Data jenayah, reka bentuk bandar sasar ruang awam berisiko

Kerajaan menggunakan Sistem Pemantauan Bandar Selamat untuk mengenal pasti kawasan berisiko tinggi, manakala prinsip pencegahan jenayah melalui reka bentuk persekitaran akan diterapkan pada kawasan kediaman, taman, laluan pejalan kaki dan perhentian bas. Kedua-dua pendekatan memerlukan tindakan PBT berdasarkan lokasi.

Sistem Pemantauan Bandar Selamat atau SPBS menggabungkan tiga kumpulan maklumat: data jenayah daripada Sistem Laporan Polis Bersepadu, rekod pelaksanaan Program Bandar Selamat oleh pihak berkuasa tempatan dan data guna tanah melalui Sistem Maklumat Geografi. Gabungan ini bertujuan menunjukkan lokasi berisiko dengan lebih tepat daripada penilaian berasingan.

Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan Aiman Athirah Sabu menjelaskan bahawa sistem itu mempunyai analisis kawasan panas, corak jenayah dan pengesan kejadian berulang. PDRM, PLANMalaysia serta PBT boleh menggunakan hasil tersebut untuk mengenal pasti kawasan berkepadatan atau berkadar jenayah tinggi sebelum merancang intervensi setempat.

SPBS mula dibangunkan pada 2021 dan digunakan secara rasmi pada 2024. Versi terdahulu telah diserahkan kepada polis untuk penambahbaikan dan pembangunan semula. Garis masa itu menunjukkan sistem berkenaan bukan pengumuman pangkalan data baharu hari ini, sebaliknya penerangan terkini tentang fungsi serta kegunaannya.

Dalam jawapan Dewan Negara yang berkaitan, Aiman Athirah berkata prinsip Pencegahan Jenayah Melalui Reka Bentuk Persekitaran atau CPTED akan diberi perhatian di kawasan kediaman, taman rekreasi, laluan pejalan kaki dan perhentian bas, khususnya tempat yang dikenal pasti mempunyai risiko tinggi terhadap wanita dan kanak-kanak.

CPTED menggunakan susun atur fizikal sebagai sebahagian pencegahan, manakala SPBS membantu menentukan lokasi yang patut diberi keutamaan. Sumber tidak menyenaraikan projek atau alamat khusus di Kuala Lumpur dan Selangor. Oleh itu, laporan ini tidak mendakwa mana-mana taman atau hentian bas tertentu telah dipilih untuk kerja naik taraf.

Draf Rancangan Fizikal Negara Kelima turut menghuraikan elemen Bandar Selamat dan CPTED. Di bawah Sub Tindakan PK4-1, prinsip Reka Bentuk Sejagat ditekankan supaya rangkaian mobiliti aktif boleh digunakan oleh orang kurang upaya, warga emas dan kanak-kanak, bukan hanya pengguna dewasa tanpa kekangan pergerakan.

Bagi penduduk Lembah Klang, nilai praktikal pendekatan ini bergantung pada perubahan yang dapat dilihat di laluan harian: akses yang lebih jelas, kemudahan yang boleh digunakan pelbagai kumpulan dan intervensi di lokasi kejadian berulang. Namun jenis kerja fizikal, peruntukan dan jadual bagi setiap PBT belum diberikan dalam dua laporan tersebut.

Sasaran 11.2 Matlamat Pembangunan Mampan disebut sebagai rujukan untuk akses kepada pengangkutan yang selamat, berpatutan, mudah digunakan dan mampan menjelang 2030. Perhatian khusus diberikan kepada wanita, kanak-kanak, OKU dan warga emas. Sasaran itu menerangkan arah dasar, bukan tarikh semua hentian atau laluan akan siap dinaik taraf.

Pelaksanaan memerlukan penyelarasan Kerajaan Persekutuan, kerajaan negeri, PBT dan agensi berkaitan. Pembahagian itu penting kerana data polis, keputusan perancangan guna tanah dan penyelenggaraan ruang awam berada pada pihak berbeza. Sistem bersepadu hanya berguna jika hasil analisis diterjemahkan kepada tindakan serta dinilai semula selepas intervensi.

Perkara seterusnya yang perlu diperhatikan ialah bagaimana PBT di Kuala Lumpur dan Selangor mengumumkan lokasi keutamaan, skop reka bentuk dan ukuran keberkesanan. Tanpa senarai tersebut, orang ramai hanya mengetahui kerangka nasional. Penilaian sebenar memerlukan bukti bahawa lokasi berisiko dikenal pasti, ditambah baik dan dipantau selepas perubahan dilakukan.