Program vokasional MENTARI catat 76 peratus pesakit kembali bekerja

Hasil rawatan kesihatan mental kerajaan kini dinilai bukan sahaja melalui pengurangan gejala, malah melalui keupayaan pesakit kembali bekerja dan menjalani kehidupan dengan lebih berdikari.

Sebanyak 76 peratus pesakit psikiatri di bawah Kementerian Kesihatan dilaporkan berjaya dipulihkan dan disepadukan semula ke alam pekerjaan setakat Jun 2026. Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad, berkata pencapaian melalui program sokongan vokasional Pusat Kesihatan Mental Masyarakat atau MENTARI itu mengatasi sasaran petunjuk prestasi kementerian sebanyak 60 peratus. Angka tersebut menerangkan hasil yang dilaporkan bagi sokongan pemulihan kerajaan, tetapi sumber tidak menyatakan jumlah keseluruhan peserta yang menjadi asas peratusan itu.

Rawatan yang diterangkan tidak berhenti pada usaha mengurangkan gejala. KKM turut memberikan penekanan kepada pemulihan fungsi supaya pesakit dapat meneruskan kehidupan harian bersama keluarga, kembali bekerja dan mencapai tahap berdikari yang sesuai. Perbezaan ini penting kerana ukuran klinikal dan ukuran fungsi menjawab soalan berlainan. Seseorang boleh memerlukan rawatan berterusan sambil pada masa sama membina semula rutin, hubungan sosial dan keupayaan melakukan tugas harian atau pekerjaan.

Rangkaian yang menyokong pendekatan itu terdiri daripada 39 pusat MENTARI di seluruh negara. Perkhidmatan yang disebut merangkumi pemulihan, bantuan psikososial dan pertolongan untuk kembali ke tenaga kerja serta hidup secara berdikari. Laporan tidak menyenaraikan lokasi setiap pusat, proses rujukan, tempoh menunggu atau jenis pekerjaan yang diperoleh pesakit. Oleh itu, angka nasional ini tidak boleh digunakan untuk menganggap semua pusat mempunyai kapasiti atau aturan kemasukan yang sama.

Kadar 76 peratus juga perlu dibaca mengikut skop yang dinyatakan. Ia bukan angka bahawa 76 peratus semua rakyat Malaysia dengan masalah kesihatan mental sudah bekerja, dan bukan ukuran bahawa setiap peserta tidak lagi memerlukan rawatan. Sumber menghubungkannya dengan pesakit psikiatri di bawah KKM serta program sokongan vokasional MENTARI. Tiada pecahan mengikut diagnosis, umur, negeri, jenis pekerjaan, tempoh kekal bekerja atau bilangan yang kembali kepada majikan lama berbanding pekerjaan baharu.

Satu lagi petunjuk yang diberikan ialah kemasukan semula pesakit psikiatri ke hospital dalam tempoh tiga bulan. Kadarnya berada pada 6.32 peratus, manakala sasaran KPI kementerian ialah memastikan kadar itu di bawah 25 peratus. KKM menggunakan angka tersebut sebagai satu bukti mutu rawatan. Namun, laporan tidak menghuraikan sebab setiap kemasukan semula, bilangan hospital yang dinilai atau perbezaan antara pesakit yang mengikuti program komuniti dengan mereka yang menerima rawatan melalui laluan lain.

Dua petunjuk itu tidak wajar dicampurkan. Kembali bekerja mengukur pemulihan fungsi dan penyertaan dalam kehidupan ekonomi, manakala kadar kemasukan semula tiga bulan melihat sama ada pesakit perlu kembali ke hospital dalam tempoh yang ditetapkan. Prestasi yang lebih baik daripada sasaran pada kedua-duanya memberi gambaran positif, tetapi tidak menggantikan maklumat individu tentang rawatan, ubat, susulan atau sokongan keluarga. Tiada kenyataan dalam sumber bahawa pekerjaan menjadi syarat tunggal kejayaan setiap pesakit.

Dalam jawapan berasingan mengenai kemungkinan penggunaan ekstrak kanabis untuk rawatan kesihatan mental, Dzulkefly berkata KKM terbuka kepada penyelidikan klinikal perubatan jika disokong bukti saintifik. Pada masa sama, kementerian menolak pendekatan menyahjenayah sepenuhnya penggunaan bahan tersebut dan merujuk pengalaman krisis kesihatan awam di Thailand. Kedudukan itu ialah keterbukaan terhadap penyelidikan berasaskan bukti, bukan kelulusan rawatan baharu atau kebenaran penggunaan umum.

Bagi keluarga dan pekerja di Kuala Lumpur, Selangor serta seluruh Malaysia, nilai praktikal laporan ini ialah pengesahan bahawa pemulihan fungsi dan sokongan kembali bekerja termasuk dalam matlamat perkhidmatan MENTARI. Angka 39 pusat menunjukkan rangkaian nasional, tetapi laporan tidak menyediakan nombor hubungan atau syarat akses khusus. Pesakit dan keluarga masih perlu mendapatkan maklumat perkhidmatan yang sesuai melalui saluran kesihatan kerajaan, sementara keputusan rawatan dan kesiapsiagaan bekerja perlu dinilai mengikut keadaan individu.