Nahas jalan raya rugikan RM30 bilion, motosikal dominasi angka korban

Kos nahas jalan raya tidak berakhir pada kenderaan yang rosak: anggaran negara menggabungkan kehilangan produktiviti, rawatan serta kesan kepada keluarga, sementara penunggang motosikal menanggung bahagian korban terbesar.

Malaysia menanggung kerugian sosioekonomi sekitar RM30 bilion akibat nahas jalan raya pada 2025, menurut angka yang dibentangkan selepas mesyuarat jawatankuasa Kabinet mengenai keselamatan jalan raya dan kesesakan. Timbalan Perdana Menteri Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi berkata anggaran itu dibuat menggunakan pendekatan Nilai Hayat Statistik. Ia meletakkan keselamatan jalan raya sebagai isu ekonomi dan keluarga, bukan semata-mata kos membaiki kenderaan atau permukaan jalan.

Angka korban memberi skala manusia kepada jumlah tersebut. Sebanyak 6,537 nyawa terkorban dalam nahas sepanjang 2025, bersamaan purata 18 kematian setiap hari. Menteri Kerja Raya Datuk Seri Alexander Nanta Linggi menerangkan bahawa penilaian kerugian mengambil kira produktiviti dan pendapatan yang hilang, kos rawatan serta kesan terhadap keluarga dan masyarakat. Laporan tidak memecahkan nilai RM30 bilion mengikut negeri, jenis jalan atau kategori kos.

Penunggang dan pembonceng motosikal merupakan kumpulan yang paling terdedah dalam data itu. Walaupun motosikal membentuk 14 peratus daripada kenderaan yang terlibat dalam nahas, mereka merangkumi kira-kira 66 peratus daripada semua kematian jalan raya. Dengan kata lain, bahagian kematian jauh mengatasi bahagian kenderaan yang terlibat. Perbandingan tersebut menjadi asas seruan kerajaan supaya intervensi lebih tertumpu kepada kumpulan berisiko tinggi.

Sasaran nasional ialah mengurangkan kematian akibat nahas sebanyak 50 peratus menjelang 2030. Untuk mencapainya, Ahmad Zahid menyatakan penyelarasan dasar, sumber dan akauntabiliti antara kementerian serta agensi akan dipertingkatkan. Ukuran yang ditekankan ialah pengurangan kematian dan kecederaan serius yang boleh diukur, bukan sekadar bilangan kempen atau tindakan yang dilaksanakan. Sumber belum menetapkan sasaran tahunan antara 2026 hingga 2030.

Keselamatan kenderaan berat mendapat satu laluan tindakan khusus melalui Program Rangka Kerja Keselamatan Jalan Raya yang akan dilaksanakan secara berfasa. Kerjasama itu melibatkan Kementerian Pengangkutan, PETRONAS, Agensi Pengangkutan Awam Darat, Jabatan Pengangkutan Jalan dan Institut Penyelidikan Keselamatan Jalan Raya Malaysia. Kepakaran industri dalam pemanduan defensif serta pemantauan tingkah laku pemandu akan digunakan untuk meningkatkan kecekapan dan profesionalisme pemandu kenderaan berat.

Faktor manusia dikaitkan dengan 81 peratus nahas dalam angka yang diketengahkan Nanta. Namun, respons yang dinyatakan tidak terhad kepada menyalahkan pemandu. Pendekatan kerajaan turut merangkumi pendidikan, penguatkuasaan, teknologi dan infrastruktur yang lebih selamat. Kementerian Kerja Raya mahu jalan dibina serta disenggara dengan cara yang mengurangkan risiko dan kesan kesilapan manusia, bukan hanya dibaiki selepas nahas berlaku.

Mesyuarat sama membincangkan pelan penyuraian trafik menjelang operasi RTS Link Johor Bahru–Singapura. Perubahan corak pergerakan di pusat bandar Johor Bahru dan kawasan yang bersambung dengan sistem itu memerlukan penyelarasan antara agensi serta integrasi pengangkutan awam supaya titik kesesakan baharu tidak terbentuk. Perkara ini menunjukkan keselamatan dan kesesakan dirancang bersama, walaupun laporan tidak memberikan peta lencongan atau projek jalan tertentu.

Bagi pengguna jalan raya di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia, data tersebut menetapkan keutamaan yang jelas pada motosikal, kenderaan berat dan reka bentuk jalan. Ia belum mengumumkan peraturan baharu, kadar penalti atau jadual pemeriksaan yang boleh terus diikuti pengguna. Oleh itu, kemajuan dasar perlu diukur melalui penerbitan data korban yang seterusnya, pelaksanaan program berfasa dan bukti bahawa kematian serta kecederaan serius benar-benar berkurang menuju sasaran 2030. Angka RM30 bilion ialah anggaran negara dan bukan kadar untuk menentukan hak tuntutan mana-mana individu atau keluarga secara langsung.