RUU Jenayah Siber 2026: mahkamah boleh sekat wang scam sebelum suspek didakwa, apa maknanya untuk mangsa
Ringkasnya
- Fasal 54 RUU Jenayah Siber 2026 membolehkan mahkamah mengeluarkan perintah sekatan harta walaupun suspek belum didakwa.
- Perintah lain termasuk perintah henti, perintah pemulihan atau bayaran balik kepada mangsa, dan perintah pematuhan.
- Fasal 23 meluaskan kesalahan menyamar melalui sistem komputer, termasuk deepfake.
- Fasal 2 membolehkan tindakan terhadap penjenayah di luar negara jika melibatkan sistem di Malaysia atau mangsa rakyat Malaysia.
- RUU ini diluluskan Parlimen pada Julai dan bertujuan memansuhkan Akta Jenayah Komputer 1997.
Undang-undang baharu jenayah siber memberi mahkamah kuasa untuk menyekat wang hasil penipuan lebih awal. Ini penting kerana wang mangsa scam biasanya dipindahkan dengan sangat cepat.
Apa maknanya kepada anda
Bagi mangsa penipuan dalam talian, masa ialah segala-galanya. Kuasa menyekat harta sebelum suspek didakwa bermakna pihak berkuasa ada cara undang-undang yang lebih jelas untuk 'membekukan' wang sebelum ia hilang. Namun kuasa itu hanya berguna jika laporan dibuat cepat dan bukti disimpan. Jadi tindakan anda dalam jam-jam pertama tetap menentukan peluang wang itu diselamatkan.
Mahkamah akan diberi kuasa mengeluarkan perintah sekatan harta untuk menghalang wang hasil jenayah siber daripada dipindahkan, walaupun sebelum suspek didakwa secara rasmi. Perkara itu dinyatakan oleh Timbalan Perdana Menteri, Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi, dalam jawapan bertulis di Parlimen, menurut laporan The Star.
Beliau kata peruntukan itu antara langkah di bawah Rang Undang-Undang (RUU) Jenayah Siber 2026. Tujuannya ialah memperkukuh tindakan terhadap sindiket penipuan dalam talian, terutama yang menyalahgunakan kecerdasan buatan (AI), iaitu teknologi komputer yang boleh meniru suara, wajah dan tulisan manusia.
Menurut Ahmad Zahid, Fasal 54 RUU itu membolehkan mahkamah mengeluarkan perintah pencegahan. Permohonan boleh dibuat oleh Pendakwa Raya atau pegawai yang diberi kuasa, sama ada suspek sudah didakwa atau belum. Antara perintah yang boleh dikeluarkan ialah perintah henti, perintah pemulihan kepada mangsa, perintah pematuhan dan perintah sekatan harta. Perintah sekatan harta menghalang aset seperti hasil penipuan daripada dikeluarkan.
Beliau kata RUU itu diluluskan Parlimen pada Julai. Ia diperkenalkan untuk menutup kelemahan dalam undang-undang sedia ada. RUU ini bertujuan memansuhkan Akta Jenayah Komputer 1997 (Akta 563). Ia juga meluaskan bidang kuasa ke atas jenayah siber rentas sempadan, dan menangani semua bentuk jenayah siber termasuk penyalahgunaan AI untuk menipu.
Fasal 23 pula khusus untuk kesalahan menyamar secara digital yang makin canggih. Ahmad Zahid kata undang-undang sedia ada tidak lagi mencukupi untuk menangani deepfake, iaitu video atau suara palsu yang dibuat dengan AI. Jadi Fasal 23 meluaskan skop kesalahan menyamar yang dilakukan melalui sistem komputer.
Fasal 2 meluaskan bidang kuasa Malaysia kepada penjenayah siber di luar negara. Syaratnya, kesalahan itu melibatkan sistem komputer di Malaysia atau mangsa rakyat Malaysia.
Pengarah Jabatan Siasatan Jenayah Komersial (JSJK) Bukit Aman, Komisioner Datuk Rusdi Mohd Isa, menyambut baik langkah itu. Beliau kata sindiket boleh beroperasi dari luar negara menggunakan infrastruktur digital, AI dan penyamaran identiti untuk menyasarkan mangsa di Malaysia. Menurut beliau, peruntukan rentas sempadan memberi asas undang-undang yang lebih jelas untuk menyiasat dan bertindak terhadap pelaku di luar negara. Polis juga menyambut baik kuasa siasatan yang lebih kuat, termasuk memelihara dan mendedahkan data, mengumpul data trafik dan memintas komunikasi.
