RM21.26 bilion untuk enam negeri perlu disokong kajian awal projek

Peruntukan pembangunan RM21.26 bilion kepada enam negeri hanya akan sampai kepada rakyat mengikut tujuan asal jika masalah tapak, tanah dan utiliti diselesaikan sebelum pembinaan bermula.

Belanjawan 2027 menyediakan RM21.26 bilion perbelanjaan pembangunan untuk Kelantan, Terengganu, Perlis, Kedah, Sabah dan Sarawak. Menteri Ekonomi, Akmal Nasrullah Mohd Nasir, menjelaskan agihan mengambil kira keperluan yang berbeza antara negeri serta komitmen terhadap infrastruktur dan projek yang pernah diumumkan. Sebahagian projek mungkin mula dilaksanakan lebih awal walaupun tidak diumumkan pada tahun semasa. Sumber tidak memberikan pecahan nilai bagi setiap negeri atau senarai penuh projek.

Jumlah tersebut perlu dilihat dalam lingkungan RM83 bilion yang diperuntukkan untuk perbelanjaan pembangunan keseluruhan negara. Keutamaan yang dinyatakan merangkumi pembinaan infrastruktur, penciptaan peluang ekonomi dan peningkatan mobiliti sosial. Sekolah, kemudahan kesihatan serta usaha menangani kesan perubahan iklim turut berada dalam skop. Senarai bidang itu menunjukkan tujuan yang luas, tetapi tidak bermaksud setiap negeri menerima projek atau bahagian yang sama bagi semua kategori.

Kerajaan mengaitkan peruntukan enam negeri dengan usaha merapatkan jurang pembangunan tanpa mengira perbezaan politik. Komitmen itu juga disebut dalam Rancangan Malaysia Ke-13. Bagi orang ramai, ukuran yang berguna bukan sekadar jumlah diumumkan tetapi kemudahan yang beroperasi, akses yang bertambah dan masalah setempat yang diselesaikan. Laporan tidak menyediakan petunjuk prestasi, bilangan penerima atau tarikh siap, maka hasil sebenar masih perlu dinilai melalui pelaksanaan projek satu demi satu.

Antara contoh yang diberikan ialah komitmen membangunkan sebuah empangan di Kelantan untuk menangani banjir dan langkah menuju pembinaan loji rawatan air di Machang. Kedua-duanya menggambarkan projek yang berkait dengan keselamatan serta bekalan asas, bukan pertumbuhan ekonomi dalam erti sempit. Namun, sumber tidak menyatakan kapasiti, kos, lokasi tepat atau garis masa pembinaan. Contoh itu tidak boleh dikembangkan menjadi janji bahawa masalah banjir atau air akan selesai pada tarikh tertentu.

Kementerian Ekonomi mahu penilaian perbelanjaan bermula dengan hasil yang hendak dicapai. Menteri memberi amaran bahawa projek yang siap masih boleh menjadi projek gajah putih jika perancangannya didorong keperluan mendesak tetapi tidak memenuhi objektif asal. Pendekatan berasaskan hasil menuntut soalan lebih awal tentang pengguna, tapak dan fungsi kemudahan. Tiada projek tertentu dilabel gajah putih dalam laporan, jadi kenyataan itu ialah penjelasan tentang risiko perancangan, bukannya tuduhan terhadap tapak yang dinamakan.

Kelewatan sering dikaitkan dengan pengambilan tanah dan pemindahan utiliti. Kerajaan mengakui risiko tersebut perlu diurus secara lebih teliti dan menyeluruh, tetapi ia tidak sepatutnya menjadi alasan yang berulang. Menteri menggambarkan keadaan apabila pembinaan mengambil kira-kira tiga tahun sedangkan pengenalpastian tapak sahaja memerlukan dua tahun, menyebabkan orang ramai menunggu terlalu lama. Tempoh itu ialah contoh masalah proses dan bukan jadual rasmi bagi semua projek di bawah peruntukan ini.

Satu pembaikan yang sedang dinilai ialah menjalankan kajian awal sebelum permohonan projek penuh dibenarkan bergerak. Kajian tersebut bertujuan mengesan ketidakserasian tapak dan halangan lain sebelum pengumuman dibuat. Laporan tidak menyatakan standard kajian, agensi pelaksana atau tempoh semakan. Kejayaan pendekatan ini hanya boleh dilihat jika keputusan tapak menjadi lebih cepat, projek kurang tertangguh dan kemudahan digunakan selepas siap, bukannya melalui jumlah permohonan yang diluluskan semata-mata.

Walaupun enam negeri penerima berada di luar Kuala Lumpur dan Selangor, peruntukan ini tetap sebahagian daripada keutamaan fiskal Malaysia dan melibatkan kemudahan asas nasional. Penduduk Lembah Klang tidak menerima bahagian yang dinyatakan melalui pengumuman khusus ini, dan kesan tidak patut direka sebagai manfaat tempatan langsung. Perkara yang wajar dipantau ialah pecahan negeri, hasil kajian awal, status tanah, kontrak dan tarikh operasi. RM21.26 bilion menetapkan skala komitmen; pelaksanaan akan menentukan nilainya kepada rakyat.