Skuter elektrik kekal dilarang di jalan raya, dapatan sandbox akan bentuk undang-undang baharu

Kenderaan mikromobiliti seperti skuter elektrik kekal dilarang sepenuhnya di semua jalan awam buat masa ini, tetapi dapatan daripada percubaan sandbox terkawal akan membentuk kerangka peraturan menyeluruh pada masa depan, menurut Kementerian Pengangkutan.

Kementerian Pengangkutan (MOT) memaklumkan perkara itu dalam jawapan di Dewan Rakyat kepada soalan Ahli Parlimen Kampar, Chong Zhemin. Beliau bertanya sama ada penggunaan terkawal akan dibenarkan di laluan kampung dan taman perumahan. MOT mengakui kenderaan mikromobiliti menawarkan penyelesaian praktikal bagi sambungan perjalanan batu pertama dan batu terakhir untuk jarak dekat.

Bagaimanapun, kementerian itu menegaskan penggunaannya mesti dilaksanakan secara terkawal dengan mengambil kira keadaan jalan, kelajuan trafik, keselamatan pengguna dan kesesuaian infrastruktur.

Di bawah Kaedah-Kaedah Lalu Lintas Jalan (Larangan Penggunaan Kenderaan Mikromobiliti Tertentu) 2021, moped, Peranti Mobiliti Peribadi (PMD) dan Alat Bantuan Mobiliti Peribadi (PMA) dilarang sepenuhnya di jalan awam di seluruh negara. Kerangka undang-undang itu bagaimanapun memberi kuasa kepada Menteri Pengangkutan untuk memberikan pengecualian bagi zon percubaan, terutamanya melalui program perintis Sandbox Mikromobiliti.

Inisiatif sandbox kini beroperasi di tujuh kawasan perintis. Kawasan itu meliputi bidang kuasa Majlis Bandaraya Shah Alam, Majlis Bandaraya Subang Jaya, Majlis Bandaraya Pulau Pinang dan Dewan Bandaraya Kuala Lumpur, selain kampus Universiti Malaya, Universiti Teknologi PETRONAS dan UiTM Perak.

Institut Penyelidikan Keselamatan Jalan Raya Malaysia (MIROS) telah merangka garis panduan operasi bagi percubaan itu. Garis panduan tersebut meliputi reka bentuk infrastruktur, keselamatan penunggang, kelayakan jalan peranti dan tanggungjawab pengendali armada.

Data daripada percubaan akan menilai bagaimana mikromobiliti beroperasi dalam keadaan trafik sebenar. Hasilnya akan membimbing undang-undang akan datang berkaitan klasifikasi kenderaan, piawaian keselamatan mekanikal, laluan yang dibenarkan dan protokol penguatkuasaan. Pendekatan itu turut mengambil kira amalan antarabangsa, termasuk China, Singapura dan Jepun, yang mengawal selia mikromobiliti melalui kategori kenderaan, spesifikasi keselamatan, had laju dan peraturan penggunaan mengikut jenis laluan.

Dari segi infrastruktur, MOT menegaskan laluan mikromobiliti sebaiknya mempunyai lorong khas yang dipisahkan secara fizikal daripada kenderaan bermotor. Jika ruang jalan terhad, koridor kongsi boleh dipertimbangkan dengan syarat pihak berkuasa tempatan memasang ciri penenang trafik dan menguatkuasakan had laju yang ketat. PLANMalaysia pula telah mengedarkan garis panduan perancangan laluan kepada kerajaan negeri dan pihak berkuasa tempatan bagi mengintegrasikan laluan mikromobiliti ke dalam infrastruktur transit.

Namun, jawapan parlimen itu tidak memberikan garis masa muktamad bagi membenarkan mikromobiliti di taman perumahan atau jalan kampung. Had laju dan parameter operasi bagi kawasan kejiranan pinggir bandar juga belum ditangani.

Apa maksudnya kepada pengguna skuter elektrik di Lembah Klang? Larangan di jalan awam masih berkuat kuasa sepenuhnya. Menunggang skuter elektrik di jalan raya, termasuk jalan di taman perumahan, boleh mendedahkan anda kepada tindakan penguatkuasaan. Lebih penting, skuter yang bergerak bersama kereta dan motosikal tanpa lorong khas berisiko tinggi terlibat dalam kemalangan. Pengguna juga digalak memakai topi keledar dan lampu keselamatan apabila menggunakan peranti di kawasan yang dibenarkan.

Bagi penduduk di kawasan Majlis Bandaraya Shah Alam, Subang Jaya dan DBKL, kewujudan sandbox tidak bermakna seluruh bandar terbuka kepada skuter elektrik. Percubaan dijalankan di zon dan laluan tertentu mengikut garis panduan MIROS. Pengguna wajar menyemak dengan pihak berkuasa tempatan masing-masing tentang lokasi tepat zon percubaan dan syarat penggunaannya. Pengguna juga perlu mematuhi had laju dan arahan yang ditetapkan di zon percubaan.

Bagi mereka yang bercadang membeli skuter elektrik, sebaiknya tunggu kejelasan peraturan. Undang-undang akan datang dijangka menetapkan kategori kenderaan, piawaian keselamatan dan had laju. Peranti yang dibeli sekarang mungkin tidak memenuhi spesifikasi yang akan ditetapkan kelak, dan pembeli berisiko memiliki kenderaan yang tidak boleh digunakan secara sah di jalan awam.

Bagi pengguna pengangkutan awam, perkembangan ini tetap positif dalam jangka panjang. Jika kerangka peraturan dan lorong khas dibina, perjalanan dari rumah ke stesen LRT atau MRT yang terlalu jauh untuk berjalan kaki tetapi terlalu dekat untuk memandu boleh menjadi lebih mudah. Bagaimanapun, belum ada tarikh yang boleh dijadikan pegangan.