Wanita capai 39.4 peratus pengurusan tertinggi awam, laluan politik masih mencabar

Perkhidmatan awam telah melepasi sasaran 30 peratus wanita dalam kumpulan pengurusan tertinggi, tetapi angka itu belum membawa kesimpulan sama bagi politik atau semua lapisan kepimpinan.

Wanita membentuk 39.4 peratus kumpulan pengurusan tertinggi perkhidmatan awam setakat Disember 2025, melepasi sasaran perwakilan 30 peratus pada peringkat pembuat keputusan. Angka Jabatan Perkhidmatan Awam itu dibentangkan Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat Datuk Seri Nancy Shukri di Dewan Rakyat. Pencapaian tersebut menerangkan satu bahagian kepimpinan negara, tetapi sumber tidak memberikan pecahan mengikut kementerian, gred jawatan, negeri atau jenis tanggungjawab dalam kumpulan pengurusan berkenaan.

Perbezaan antara sasaran dan bacaan semasa ialah 9.4 mata peratusan. Namun, kadar 39.4 peratus tidak bermakna semua institusi awam mempunyai komposisi yang sama. Ia ialah angka kumpulan pengurusan tertinggi secara keseluruhan pada satu tarikh rujukan. Tanpa siri tahunan dalam laporan yang diperiksa, kadar pertumbuhan dari tahun sebelumnya juga tidak dapat ditentukan. Bacaan itu paling tepat digunakan untuk mengesahkan bahawa ambang 30 peratus telah dilampaui dalam perkhidmatan awam.

Pertanyaan Parlimen yang membawa kepada penjelasan ini memberi tumpuan lebih luas kepada penyertaan wanita dalam politik. Ahli Parlimen Indera Mahkota Datuk Seri Saifuddin Abdullah meminta langkah konkrit kerajaan bagi menangani halangan yang menyekat kemajuan wanita dalam parti politik. Nancy mengakui peningkatan perwakilan politik kekal sukar kerana pemimpin parti perlu bersedia membuka lebih banyak peluang. Maka, prestasi sektor awam tidak boleh digunakan sebagai bukti bahawa cabaran politik telah selesai.

Salah satu saluran pembangunan kepimpinan ialah Program Perantis atau Women's Leadership Apprenticeship. Program itu menyediakan latihan dan bimbingan supaya peserta dapat membina kemahiran kepimpinan serta menunjukkan kemampuan mereka. Pada 2024, seramai 5,369 wanita menerima manfaat. Pada 2025, latihan dan bimbingan melibatkan 125 wanita terkemuka. Laporan tidak menyatakan bilangan peserta bagi 2025, jadi angka mentor tidak boleh dianggap sebagai jumlah orang yang dilatih pada tahun tersebut.

Setakat Ogos 2026, sebanyak 3,375 peserta lagi menerima bimbingan daripada 78 wanita terkemuka. Dua angka itu memberi ukuran aktiviti semasa, tetapi belum menjelaskan berapa ramai peserta kemudian dilantik ke jawatan awam, korporat atau politik. Bagi menilai keberkesanan, jumlah penyertaan perlu dibezakan daripada hasil kerjaya selepas program. Sumber hanya mengesahkan penyertaan dan bimbingan; ia tidak menyediakan kadar penempatan, kenaikan pangkat atau pencalonan pilihan raya.

Kerangka dasar yang lebih besar ialah Dasar Wanita Negara dan Pelan Tindakan Pembangunan Wanita 2025 hingga 2030, yang dilancarkan pada Mac tahun lalu. Pelaksanaannya memberi tumpuan kepada empat bidang keutamaan: ekonomi, kepimpinan, keselamatan wanita dan kesejahteraan. Kemajuan dipantau dua kali setahun melalui papan pemuka, kemudian dilaporkan kepada Majlis Wanita dan Keluarga Negara. Kekerapan ini mewujudkan jadual semakan, walaupun laporan sumber tidak menerbitkan kandungan papan pemuka atau sasaran setiap bidang.

Penilaian pertengahan dijadualkan pada 2028 untuk mengukur keberkesanan dasar serta mengenal pasti ruang penambahbaikan. Tarikh itu menjadi titik semakan yang lebih bermakna daripada hanya mengira peserta program. Penilaian boleh menunjukkan sama ada langkah ekonomi, kepimpinan, keselamatan dan kesejahteraan bergerak mengikut sasaran, tetapi kaedah atau petunjuk terperinci belum dihuraikan. Sehingga hasil penilaian diterbitkan, kemajuan yang boleh disahkan dalam laporan ini ialah angka sektor awam dan rekod penyertaan Perantis.

Bagi wanita di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia yang menilai peluang kepimpinan, data ini menunjukkan dua keadaan berbeza. Perkhidmatan awam telah melepasi ambang 30 peratus pada peringkat pengurusan tertinggi, manakala laluan politik masih bergantung pada ruang yang diberikan parti serta sokongan pembangunan bakat. Perkara seterusnya yang boleh dipantau ialah kemas kini papan pemuka dua kali setahun, hasil peserta Perantis dan penilaian 2028. Ketiga-tiganya diperlukan untuk melihat kemajuan sebenar melangkaui satu kadar keseluruhan.