Rang undang-undang tadbir AI disasar ke Parlimen pada awal 2027

Malaysia sedang membina lapisan tadbir urus khusus untuk kecerdasan buatan, tetapi rang undang-undang baharu itu masih di peringkat maklum balas sebelum pertimbangan Kabinet dan Parlimen.

Draf Rang Undang-Undang Tadbir Urus Kecerdasan Buatan telah disediakan dan kini melalui proses mendapatkan maklum balas. Menteri Digital Gobind Singh Deo menyatakan draf itu akan dibawa kepada Kabinet tidak lama lagi, dengan sasaran pembentangan di Parlimen pada awal 2027. Urutan ini bermakna Malaysia belum mempunyai akta AI baharu yang berkuat kuasa daripada pengumuman tersebut. Maklum balas, keputusan Kabinet dan proses Parlimen masih menjadi peringkat berasingan.

Keperluan kerangka baharu dibincangkan dalam konteks kemajuan pantas peranti berkeupayaan AI, termasuk cermin mata pintar yang boleh merakam dengan cara kurang ketara. Kebimbangan yang dinamakan meliputi privasi data, keselamatan siber serta rakaman atau muat naik kandungan tanpa izin. Fokus kerajaan, menurut Gobind, ialah membina peraturan lebih awal untuk menghadapi teknologi baharu, bukan hanya bertindak selepas setiap jenis peranti atau risiko muncul di pasaran.

Rakaman tanpa izin dan gangguan awam tidak menunggu rang undang-undang AI untuk dinilai. Menteri menjelaskan bahawa tindakan boleh diambil di bawah Kanun Keseksaan apabila perbuatan itu merupakan kesalahan jenayah. Jika isu berada dalam ruang pemprosesan data peribadi, Akta Perlindungan Data Peribadi 2010 boleh digunakan mengikut skopnya. Penjelasan itu menunjukkan nama peranti bukan satu-satunya penentu; jenis perbuatan dan undang-undang yang terpakai tetap penting.

Suruhanjaya Perlindungan Data Peribadi dan unit data Jabatan Digital Negara disebut sebagai sebahagian daripada aturan pelbagai agensi yang memantau risiko teknologi. Peranan yang dihuraikan berkaitan cara data peranti baharu disimpan, digunakan dan dilindungi daripada penyalahgunaan. Sumber tidak menerangkan prosedur aduan khusus untuk cermin mata pintar atau menetapkan satu piawaian teknikal baharu. Oleh itu, fungsi agensi yang diumumkan masih perlu dibezakan daripada hak atau proses baharu yang belum diterbitkan.

Dalam bidang keselamatan siber, Agensi Keselamatan Siber Negara menguatkuasakan penanda aras keselamatan dan mengawasi pelaksanaan Akta Keselamatan Siber 2024. Ini meletakkan risiko sistem dan rangkaian di bawah kerangka yang berbeza daripada perlindungan data peribadi. Satu kejadian teknologi boleh melibatkan lebih daripada satu bidang, tetapi laporan tidak mengatakan semua penggunaan AI melanggar undang-undang. Penguatkuasaan bergantung pada perbuatan, data, sistem dan peruntukan yang berkaitan.

AI Malaysia Berhad pula memberi tumpuan kepada tadbir urus AI untuk jangka panjang. Penubuhan badan khusus dan penyediaan draf undang-undang menunjukkan kerajaan menggunakan dua saluran: pembangunan dasar serta pembinaan keupayaan pengawasan. Gobind menekankan bahawa undang-undang kukuh sahaja tidak mencukupi tanpa badan yang mampu memantau pematuhan dan melaksanakan tindakan. Sumber tidak memberikan tarikh operasi penuh badan itu, struktur organisasi atau kuasa penguatkuasaan khusus yang akan diterimanya.

Bagi syarikat teknologi dan organisasi yang menggunakan AI di Kuala Lumpur, Selangor serta seluruh Malaysia, perkembangan ini memberi jadual dasar tetapi belum menetapkan kewajipan pematuhan baharu. Draf masih boleh berubah selepas maklum balas dan pertimbangan kerajaan. Perniagaan tidak patut menganggap sasaran awal 2027 sebagai tarikh automatik akta berkuat kuasa, kerana pembentangan, perbahasan, kelulusan dan tarikh kuat kuasa ialah peringkat yang berbeza dan tidak diperincikan dalam laporan.

Orang ramai pula perlu memisahkan dua perkara. Pertama, tindakan merakam, memuat naik atau menggunakan data tanpa izin mungkin sudah disentuh undang-undang sedia ada bergantung pada keadaan. Kedua, kerangka AI khusus masih dibentuk untuk risiko jangka panjang dan pengalaman penguatkuasaan baharu. Perkembangan seterusnya yang boleh disahkan ialah pembentangan draf kepada Kabinet, kandungan rang undang-undang yang diterbitkan dan jadual Parlimen, bukannya andaian tentang larangan menyeluruh terhadap sesuatu peranti.