Apa yang berubah untuk mangsa scam
Selama ini, banyak mangsa merasa wang mereka hilang sebelum sesiapa sempat bertindak. Sindiket biasanya memindahkan wang melalui beberapa akaun dalam masa yang singkat. Perintah sekatan harta di bawah Fasal 54 memberi mahkamah alat untuk menghalang wang itu dikeluarkan, tanpa perlu menunggu pertuduhan.
RUU ini juga menyebut perintah pemulihan kepada mangsa. Ini membuka jalan undang-undang untuk wang dikembalikan. Namun laporan ini tidak menyatakan berapa cepat perintah itu boleh dikeluarkan atau bagaimana mangsa memohon pemulihan. Perincian itu bergantung kepada pelaksanaan undang-undang nanti.
Satu lagi perubahan ialah deepfake. Sebelum ini, menyamar sebagai orang lain menggunakan video atau suara palsu sukar dikategorikan. Fasal 23 meluaskan kesalahan menyamar melalui sistem komputer. Jadi panggilan video palsu yang meniru wajah ahli keluarga, bos atau pegawai boleh disiasat dengan lebih jelas.
Langkah segera jika anda tertipu
Undang-undang yang lebih kuat tidak menggantikan tindakan pantas. Ikut langkah ini sebaik anda sedar ditipu.
- Hubungi Pusat Respons Scam Kebangsaan (NSRC) di talian 997 secepat mungkin untuk menyekat aliran wang.
- Hubungi bank anda dan minta akaun atau kad disekat sementara.
- Jangan padam apa-apa. Simpan tangkap layar perbualan, nombor telefon, nama akaun penerima, resit pindahan dan pautan laman.
- Buat laporan polis di balai terdekat atau secara dalam talian, dan sertakan semua bukti.
- Tukar kata laluan e-mel, perbankan dan media sosial, dan aktifkan pengesahan dua langkah.
- Beritahu keluarga dan rakan supaya mereka tidak tertipu oleh akaun anda yang mungkin telah diambil alih.
Tabiat keluarga untuk berdepan deepfake
Video dan suara palsu kini sangat meyakinkan. Cara paling berkesan ialah membina tabiat semakan dalam keluarga, terutama dengan ibu bapa yang lebih berusia.
Pertama, setuju satu kata rahsia keluarga. Jika seseorang menelefon meminta wang segera, minta kata rahsia itu. Kedua, letak telefon dan hubungi semula orang itu melalui nombor yang anda simpan sendiri. Ketiga, jangan sekali-kali bayar hanya kerana diugut atau didesak untuk bertindak segera.
Di tempat kerja pula, bayaran atau pindahan wang yang diminta melalui panggilan video wajar disahkan melalui saluran kedua. Contohnya e-mel rasmi atau panggilan ke nombor pejabat. Kuasa Fasal 2 ke atas sindiket luar negara memang membantu, tetapi mencegah kerugian sentiasa lebih mudah daripada mengejar wang yang sudah keluar negara.
Fakta penting
- Fasal 54 membolehkan perintah sekatan harta walaupun suspek belum didakwa.
- Fasal 23 meluaskan kesalahan menyamar melalui sistem komputer, termasuk deepfake.
- Fasal 2 meluaskan bidang kuasa kepada penjenayah di luar negara yang melibatkan sistem atau mangsa Malaysia.
- RUU Jenayah Siber 2026 diluluskan Parlimen pada Julai dan bertujuan memansuhkan Akta Jenayah Komputer 1997.
Soalan lazim
Bolehkah wang scam disekat sebelum suspek ditangkap atau didakwa?
Di bawah Fasal 54 RUU Jenayah Siber 2026, mahkamah boleh mengeluarkan perintah sekatan harta atas permohonan Pendakwa Raya atau pegawai diberi kuasa, sama ada suspek sudah didakwa atau belum.
Adakah deepfake kini satu kesalahan?
Fasal 23 meluaskan skop kesalahan menyamar melalui sistem komputer, termasuk penyamaran yang menggunakan AI seperti deepfake.
Bagaimana jika penipu berada di luar negara?
Fasal 2 membolehkan tindakan terhadap pesalah di luar negara jika kesalahan melibatkan sistem komputer di Malaysia atau mangsa rakyat Malaysia.
Apa yang perlu saya buat dahulu jika tertipu?
Hubungi NSRC di 997 dan bank anda secepat mungkin, simpan semua bukti, kemudian buat laporan polis.
https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/11/06/new-bill-provides-more-bite-against-ai-cybercrime