Rang undang-undang ganti AUKU disasar untuk bacaan pertama pada Disember

Usaha menggantikan AUKU memasuki fasa penyediaan menuju Parlimen, tetapi sasaran Disember masih bergantung pada libat urus yang merangkumi pelajar, pentadbiran dan keseluruhan sistem universiti.

Bacaan pertama rang undang-undang untuk menggantikan Akta Universiti dan Kolej Universiti disasar pada sidang Dewan Rakyat Disember. Menteri Pendidikan Tinggi Datuk Seri Dr Zambry Abd Kadir menyatakan kementerian akan cuba memenuhi jadual tersebut sambil melengkapkan libat urus yang luas. Penggunaan perkataan sasaran penting kerana kenyataan itu bukan pengesahan bahawa teks sudah dibentangkan atau diluluskan. Proses pada masa ini masih pada peringkat penyediaan dan pengumpulan pandangan sebelum rang undang-undang memasuki Parlimen.

Kementerian mahu draf baharu mengambil kira seluruh ekosistem pendidikan tinggi negara. Skop itu tidak terhad kepada kebebasan pelajar, walaupun isu tersebut sering menjadi tumpuan perbincangan AUKU. Zambry menyenaraikan struktur pentadbiran, tadbir urus universiti dan aspek akademik sebagai bidang yang turut diliputi. Ini bermakna penilaian terhadap pengganti AUKU tidak boleh dibuat berdasarkan satu isu sahaja. Kandungan sebenar setiap peruntukan masih perlu dibaca apabila teks rang undang-undang diterbitkan untuk proses Parlimen.

AUKU yang sedia ada mempunyai 44 seksyen, menurut penjelasan menteri. Daripada jumlah itu, tujuh melibatkan pelajar, manakala selebihnya berkaitan penubuhan universiti, tadbir urus, akademik dan perkara lain. Pecahan tersebut digunakan untuk menerangkan mengapa penggubalan pengganti memerlukan perbincangan lebih menyeluruh. Ia juga menunjukkan bahawa sebarang akta baharu berpotensi menyentuh cara institusi diwujudkan dan diurus, tetapi sumber belum menyenaraikan seksyen mana yang akan dikekalkan, dipinda atau digugurkan.

Siri libat urus terbaharu diadakan bersama Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen. Tujuannya ialah mendapatkan maklum balas daripada wakil kerajaan dan pembangkang. Penyertaan kedua-dua pihak memberi kementerian pandangan dari Parlimen sebelum bacaan pertama, namun laporan tidak menyatakan cadangan khusus yang diterima atau perubahan yang dibuat selepas sesi itu. Tanpa draf awam dalam sumber, pembaca belum boleh menyimpulkan pendirian akhir kerajaan mengenai kuasa pentadbiran, kebebasan mahasiswa atau susunan tadbir urus universiti.

Bacaan pertama, jika berlangsung pada Disember, ialah langkah awal dalam proses Parlimen dan bukan tarikh berkuat kuasa undang-undang baharu. Kenyataan sumber hanya menetapkan jangkaan untuk pembentangan pertama serta keperluan menyelesaikan libat urus. Ia tidak memberikan tarikh bacaan seterusnya, kelulusan atau pelaksanaan. Pelajar, pensyarah dan pentadbir di Kuala Lumpur serta Selangor tidak seharusnya menganggap peraturan semasa sudah berubah hanya kerana satu garis masa sasaran telah diumumkan.

Keterangan menteri membezakan dua perkara yang kerap bercampur dalam perbahasan: hak dan kegiatan pelajar pada satu sisi, serta kerangka institusi pada sisi yang lain. Tujuh seksyen berkaitan pelajar hanyalah sebahagian daripada 44 seksyen AUKU. Baki bidang melibatkan asas penubuhan dan operasi universiti. Oleh itu, libat urus yang disebut perlu menangani kesan kepada pelbagai kumpulan dalam sistem. Bagaimanapun, sumber tidak menamakan semua kumpulan yang sudah dirundingi atau menerangkan kaedah mereka menghantar pandangan.

Dalam kenyataan berasingan pada acara sama, Zambry berharap Kementerian Pendidikan Tinggi menerima peruntukan lebih besar dalam Belanjawan 2027 untuk menyokong Pelan Pembangunan Pendidikan Tinggi Malaysia. Harapan mengenai peruntukan itu belum menjadi jumlah yang diluluskan dan tidak boleh disamakan dengan kandungan rang undang-undang pengganti AUKU. Kedua-duanya berkaitan pendidikan tinggi tetapi melalui proses berbeza: satu menyentuh perundangan dan satu lagi permintaan belanjawan. Pemisahan itu perlu supaya pembaca tidak menganggap dana tambahan sudah diumumkan.

Perkembangan seterusnya yang perlu diperhatikan ialah penyempurnaan libat urus dan sama ada bacaan pertama benar-benar dimasukkan dalam sidang Disember. Selepas teks tersedia, warga universiti boleh menilai perubahan pada pelajar, akademik, pentadbiran dan tadbir urus berdasarkan peruntukan sebenar, bukannya tajuk perbahasan semata-mata. Buat masa ini, fakta yang disahkan ialah sasaran bacaan pertama, keluasan skop yang sedang dipertimbangkan, struktur 44 seksyen AUKU dan penglibatan Jawatankuasa Pilihan Khas Parlimen dalam maklum balas.