PM2.5 masih boleh masuk rumah, penghawa dingin biasa tidak menapis zarah halus

Berlindung di dalam rumah semasa jerebu mengurangkan pendedahan, tetapi PM2.5 masih boleh masuk melalui celah bangunan dan bertambah apabila isi rumah menghasilkan asap sendiri.

Menutup tingkap ketika jerebu dapat mengurangkan aliran udara luar, tetapi rumah biasa tidak menjadi ruang kedap yang menyekat semua PM2.5. Zarah halus berukuran 2.5 mikrometer atau lebih kecil boleh masuk melalui celah pintu dan tingkap serta titik pengudaraan. Prof Dr Victor Hoe dari Universiti Malaya membandingkan had saiz itu dengan rambut manusia yang kira-kira 70 mikrometer. Perbezaan skala tersebut menerangkan mengapa zarah boleh melalui bukaan yang tidak kelihatan besar kepada penghuni.

Berada di dalam bangunan masih menawarkan perlindungan berbanding pendedahan terus di luar, tetapi udara dalaman boleh mempunyai sumber pencemarannya sendiri. Pakar menyenaraikan asap rokok, wap vape, pelepasan ketika memasak, lingkaran nyamuk, kemenyan, bahan pewangi udara dan cat. Apabila tingkap ditutup, kegiatan ini tidak hilang daripada udara secara automatik. Sumber juga menyebut habuk, kulapuk dan pelepasan bahan daripada perabot sebagai unsur yang boleh menambah beban dalam ruang kurang pengudaraan.

Penghawa dingin jenis pisah biasa tidak patut dianggap sebagai penapis PM2.5. Menurut Hoe, unit rumah lazimnya menyejuk dan mengitar semula udara, manakala penapis biasa menangkap habuk yang lebih besar. Perbezaan fungsi ini penting kerana suhu bilik yang selesa tidak membuktikan zarah halus telah disingkirkan. Penyelenggaraan penghawa dingin membantu operasinya, tetapi laporan tidak menyatakan bahawa pencucian penapis standard menukarkannya kepada sistem penapisan zarah berkecekapan tinggi.

Peralatan dengan penapis High-Efficiency Particulate Air atau HEPA disarankan untuk menangkap zarah halus dengan lebih berkesan. Prof Dr Sharifa Ezzat Wan Puteh dari Universiti Kebangsaan Malaysia turut menyatakan penghawa dingin yang diselenggara baik boleh membantu mengurangkan tekanan haba. Dua fungsi itu perlu dipisahkan: penyejukan membantu keadaan panas, manakala penapisan HEPA ditujukan kepada zarah halus. Sumber tidak membandingkan model, harga, saiz bilik atau kadar pertukaran udara bagi produk tertentu.

Datuk Dr Zainal Ariffin Omar menerangkan bahawa tahap perlindungan daripada tingkap tertutup berubah mengikut kekedapan rumah. Kepekatan PM2.5 di dalam rumah secara umum boleh berada sekitar 55 hingga 60 peratus daripada paras luar, dengan julat antara 30 hingga 100 peratus bergantung pada binaan. Angka itu bukan jaminan bagi sebuah rumah tertentu. Ia menunjukkan struktur bangunan boleh menghasilkan keadaan sangat berbeza walaupun penghuni mengambil langkah menutup bukaan.

Kumpulan yang memerlukan perhatian lebih termasuk kanak-kanak, warga emas serta individu dengan penyakit jantung atau pernafasan. Kanak-kanak lebih terdedah kerana paru-paru mereka masih berkembang dan mereka menyedut lebih banyak udara mengikut berat badan. Kesan yang disebut pakar termasuk batuk, sakit tekak, rinitis, kesukaran bernafas dan kerengsaan mata. Laporan tidak memberikan ambang gejala untuk rawatan atau menggantikan nasihat klinikal bagi seseorang yang mengalami masalah kesihatan.

Bagi isi rumah tanpa penapis udara, langkah pertama yang disarankan ialah mengenal pasti dan mengurangkan sumber pencemaran dalaman. Elakkan merokok atau menggunakan vape di dalam rumah, kurangkan kegiatan yang menghasilkan asap dan gunakan sistem ekzos dapur ketika memasak. Tindakan ini tidak menghentikan PM2.5 dari luar sepenuhnya, tetapi mengelakkan penghuni menambah sumber baharu ketika ruang ditutup. Penggunaan kemenyan, lingkaran nyamuk dan bahan yang menghasilkan asap perlu dinilai dalam konteks yang sama.

Nasihat ini relevan kepada penduduk Kuala Lumpur, Selangor dan kawasan Malaysia yang mengalami jerebu, khususnya di kediaman bandar yang menggunakan penghawa dingin serta bergantung pada tingkap tertutup. Kesimpulan praktikalnya bukan memilih antara duduk di luar atau membuka semua tingkap. Sumber menyokong tiga perkara serentak: kurangkan pendedahan luar, tutup tingkap untuk menghadkan aliran tercemar dan kawal sumber asap di dalam rumah. Jika penapisan digunakan, keupayaan menangkap zarah halus perlu dibezakan daripada fungsi penyejukan biasa.