Stesen Kereta Api KL kekal milik kerajaan, pemulihan sasar guna baharu

Dua mercu tanda rel di pusat Kuala Lumpur akan dipulihkan tanpa menukar pemilikannya, dengan matlamat mengekalkan fungsi pengangkutan sambil menghidupkan semula ruang warisan untuk kegunaan bandar.

Pengguna rel dan pengunjung pusat Kuala Lumpur akan terus melihat Stesen Kereta Api Kuala Lumpur sebagai aset awam yang berfungsi, bukan bangunan yang akan dilepaskan kepada pembeli asing. Kerajaan mengesahkan stesen bersejarah itu bersama ibu pejabat Keretapi Tanah Melayu Berhad kekal dalam pemilikan kerajaan. Rancangan semasa ialah memulihara kedua-duanya dan mencari penggunaan yang boleh mengekalkan nilainya sebagai hab pengangkutan serta mercu tanda bandar, bukannya membiarkannya menjadi bangunan pameran yang terpisah daripada kehidupan harian kota.

Kerjasama tersebut diterajui Khazanah Nasional dan Perbadanan Aset Keretapi, dua entiti yang akan menggabungkan pemuliharaan seni bina dengan usaha mengaktifkan semula ruang. Menteri Pengangkutan Anthony Loke menerangkan bahawa bangunan berkenaan mahu dijadikan tarikan budaya yang berguna kepada pelancong dan penumpang. Laporan yang diperiksa tidak memberikan kos projek, tarikh mula, tempoh pembinaan atau pembahagian tanggungjawab terperinci antara kedua-dua pihak. Oleh itu, pengumuman ini menetapkan hala tuju pemulihan, tetapi belum menjadi jadual kerja untuk pengguna.

Kepastian tentang pemilikan diberikan bagi menjawab dakwaan media sosial bahawa ibu pejabat KTMB akan diswastakan atau dijual kepada sebuah entiti China. Loke menolak dakwaan itu dan menegaskan bangunan berusia lebih satu abad tersebut kekal milik kerajaan. Penjelasan itu penting kerana pemulihan melalui rakan institusi tidak sama dengan pelupusan aset. Tiada maklumat dalam sumber yang menunjukkan hak milik stesen atau ibu pejabat KTMB akan dipindahkan kepada syarikat asing selepas kerja pemulihan selesai.

Model yang mahu dicontohi ialah pemulihan dan guna semula Bangunan Sultan Abdul Samad. Menurut pengumuman Belanjawan 2027 yang dirujuk dalam laporan, bangunan itu telah menarik kira-kira setengah juta pengunjung tempatan dan antarabangsa selepas usaha menghidupkannya semula. Stesen Kereta Api Kuala Lumpur, ibu pejabat KTMB dan Menara Dayabumi kemudian disenaraikan sebagai sasaran pemulihan pusat bandar seterusnya. Perbandingan ini menunjukkan keinginan menjadikan warisan aktif dari segi budaya dan ekonomi, tetapi tidak mengesahkan bahawa semua bangunan akan menerima susun atur atau fungsi yang sama.

Stesen itu dibuka pada 1910 dan direka oleh arkitek kerajaan kolonial Arthur Benison Hubback. Reka bentuknya menggabungkan unsur Indo-Saracenic, Mughal dan Moor dengan gerbang serta menara gaya Barat. Nilainya tidak terhad pada rupa bangunan kerana ia pernah menjadi pintu masuk penumpang utama ke ibu negara selama beberapa dekad. Sejarah tersebut memberi alasan untuk memelihara bentuk asalnya, sementara penggunaan semasa memerlukan kemudahan yang selamat dan praktikal untuk perjalanan moden.

Walaupun peranan stesen berubah selepas rangkaian rel bandar berkembang, ia masih mengendalikan aliran harian penumpang KTM Komuter dan Perkhidmatan Tren Elektrik. Ini bermakna pemulihan perlu mengambil kira pergerakan penumpang, papan tanda, akses ke platform dan hubungan dengan kawasan sekeliling. Sumber tidak menyatakan sama ada operasi akan terjejas, laluan masuk dipindahkan atau kerja dibuat secara berfasa. Pengguna tidak patut menganggap akan berlaku penutupan sehingga KTMB atau agensi berkaitan mengeluarkan notis perjalanan khusus.

Bagi Kuala Lumpur, kedua-dua bangunan berada dalam rangkaian mercu tanda yang membentuk identiti pusat lama bandar. Mengaktifkan ruang tanpa menghapuskan fungsi rel boleh membawa lebih ramai orang melihat warisan sebagai sebahagian daripada perjalanan dan kegiatan harian. Namun, manfaat pelancongan atau ekonomi tidak boleh dikira daripada pengumuman awal ini kerana tiada sasaran pengunjung, penyewa, hasil atau kegiatan budaya dinyatakan. Kejayaan juga bergantung pada cara seni bina dilindungi ketika kemudahan baharu dimasukkan.

Perkara seterusnya yang perlu diperhatikan ialah pelan pemuliharaan, jadual pembinaan dan pengurusan operasi sepanjang kerja berlangsung. Pengumuman turut dibuat ketika pembaharuan landasan dan naik taraf stesen dijalankan di Seremban sebagai sebahagian peningkatan rel yang lebih luas. Bagi penumpang Lembah Klang, fakta yang sudah pasti ialah stesen kekal beroperasi sekarang dan aset itu tidak dijual. Sebarang perubahan akses, ruang komersial atau fungsi budaya masih memerlukan perincian rasmi sebelum orang ramai boleh merancang lawatan atau perjalanan berdasarkan wajah baharu kompleks tersebut.