Semakan undang-undang pendidikan tinggi: jawatankuasa bebas kumpul pandangan

Semakan AUKU kini diletakkan dalam penilaian lebih luas terhadap undang-undang pendidikan tinggi, tetapi belum ada teks baharu atau tarikh perubahan.

Undang-undang yang mengawal pendidikan tinggi Malaysia akan dinilai secara menyeluruh, termasuk Akta Universiti dan Kolej Universiti 1971 atau AUKU. Menteri Pendidikan Tinggi Datuk Seri Zambry Abd Kadir menyatakan semakan diperlukan supaya ekosistem tidak terus dibatasi peraturan lama. Pengumuman dibuat pada sebuah forum di Universiti Malaya pada 26 Ogos. Ia mengesahkan arah penilaian kementerian, tetapi bukan pemberitahuan bahawa AUKU sudah dipinda, dimansuhkan atau diganti pada tarikh tersebut.

Tiga bidang yang disebut dalam semakan ialah jaminan kebebasan akademik, kebebasan bersuara dan pemerkasaan mahasiswa. Bidang ini menerangkan perkara yang mahu diperhatikan apabila rangka undang-undang dinilai. Sumber tidak memberikan definisi baharu, had kebebasan, prosedur tatatertib atau hak khusus yang sudah berkuat kuasa. Oleh itu, mahasiswa dan kakitangan universiti belum mempunyai asas daripada laporan ini untuk menganggap aturan kampus semasa berubah serta-merta selepas forum berlangsung.

Kementerian turut mempertimbangkan idea satu akta pendidikan tinggi yang boleh menyelaras pelbagai undang-undang berkaitan di bawah kerangka lebih menyeluruh. Cadangan itu disebut sebagai One Higher Education Act dalam laporan. Kedudukannya masih pada tahap pertimbangan, bukan nama muktamad undang-undang atau rang undang-undang yang telah diterbitkan. Tiada senarai akta yang akan digabungkan, dimansuhkan atau dikekalkan diberikan, maka skop sebenar penyelarasan masih belum dapat ditentukan.

Satu Jawatankuasa Bebas telah ditubuhkan bagi mengumpul dan menilai memorandum serta pandangan daripada ahli akademik dan wakil mahasiswa. Penubuhan ini menyediakan mekanisme untuk mengumpulkan bahan sebelum keputusan dibuat. Namun halaman sumber tidak menamakan ahli jawatankuasa, tarikh tutup penyerahan, jumlah memorandum diterima atau cara orang ramai mengemukakan pandangan. Ketiadaan butiran tersebut bermakna laporan tidak boleh digunakan sebagai arahan menghantar dokumen melalui saluran yang belum diumumkan.

Konteks forum menunjukkan semakan dibincangkan bersama isu masa depan pendidikan negara dan AUKU. Zambry menjadi ahli panel, manakala Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim hadir dan bertindak sebagai moderator. Menteri Pendidikan Datuk Seri Fadhlina Sidek serta Presiden Akademi Sains Malaysia Tengku Datuk Mohd Azzman Shariffadeen turut menjadi ahli panel. Senarai peserta menjelaskan tempat kenyataan dibuat, tetapi tidak menjadikan pandangan forum sebagai teks perundangan yang sudah diputuskan.

Laporan juga membezakan dua lapisan pendidikan yang dibincangkan pada acara sama. Zambry menumpukan undang-undang pendidikan tinggi, sementara Fadhlina menerangkan pendekatan pendidikan berperikemanusiaan, peluasan akses dan pembentukan murid yang seimbang. Kenyataan tentang sekolah dalam hospital, pusat pemulihan, model K9 dan K11 untuk Orang Asli serta prasekolah datang daripada bahagian pendidikan sekolah. Ia tidak boleh dicampurkan sebagai kandungan cadangan akta universiti tanpa dokumen yang menghubungkan kedua-duanya.

Bagi kampus di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia, perkara praktikal sekarang ialah memahami status: semakan sedang dilakukan, satu kerangka akta menyeluruh sedang dipertimbangkan dan Jawatankuasa Bebas sedang menilai pandangan. Sumber belum menyediakan draf, jadual keputusan, tarikh pelaksanaan atau aturan peralihan. Ini bermakna pengurusan universiti, persatuan mahasiswa dan ahli akademik masih perlu merujuk peraturan yang benar-benar berkuat kuasa sambil menunggu dokumen rasmi tentang perubahan.

Penanda kemajuan seterusnya perlu berupa butiran yang boleh diperiksa, seperti hasil penilaian jawatankuasa, pilihan kementerian dan teks cadangan. Tanpa maklumat itu, perbincangan mengenai kebebasan akademik dan pemerkasaan mahasiswa kekal sebagai bidang yang mahu diperbaiki, bukan hak baharu dengan mekanisme khusus. Pengumuman 26 Ogos penting kerana meletakkan AUKU dalam semakan lebih luas, tetapi batasnya juga jelas: bentuk undang-undang akhir dan kesan operasi kepada warga kampus belum ditentukan dalam sumber yang diperiksa.