RUU entiti kerajaan dicadang tetapkan had kuasa dan aturan lebih jelas

Cadangan undang-undang khusus mahu menukar prinsip tadbir urus kepada aturan yang boleh digunakan merentasi syarikat dan pelabur berkaitan kerajaan, termasuk subsidiari mereka.

Kerajaan merancang undang-undang khusus untuk memperketat tadbir urus syarikat berkaitan kerajaan dan syarikat pelaburan berkaitan kerajaan. Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim, berkata cadangan itu akan menetapkan aturan yang lebih jelas dan ketat, termasuk had terhadap kuasa serta tanggungjawab pihak yang memimpin entiti berkenaan. Penjelasan dibuat di Dewan Rakyat pada 27 Oktober, tetapi laporan yang diperiksa tidak menyatakan nama rasmi RUU, tarikh pembentangan atau bila ia dijangka berkuat kuasa.

Skop yang disebut tidak berhenti pada syarikat induk. Subsidiari agensi kerajaan turut memerlukan aturan yang jelas supaya struktur berlapis tidak meninggalkan ruang tanggungjawab yang kabur. Prinsip utama ialah mereka yang dilantik perlu bertanggungjawab terhadap mandat institusi dan tidak menganggap aset entiti sebagai milik peribadi. Bagaimana prinsip itu akan diterjemahkan kepada tugas lembaga, pendedahan, audit, kelulusan pelaburan atau hukuman hanya boleh dinilai apabila teks undang-undang diterbitkan.

Cadangan itu datang bersama penegasan bahawa GLC dan GLIC masih mempunyai peranan ekonomi. Pelaburan mereka boleh membantu syarikat tempatan berkembang serta menarik modal swasta dari dalam dan luar negara. Soalannya bukan sama ada semua pelaburan perlu dihentikan, tetapi bagaimana keputusan dibuat, had risiko ditentukan dan hasil dilaporkan. Sumber menyebut keperluan pengawasan lebih rapat terhadap pelaburan luar negara, sambil mengekalkan peluang yang sesuai di Malaysia dan pasaran antarabangsa.

Dana Impak Khazanah Nasional menjadi satu contoh skala pelaburan domestik. Sejak ditubuhkan pada 2021, dana itu telah melabur RM2.6 bilion. Khazanah juga pernah mengambil pegangan 30 peratus dalam syarikat tenusu tempatan Farm Fresh sebelum penyenaraian pada penilaian RM2.5 bilion, kemudian melupuskan pegangan selepas syarikat itu membina kedudukan. Contoh tersebut menerangkan kitaran masuk, pertumbuhan dan keluar yang boleh berlaku dalam mandat pelaburan.

Belanjawan 2027 pula menyediakan RM450 juta melalui Jelawang Capital, Khazanah dan Dana Perintis Kumpulan Wang Persaraan Diperbadankan untuk membangunkan syarikat pemula. Angka ini menunjukkan bahawa aturan lebih ketat dicadang ketika institusi terus menyalurkan modal kepada perniagaan. Laporan tidak memberikan pecahan antara tiga saluran, kriteria pemilihan syarikat atau tempoh penggunaan dana. Usahawan tidak boleh menganggap pengumuman peruntukan sebagai geran terbuka tanpa syarat.

Bagi agihan geografi pelaburan, kerajaan menyatakan keutamaan domestik sejak tiga tahun lalu dengan sasaran awal sekurang-kurangnya 20 peratus disalurkan di Malaysia. Bahagian itu boleh meningkat mengikut kesiapsiagaan dan kapasiti institusi. Kenyataan tersebut tidak bermaksud baki portfolio mesti ditarik keluar daripada pasaran luar negara. GLIC dan GLC masih mencari peluang di dalam dan luar negara, dengan keputusan sepatutnya mempertimbangkan pulangan, risiko dan kepentingan ekonomi nasional.

Nilai kepada orang ramai bergantung pada maklumat yang akhirnya diwajibkan oleh undang-undang. Had kuasa yang disebut perlu disertai siapa yang meluluskan keputusan, siapa yang memantau dan apakah akibat jika aturan dilanggar. Laporan semasa belum memberikan jawapan itu. Pembaca di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia wajar membezakan pengumuman niat menggubal daripada perlindungan yang sudah berkuat kuasa; cadangan tidak boleh diaudit seperti undang-undang sehingga teks dan prosesnya tersedia.

Perkembangan seterusnya ialah penerbitan RUU serta butiran skopnya terhadap GLC, GLIC, badan berkanun dan subsidiari. Pada peringkat itu, ukuran penting termasuk kebebasan pengawasan, ketelusan pelaburan, pengurusan konflik dan tanggungjawab lembaga. Buat masa ini, fakta yang disahkan ialah hasrat memperkenalkan aturan lebih ketat, contoh pelaburan domestik RM2.6 bilion dan peruntukan syarikat pemula RM450 juta. Kesannya kepada setiap institusi masih menunggu reka bentuk undang-undang sebenar.