Pelan kos sara hidup satukan 429 inisiatif, hasil pendapatan dan harga perlu dipantau

Kerajaan kini mempunyai satu kerangka lima tahun untuk menyelaras usaha menangani tekanan perbelanjaan isi rumah, tetapi kesannya bergantung pada pelaksanaan dan hasil yang boleh diukur.

Tekanan kos sara hidup kini diletakkan di bawah satu kerangka nasional yang menggabungkan dua matlamat: menaikkan pendapatan dan menstabilkan harga barangan serta perkhidmatan asas. Pelan Tindakan Kos Sara Hidup Negara 2030, atau NCLAP30, dilancarkan untuk menyelaras dasar dan program yang sebelum ini dilaksanakan oleh pelbagai kementerian serta agensi. Menteri Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup, Datuk Armizan Mohd Ali, menerangkan bahawa pendekatan bersama itu perlu supaya tindakan kerajaan bergerak dalam arah yang sama.

Skalanya besar, dengan 429 inisiatif disusun di bawah 35 strategi bagi tempoh lima tahun. Angka itu merangkumi program yang diteruskan, program sedia ada yang ditambah baik dan langkah baharu. Ia bukan bermaksud 429 bantuan tunai atau potongan harga berasingan untuk setiap isi rumah. Sumber yang diperiksa tidak menyenaraikan semua inisiatif satu demi satu, maka jumlah tersebut perlu dibaca sebagai keseluruhan portfolio tindakan kerajaan dan bukannya jumlah manfaat yang boleh terus dituntut oleh orang ramai.

Dua keutamaan pelan juga perlu dinilai secara berasingan. Usaha meningkatkan pendapatan berkaitan kemampuan isi rumah memperoleh wang untuk memenuhi keperluan, manakala kestabilan harga menentukan sejauh mana pendapatan itu menampung barangan dan perkhidmatan asas. Pelan menyatukan kedua-duanya dalam kerangka yang sama supaya langkah pada satu sisi tidak dilihat tanpa kesan pada sisi yang lain. Bagaimanapun, laporan tidak memberikan sasaran kenaikan pendapatan, kadar harga tertentu atau tarikh perubahan bagi mana-mana produk.

NCLAP30 dibangunkan selaras dengan kerangka Ekonomi Madani dan strategi kos sara hidup dalam Rancangan Malaysia Ke-13. Hubungan itu meletakkan pelan sebagai alat penyelarasan dasar, bukan pengumuman yang berdiri sendiri. Pelaksanaannya akan melibatkan kementerian, agensi dan rakan strategik mengikut bidang masing-masing. Oleh sebab tanggungjawab tersebar, pembaca perlu melihat pengumuman susulan daripada agensi pelaksana untuk mengetahui program mana yang diteruskan, dipinda atau baru diperkenalkan.

Satu ciri penting ialah statusnya sebagai dokumen dinamik. Strategi boleh diperkukuh dan program boleh ditambah apabila keadaan sosioekonomi, keperluan rakyat atau cabaran dalam serta luar negara berubah. Fleksibiliti itu membolehkan pelan disesuaikan sepanjang lima tahun, tetapi ia juga bermakna senarai awal bukan gambaran muktamad sehingga 2030. Sebarang penambahan atau pindaan masih perlu diterangkan dengan jelas supaya orang ramai dapat membezakan keputusan baharu daripada program yang sekadar diteruskan.

Pemantauan diletakkan pada Majlis Tindakan Kos Sara Hidup Negara, yang peranannya diperkukuh untuk meneliti inisiatif kementerian dan agensi. Tugas ini penting kerana bilangan tindakan yang banyak tidak dengan sendiri membuktikan hasil. Ukuran yang lebih berguna ialah sama ada program dilaksanakan seperti dijadualkan dan sama ada ia membantu pendapatan atau menstabilkan harga keperluan asas. Laporan The Star tidak menetapkan penunjuk prestasi atau jadual laporan awam, jadi bentuk pemantauan terperinci masih perlu dilihat kemudian.

Bagi isi rumah di Kuala Lumpur dan Selangor, pelan nasional ini memberi arah dasar tetapi belum mengubah bil, harga kedai atau pendapatan pada hari pengumuman. Tiada kadar bantuan, syarat kelayakan, borang permohonan atau saluran bayaran diumumkan dalam laporan tersebut. Penduduk tidak perlu menyerahkan maklumat peribadi kepada pihak yang mendakwa boleh mendaftarkan mereka untuk keseluruhan NCLAP30. Tindakan praktikal hanya wujud apabila kementerian atau agensi berkaitan mengeluarkan butiran bagi program tertentu.

Perhatian selepas pelancaran patut beralih daripada bilangan 429 kepada kemajuan setiap strategi. Kerajaan menyatakan penyelarasan diperlukan supaya program memberikan hasil terbaik kepada rakyat, manakala majlis nasional akan memantau pelaksanaannya. Oleh itu, kemas kini yang paling bermakna ialah tindakan yang mempunyai pemilik, tempoh dan hasil yang boleh diperiksa. Sehingga butiran itu diterbitkan, NCLAP30 ialah kerangka lima tahun yang menetapkan tumpuan dan cara koordinasi, bukan janji bahawa semua tekanan perbelanjaan akan reda serta-merta.