Perlembagaan Persekutuan jamin kesamarataan: apa yang boleh anda lakukan jika berdepan diskriminasi kaum pada 2026
Ringkasnya
- Perkara 8(1) Perlembagaan Persekutuan menjamin semua orang sama rata di sisi undang-undang, manakala Perkara 8(2) melarang diskriminasi terhadap warganegara atas alasan agama, kaum, keturunan, tempat lahir atau jantina.
- Perlembagaan juga mengandungi Perkara 153 yang memelihara kedudukan istimewa orang Melayu dan anak negeri Sabah dan Sarawak serta kepentingan sah kaum-kaum lain.
- Pada Oktober 2026, Kementerian Perpaduan Negara memulakan kajian menyeluruh tentang keberkesanan undang-undang sedia ada berkaitan isu 3R dan ucapan kebencian, serta akan mencadangkan pelantikan Pesuruhjaya Keharmonian kepada SUHAKAM.
- Bagi diskriminasi di tempat kerja, Seksyen 69F Akta Kerja 1955 membolehkan Ketua Pengarah Tenaga Kerja menyiasat dan memutuskan pertikaian.
Persoalan sama ada seseorang boleh dilayan berbeza kerana kaumnya kembali hangat dibincangkan pada 2026, dari kenyataan Suruhanjaya Hak Asasi Manusia Malaysia (SUHAKAM) hingga kajian semula undang-undang oleh Kementerian Perpaduan Negara. Bagi rakyat biasa, soalan praktikalnya mudah: apa sebenarnya yang dijamin oleh Perlembagaan Persekutuan, dan ke mana hendak pergi jika anda rasa didiskriminasi?
Apa maknanya kepada anda
Jika anda pernah ditolak kerja, perkhidmatan atau peluang dan percaya kaum menjadi sebabnya, anda tidak semestinya tiada pilihan. Ada saluran aduan yang wujud, tetapi setiap satu mempunyai skop berbeza. Memahami perbezaan itu menjimatkan masa anda dan membantu aduan anda sampai ke pihak yang berkuasa bertindak. Artikel ini ialah maklumat umum, bukan nasihat guaman.
Kementerian Perpaduan Negara, melalui Jawatankuasa Pengurusan Isu Perpaduan (JPIP), akan mengkaji secara menyeluruh keberkesanan peruntukan undang-undang dan mekanisme penguatkuasaan sedia ada berkaitan isu agama, institusi raja dan kaum (3R) serta ucapan kebencian. Menurut laporan Bernama yang disiarkan Malay Mail pada 7 Oktober 2026, perkara yang dikaji termasuk takrif 3R dan ucapan kebencian, skop bidang kuasa, pertindihan peruntukan undang-undang dan keberkesanan tindakan penguatkuasaan.
Kementerian itu menyenaraikan undang-undang sedia ada seperti Akta Hasutan 1948, Akta Komunikasi dan Multimedia 1998, Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984 serta peruntukan berkaitan dalam Kanun Keseksaan. Ia menegaskan bahawa larangan diskriminasi sudah diperuntukkan di bawah Perkara 8 Perlembagaan Persekutuan, undang-undang tertinggi negara, dan berpandangan cabaran utama bukanlah ketiadaan undang-undang tetapi memastikan penguatkuasaan yang tegas dan konsisten. Kementerian juga akan mencadangkan kepada SUHAKAM pelantikan seorang Pesuruhjaya Keharmonian, manakala Jabatan Perpaduan Negara dan Integrasi Nasional (JPNIN) akan membangunkan Pelan Tindakan Memperkukuh Ekosistem Keharmonian Sosial Negara.
SUHAKAM pula, dalam kenyataan sempena Hari Antarabangsa Penghapusan Diskriminasi Kaum bertarikh 26 Mac 2026, mengingatkan bahawa Perkara 8(1) menjamin semua orang sama rata di sisi undang-undang dan berhak mendapat perlindungan sama rata, manakala Perkara 8(2) melarang diskriminasi terhadap warganegara atas alasan agama, kaum, keturunan, tempat lahir atau jantina. Suruhanjaya itu menggesa kerajaan mengambil langkah ke arah menyertai Konvensyen Antarabangsa Mengenai Penghapusan Semua Bentuk Diskriminasi Kaum (ICERD), sambil menyatakan pendekatan yang mengambil kira kerangka Perlembagaan dan konteks masyarakat Malaysia adalah penting.
