Tanggungjawab menjaga keluarga semakin mempengaruhi keputusan untuk kekal bekerja

Pertambahan warga emas menjadikan urusan menjaga ibu bapa bukan lagi isu rumah tangga semata-mata, kerana ia turut menentukan sama ada pekerja berpengalaman dapat kekal dalam tenaga buruh.

Tanggungjawab menjaga ibu bapa yang semakin berusia boleh menentukan sama ada seseorang terus bekerja, mengurangkan waktu kerja atau meninggalkan tenaga buruh. Menteri Sumber Manusia Datuk Seri R. Ramanan melihat kesannya melangkaui sebuah keluarga kerana penyertaan tenaga kerja, pengekalan bakat dan produktiviti turut terlibat. Tumpuan yang dinyatakan ialah membentuk pasaran kerja lebih inklusif supaya penjaga keluarga kekal aktif dari segi ekonomi apabila keadaan mengizinkan. Laporan itu bagaimanapun tidak mengumumkan skim cuti baharu atau satu aturan wajib untuk semua majikan.

Data Jabatan Perangkaan memberi gambaran skala tanggungjawab keluarga secara lebih luas. Seramai 7.11 juta orang berada di luar tenaga buruh pada Julai, dan kerja rumah serta tanggungjawab keluarga menyumbang 43.3 peratus, bahagian terbesar dalam kumpulan itu. Angka berkenaan bukan ukuran penjaga warga emas sahaja. Ia merangkumi pelbagai urusan keluarga, maka tidak boleh digunakan untuk menyatakan bahawa semua orang dalam kategori tersebut menjaga ibu bapa atau meninggalkan pekerjaan atas sebab yang sama.

Perubahan umur penduduk menjadikan isu ini semakin penting. Rakyat Malaysia berusia 65 tahun dan ke atas membentuk 8.4 peratus penduduk pada 2026, meningkat daripada 8.0 peratus pada 2025. Kenaikan itu tidak menerangkan keadaan kesihatan, pendapatan atau keperluan penjagaan setiap individu, tetapi menunjukkan bahagian warga lebih tua sedang bertambah. Keluarga di bandar yang mengimbangi perjalanan harian, kerja sepenuh masa dan urusan perubatan ibu bapa mungkin perlu menyusun masa secara lebih terancang.

Antara pilihan yang disebut Ramanan ialah melaraskan hari bekerja, menggunakan minggu kerja mampat, berkongsi satu peranan dan menyediakan cuti penjagaan keluarga yang sesuai. Senarai itu ialah cadangan untuk dipertimbangkan mengikut tugas, bukan jaminan bahawa setiap pekerja akan mendapat susunan yang sama. Sebuah kerja pejabat mungkin boleh disusun semula dengan lebih mudah berbanding tugasan di hospital, kilang, hotel, kedai runcit, gudang atau perkhidmatan keselamatan yang memerlukan kehadiran berterusan.

Persekutuan Majikan-Majikan Malaysia turut menyokong penelitian terhadap keperluan sebenar pekerja yang menjaga ahli keluarga. Presidennya, Datuk Dr Syed Hussain Syed Husman, menegaskan bahawa penyelesaian praktikal berubah mengikut industri dan pekerjaan. Perbezaan ini mengelakkan fleksibiliti menjadi slogan tanpa mengambil kira operasi. Majikan perlu mengetahui bahagian tugas yang boleh diubah, waktu yang mesti diliputi dan bagaimana beban kerja pasukan lain terjejas sebelum sesuatu aturan dipersetujui.

Dari sudut organisasi, mengekalkan pekerja berpengalaman boleh mengurangkan kos pengambilan dan latihan serta menjaga pengetahuan yang sudah terbina dalam syarikat. Manfaat tersebut tidak bermakna semua permohonan boleh diluluskan tanpa batas. Ia menyediakan alasan perniagaan untuk menilai pilihan selain kehilangan seorang pekerja sepenuhnya. Dewan perniagaan yang dirujuk dalam laporan juga menekankan keseimbangan antara tanggungjawab keluarga pekerja dengan kemampuan syarikat, terutama apabila perniagaan kecil mempunyai tenaga kerja yang lebih terhad.

Undang-undang sahaja pula tidak menjamin aturan itu berfungsi dalam amalan. Peguam kanan K. Siladass berpandangan bahawa sikap majikan dan masyarakat perlu berubah bersama sebarang peruntukan formal. Bagi pekerja, perbincangan yang berguna perlu menerangkan jadual penjagaan, perubahan kerja yang diminta dan tempoh semakan. Bagi majikan, keputusan boleh dinilai berdasarkan hasil tugas dan kesinambungan operasi, bukannya andaian bahawa semua penjaga memerlukan bentuk kelonggaran yang serupa.

Di Kuala Lumpur dan Selangor, jarak perjalanan serta tumpuan pekerjaan bandar menjadikan penyelarasan masa sangat nyata bagi keluarga yang menjaga warga emas. Namun, sumber tidak menyediakan borang permohonan, tempoh cuti khusus atau saluran aduan baharu. Perkembangan semasa ialah pengiktirafan pada peringkat kementerian dan majikan bahawa tanggungjawab penjagaan boleh menolak tenaga mahir keluar dari pekerjaan. Langkah seterusnya perlu dilihat pada dasar syarikat yang jelas, pilihan yang sesuai mengikut sektor dan bukti bahawa pekerja boleh menggunakannya tanpa menjejaskan operasi secara tidak munasabah.