Pelan penjagaan jangka panjang mahu selaras lesen dan tubuh badan kawal selia

Penyelarasan lesen pusat jagaan dan sebuah badan kawal selia nasional sudah berada dalam pelan 2026–2030, sementara desakan mewujudkan satu agensi utama masih berupa cadangan.

Keluarga yang mencari penjagaan jangka panjang untuk warga tua kini berdepan sistem yang melibatkan lebih daripada satu kementerian dan pengawal selia. Kerangka dan Pelan Tindakan Strategik Penjagaan Malaysia 2026–2030 menyediakan arah untuk menyelaraskan sebahagian proses itu. Dokumen yang dilancarkan Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat pada November 2025 menamakan kementerian berkenaan bersama Kementerian Kesihatan sebagai peneraju bersama bagi penjagaan jangka panjang.

Penjagaan jangka panjang merujuk bantuan dan sokongan, lazimnya kepada orang lebih tua yang tidak dapat memenuhi keperluan asas secara berdikari. Skop ini lebih luas daripada rawatan penyakit di hospital kerana ia juga menyentuh bantuan harian, penjaga, pusat jagaan dan kesinambungan sokongan. Laporan yang diperiksa tidak menyenaraikan satu pakej manfaat atau kelayakan nasional untuk semua keluarga. Perkara yang disahkan ialah kerangka penyelarasan dan pembahagian peranan peneraju antara dua kementerian.

Salah satu tindakan yang dirancang ialah menyelaraskan prosedur operasi standard merentas kementerian dan agensi kawal selia bagi pendaftaran serta pelesenan pusat jagaan. Penyelarasan ini penting kerana proses yang berbeza boleh menyukarkan penyedia dan keluarga memahami pihak berkuasa yang bertanggungjawab. Namun, sumber tidak memberikan borang tunggal, yuran, tempoh kelulusan atau tarikh prosedur bersama akan mula digunakan. Pelan menetapkan hala tuju, bukan bukti bahawa semua lesen kini sudah digabungkan.

Pelan yang sama turut memasukkan penubuhan Badan Kawal Selia Penjagaan Nasional. Badan itu dirancang untuk mengawasi pendaftaran, pelesenan, akreditasi dan jaminan mutu penyedia penjagaan. Empat fungsi tersebut tidak sama: pendaftaran mengenal pasti penyedia, pelesenan memberi kebenaran operasi, akreditasi menilai piawaian tertentu dan jaminan mutu memerlukan pemantauan berterusan. Struktur organisasi, kuasa undang-undang, tarikh penubuhan serta saluran aduan badan berkenaan belum dihuraikan dalam laporan.

Kertas Putih Kesihatan 2023 turut mengakui keperluan kerjasama antara agensi dan sektor bagi memperbaik hasil kesihatan rakyat Malaysia. Dokumen itu mencadangkan pemformalan pasukan petugas antara kementerian mengenai penuaan sihat dan penjagaan warga tua. Cadangan tersebut menunjukkan isu penyelarasan sudah dikenal pasti sebelum pelan 2026–2030 dilancarkan. Walau bagaimanapun, laporan tidak menerangkan sama ada pasukan petugas itu telah dibentuk, siapa anggotanya atau bagaimana tugasnya akan berkait dengan badan kawal selia yang dirancang.

Dalam Dialog Pembiayaan Penjagaan Jangka Panjang Kebangsaan pada 21 Oktober, beberapa peserta meminta satu kementerian atau agensi utama menggerakkan dasar warga tua. Pengasas Teman Malaysia Ezzati Nasir mencadangkan kementerian khusus, manakala wakil sektor penjagaan, produktiviti dan penyelidikan menekankan keperluan sebuah badan penyelaras. Mereka berhujah bahawa kerja berasingan boleh menghasilkan pertindihan dan menyukarkan penjaga mencari perkhidmatan. Pandangan itu ialah cadangan peserta dialog dan belum diumumkan sebagai keputusan Kabinet.

Cadangan penyelaras tunggal tidak bermaksud kementerian lain akan terkeluar daripada sistem. Peranan kesihatan, kebajikan, keluarga dan kewangan masih disebut sebagai komponen penjagaan warga tua. Idea yang diketengahkan ialah satu pihak memacu kerjasama supaya usaha setiap sektor menuju hasil yang sama. Seorang pensyarah gerontologi turut mencadangkan pusat bersepadu yang membolehkan penjaga kali pertama mencari maklumat perkhidmatan dan sokongan. Tiada portal, alamat pusat atau tarikh pelancaran diberikan, jadi keluarga belum mempunyai saluran baharu untuk digunakan hasil dialog tersebut.

Bagi penduduk Kuala Lumpur, Selangor dan kawasan bandar lain, penyelarasan menjadi praktikal apabila keluarga perlu membandingkan pusat jagaan, lesen, mutu dan bantuan yang tersedia. Buat masa ini, tiga tahap perlu dibezakan: dua kementerian sudah dinamakan peneraju bersama; penyelarasan lesen serta badan kawal selia berada dalam pelan; kementerian atau agensi tunggal masih cadangan peserta dialog. Kemajuan sebenar selepas ini boleh dinilai melalui penubuhan badan, penerbitan piawaian, prosedur lesen yang seragam dan satu saluran maklumat yang boleh digunakan penjaga.