Sebelum itu, pada Mei 2025, SUHAKAM menggesa penggubalan Akta Keharmonian Nasional selepas penerbitan Laporan Rasisme Malaysia 2024 oleh pertubuhan masyarakat sivil Pusat Komas. Menurut Borneo Post, SUHAKAM turut merujuk Perkara 12 Perlembagaan yang menegaskan tiada diskriminasi dalam mana-mana institusi pendidikan yang diselenggara oleh pihak berkuasa awam.
Perkara 8 perlu dibaca bersama peruntukan lain dalam Perlembagaan. Perkara 153 memberi tanggungjawab kepada Yang di-Pertuan Agong untuk memelihara kedudukan istimewa orang Melayu dan anak negeri mana-mana Negeri Sabah dan Sarawak serta kepentingan sah kaum-kaum lain, termasuk melalui kuota dalam perkhidmatan awam, biasiswa dan pendidikan awam. Peruntukan ini berasal daripada syor Suruhanjaya Reid yang menggubal Perlembagaan menjelang kemerdekaan 1957.
Di tempat kerja, Akta Kerja (Pindaan) 2022 yang berkuat kuasa pada 1 Januari 2023 menambah Seksyen 69F. Menurut Utusan Malaysia, seksyen itu memberi kuasa kepada Ketua Pengarah Jabatan Tenaga Kerja untuk membuat inkuiri dan memutuskan pertikaian antara pekerja dan majikan berhubung diskriminasi, serta membuat perintah mengenainya. Majikan yang gagal mematuhi perintah itu boleh didenda sehingga RM50,000. Bagaimanapun, istilah diskriminasi tidak ditakrifkan dalam akta tersebut.
Apa yang Perkara 8 lindungi, dan apa yang tidak
Perkara 8 secara umumnya ditujukan kepada undang-undang dan tindakan pihak berkuasa awam, seperti pelantikan jawatan dalam perkhidmatan awam dan pentadbiran undang-undang. Perlembagaan sendiri membenarkan pengecualian tertentu, termasuk yang diperuntukkan di bawah Perkara 153. Ini bermakna tidak setiap layanan berbeza oleh kerajaan boleh dicabar sebagai diskriminasi.
Bagi layanan oleh individu atau syarikat swasta, contohnya tuan rumah atau kedai, perlindungan undang-undang lebih terhad dan bergantung pada akta lain. Di sinilah perdebatan semasa berlaku: kerajaan berpandangan undang-undang sedia ada mencukupi jika dikuatkuasakan dengan baik, manakala SUHAKAM menggesa rangka kerja tambahan seperti Akta Keharmonian Nasional dan penyertaan ICERD.
Bagi pembaca, perkara penting ialah mengenal pasti jenis kes anda dahulu: adakah ia melibatkan pihak berkuasa awam, majikan, atau ucapan dan ancaman yang mungkin menjadi kesalahan jenayah. Setiap satu ada saluran berbeza.
Senarai semak jika anda berdepan diskriminasi kaum
Langkah berikut ialah panduan umum untuk menyusun aduan anda. Untuk kes yang serius atau melibatkan tuntutan mahkamah, dapatkan nasihat peguam.
- Catat segera apa yang berlaku: tarikh, masa, lokasi, nama atau jawatan pihak terlibat dan saksi. Simpan tangkap layar mesej, iklan atau e-mel tanpa mengubahnya.
- Jika ia berlaku di tempat kerja, gunakan saluran dalaman majikan dahulu jika selamat, kemudian buat aduan kepada Jabatan Tenaga Kerja yang boleh menyiasat di bawah Seksyen 69F Akta Kerja 1955.
- Jika melibatkan agensi kerajaan atau pelanggaran hak asasi, kemukakan aduan kepada SUHAKAM melalui Sistem Aduan SUHAKAM di laman webnya atau hubungi 03-2612 5600.
