Strok haba boleh memuncak dalam 15 minit, pekerja luar perlu kenal tanda awal

Cuaca panas melampau perlu dilayan sebagai bahaya pekerjaan kerana pekerja yang aktif di luar atau di ruang tertutup panas boleh merosot daripada dehidrasi kepada kecemasan strok haba dengan cepat.

Pendedahan kepada suhu tinggi, kelembapan dan gelombang haba yang berpanjangan boleh menambah haba dalaman yang dihasilkan tubuh ketika bekerja. Risiko itu lebih ketara apabila tugas memerlukan tenaga fizikal yang tinggi, dilakukan di bawah matahari atau berlangsung di ruang yang panas dan kurang pengudaraan. Prof Dr Rosnah Ismail dari Universiti Kebangsaan Malaysia menerangkan bahawa keadaan sedemikian perlu diurus sebagai bahaya pekerjaan, bukan sekadar ketidakselesaan sementara yang boleh diselesaikan dengan satu rehat ringkas.

Dalam strok haba akibat aktiviti berat, pusat kawalan suhu tubuh boleh gagal sehingga badan tidak lagi mampu menyejukkan diri. Suhu teras berupaya naik pantas kepada 41.1°C atau lebih dalam tempoh 15 minit. Pada tahap itu, seseorang boleh menjadi keliru, bercakap tidak jelas, mengalami sawan atau hilang kesedaran. Penyejukan agresif perlu dimulakan segera kerana kelewatan boleh membawa kepada kecacatan kekal atau kematian. Pekerja yang kelihatan sihat juga boleh terjejas apabila kerja berat dilakukan dalam cuaca panas dan lembap.

Senarai pekerjaan terdedah merangkumi pekerja binaan, buruh pertanian, pekerja utiliti, penyapu jalan, pemungut sisa dan penghantar e-panggilan. Risiko bukan hanya di luar bangunan; pekerja industri di kemudahan tertutup atau panas turut termasuk. Bagi Kuala Lumpur dan Selangor, kategori itu menggambarkan banyak tugasan harian yang terus berjalan di jalan raya, tapak bina, kawasan perkhidmatan dan kilang. Tempat kerja perlu menilai gabungan suhu, kelembapan, pengudaraan dan intensiti tugas, bukannya melihat suhu udara semata-mata.

Menunggu rasa dahaga bukan kaedah selamat untuk menentukan bila air perlu diminum. Dahaga ialah isyarat dehidrasi yang lewat, dan tubuh mungkin sudah kehilangan antara 1% hingga 2% daripada isipadu cecair biasa apabila otak mencetuskan rasa itu. Kehilangan air badan sebanyak 2% sahaja boleh menjejaskan fungsi fisiologi penting. Pada kehilangan 3%, risiko kekejangan otot yang teruk dan strok haba akibat aktiviti meningkat dengan nyata. Atas sebab itu, pengambilan air kosong secara berjadual disarankan sepanjang syif.

Tanda awal perlu dikesan sebelum keadaan bertukar menjadi kecemasan. Bibir dan lidah kering, pening, pitam, loya, muntah, kekejangan otot, keletihan melampau, sakit kepala, peluh banyak serta kulit pucat atau lembap ialah antara amaran yang disenaraikan. Pekerja yang terjejas mungkin tidak menyedari keadaannya semakin buruk. Rakan sekerja dan penyelia mempunyai peranan penting untuk melihat perubahan fizikal atau tingkah laku dan menghentikan kerja sebelum individu itu terus terdedah kepada haba.

Tanda kecemasan berbeza dan lebih berat: kulit panas serta kering, kekeliruan, percakapan tidak jelas, tingkah laku tidak menentu, sawan, tidak sedarkan diri dan denyutan nadi yang laju. Kumpulan berisiko tinggi termasuk pekerja luar serta buruh berat, pekerja migran, individu berusia lebih 50 tahun, wanita hamil dan mereka yang mempunyai penyakit kardiovaskular, tekanan darah tinggi, diabetes atau penyakit buah pinggang kronik. Kerja fizikal berat ketika berpuasa juga meningkatkan risiko kerana pengambilan cecair dan elektrolit terhad pada waktu siang.

Pekerja migran boleh menghadapi halangan tambahan seperti bahasa, belum menyesuaikan diri dengan cuaca panas, bimbang melaporkan gejala kerana keselamatan pekerjaan atau keadaan tempat tinggal yang kurang baik. Langkah perlindungan perlu mengambil kira halangan itu. Taklimat sebelum kerja panas hendaklah jelas kepada semua pekerja, manakala pekerja baharu atau yang kembali bertugas perlu diberi masa penyesuaian haba. Latihan juga perlu menerangkan gejala dehidrasi dan penyakit berkaitan haba supaya bantuan tidak ditangguhkan.

Tanggungjawab majikan melangkaui penyediaan rehat minum air. Penilaian risiko tekanan haba, kawasan teduh, pengudaraan lebih baik dan penjadualan tugas berat pada waktu lebih sejuk ialah kawalan yang disarankan. Dasar tempat kerja juga perlu menggalakkan pengambilan air kosong mengikut jadual dan memastikan pekerja baharu menyesuaikan diri secara berperingkat. Apabila amaran awal dikenal pasti dan tugas dihentikan lebih cepat, pekerja mempunyai peluang lebih baik untuk menerima penyejukan dan bantuan sebelum fungsi tubuh merosot ke tahap kecemasan.