oleh Yang di-Pertuan Agong, Tuanku Abdul Halim Muadzam Shah, manakala Kerajaan Selangor diwakili oleh Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah, dengan istiadat tersebut disaksikan oleh Raja-Raja Melayu dan Ketua-Ketua Negeri.

Peristiwa bersejarah itu disiarkan secara langsung menerusi Radio dan Televisyen Malaysia, membolehkan rakyat menyaksikan detik penting dalam sejarah negara tersebut. Ketika itu, Perdana Menteri Malaysia ialah Tun Abdul Razak Hussein, manakala Menteri Besar Selangor pula ialah Datuk Harun Idris. Dalam titah baginda sempena majlis itu, Yang di-Pertuan Agong mendoakan agar Kuala Lumpur terus maju dan makmur serta menjadi lambang perpaduan rakyat seluruh negara.

Pampasan dan ibu negeri baharu

Sebagai galang gantinya, Kerajaan Persekutuan bersetuju menyokong penubuhan dan membantu pembangunan ibu negeri Selangor yang baharu. Kawasan Batu Tiga kemudiannya dibangunkan dan dinamakan Shah Alam, sempena nama Sultan Selangor ke-7, Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah, iaitu ayahanda kepada Sultan Salahuddin.

Kerajaan Selangor turut menerima pampasan kekal yang didasarkan kepada jumlah hasil tahunan yang hilang akibat penyerahan Kuala Lumpur, iaitu sebanyak RM18,305,637.66 setahun, yang dibayar secara berkala. Selain itu, pampasan turut diberikan berkaitan harta-harta yang diserahkan, meliputi tanah, bangunan dan kelengkapan. Pada tahun 1974 sahaja, Kerajaan Persekutuan dilaporkan membayar sejumlah besar pampasan yang digunakan kerajaan negeri untuk membangunkan Shah Alam.

Dana pampasan tersebut digunakan bagi pelbagai projek pembangunan di ibu negeri baharu, termasuk pembinaan bangunan ibu pejabat kerajaan negeri, prasarana seperti tasik, serta Masjid Negeri yang menjadi antara masjid terbesar di rantau ini. Pengaturan pampasan ini memastikan kepentingan Negeri Selangor tetap terpelihara walaupun kehilangan pusat pentadbirannya yang lama, sekali gus mencerminkan semangat tolak ansur dalam perjanjian tersebut.

Menariknya, dalam rundingan awal, Kerajaan Persekutuan turut menyatakan hasrat untuk memasukkan kawasan Petaling Jaya dalam penyerahan tersebut. Namun, cadangan itu dibantah oleh Kerajaan Selangor atas alasan negeri itu tidak mahu kehilangan kawasan industri yang masih tinggal. Sempadan Kuala Lumpur yang wujud hari ini adalah hasil persetujuan akhir antara kedua-dua kerajaan.

Warisan yang berkekalan

Penyerahan Kuala Lumpur membuka jalan kepada pembangunan pesat ibu negara. Sebagai Wilayah Persekutuan, Kuala Lumpur berkembang menjadi pusat pentadbiran, perdagangan dan kewangan negara, sekali gus menjadi lambang kemajuan Malaysia di mata dunia. Antara bukti sejarah penyerahan ini ialah Bangunan Sultan Abdul Samad, yang dahulunya menempatkan pejabat pentadbiran Kerajaan Negeri Selangor sebelum diserahkan kepada Kerajaan Persekutuan dan dinamakan sempena Sultan Selangor terdahulu.

Menariknya, pembentukan Wilayah Persekutuan Putrajaya kemudiannya turut berlaku semasa Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah masih memerintah, iaitu ketika baginda menjadi Yang di-Pertuan Agong. Ini menjadikan baginda sebagai tokoh yang turut terlibat dalam sejarah pembentukan dua daripada wilayah persekutuan negara, satu kedudukan yang istimewa dalam sejarah pentadbiran Malaysia.

Pengorbanan Almarhum Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah dalam menyerahkan Kuala Lumpur terus dikenang sebagai satu sumbangan besar kepada pembentukan dan kemajuan negara. Kisah ini bukan sahaja merupakan sebahagian penting daripada sejarah Wilayah Persekutuan yang diraikan setiap 1 Februari sebagai Hari Wilayah, malah menjadi pengingat tentang semangat mendahulukan kepentingan negara yang ditunjukkan oleh baginda demi masa depan Malaysia yang lebih cerah.