- Jika anda menerima ancaman, hasutan atau ucapan kebencian, buat laporan polis kerana perbuatan ini mungkin menjadi kesalahan di bawah Kanun Keseksaan atau Akta Komunikasi dan Multimedia 1998.
- Jika anda bercadang membawa kes ke mahkamah, dapatkan nasihat peguam. Mereka yang tidak mampu boleh bertanya tentang bantuan guaman, contohnya melalui Biro Bantuan Guaman atau pusat bantuan guaman Majlis Peguam.
- Elakkan menyebarkan butiran peribadi pihak lain di media sosial sebelum aduan disiasat; ia boleh menjejaskan kes dan mengundang tindakan balas.
Saluran di Lembah Klang dan apa yang dijangka seterusnya
Ibu pejabat SUHAKAM terletak di Tingkat 17, Menara Aras Raya, Jalan Raja Laut, Kuala Lumpur, dan beroperasi pada hari bekerja. Bagi kebanyakan penduduk Lembah Klang, aduan dalam talian lebih mudah, tetapi kunjungan bersemuka boleh membantu jika anda memerlukan penjelasan tentang skop aduan.
Dari segi dasar, dua perkara wajar dipantau: hasil kajian JPIP terhadap undang-undang 3R dan ucapan kebencian, serta sama ada cadangan Pesuruhjaya Keharmonian di SUHAKAM direalisasikan. Butiran dan jangka masa kedua-duanya belum diumumkan.
Fakta penting
- Perkara 8(2): larangan diskriminasi atas alasan agama, kaum, keturunan, tempat lahir atau jantina.
- Kajian JPIP terhadap undang-undang 3R dan ucapan kebencian diumumkan pada 7 Oktober 2026.
- Seksyen 69F Akta Kerja 1955 berkuat kuasa 1 Januari 2023; denda sehingga RM50,000 jika perintah tidak dipatuhi.
- SUHAKAM: Tingkat 17, Menara Aras Raya, Jalan Raja Laut, Kuala Lumpur; tel 03-2612 5600.
Soalan lazim
Adakah Perkara 8 melarang semua bentuk layanan berbeza berdasarkan kaum?
Tidak secara mutlak. Perkara 8(2) melarang diskriminasi terhadap warganegara atas alasan agama, kaum, keturunan, tempat lahir atau jantina, tetapi Perlembagaan sendiri membenarkan pengecualian tertentu, termasuk di bawah Perkara 153.
Bolehkah SUHAKAM menghukum pihak yang mendiskriminasi saya?
SUHAKAM menyiasat aduan pelanggaran hak asasi dan membuat syor, tetapi ia bukan mahkamah. Untuk pampasan atau hukuman, saluran lain seperti mahkamah, polis atau Jabatan Tenaga Kerja mungkin diperlukan bergantung pada jenis kes.
Saya rasa ditolak kerja kerana kaum. Ke mana saya boleh mengadu?
Aduan diskriminasi antara pekerja dan majikan boleh dibuat kepada Jabatan Tenaga Kerja, yang Ketua Pengarahnya diberi kuasa di bawah Seksyen 69F Akta Kerja 1955 untuk menyiasat dan membuat perintah. Simpan bukti seperti iklan jawatan atau mesej berkaitan.
Apakah ICERD?
ICERD ialah Konvensyen Antarabangsa Mengenai Penghapusan Semua Bentuk Diskriminasi Kaum. SUHAKAM menggesa Malaysia mengambil langkah ke arah menyertainya, dengan mengambil kira kerangka Perlembagaan dan konteks masyarakat negara.
Adakah undang-undang baharu antidiskriminasi akan digubal?
Belum ada keputusan. Kementerian Perpaduan Negara berpandangan cadangan undang-undang atau institusi baharu perlu dinilai secara menyeluruh untuk mengelakkan pertindihan, dan kini sedang mengkaji keberkesanan undang-undang sedia ada.
https://www.malaymail.com/news/malaysia/2026/10/07/national-unity-ministry-to-study-effectiveness-of-existing-3r-hate-speech-laws/238101