Mikroplastik menambah tekanan pada terumbu karang yang sudah terdedah kepada haba

Terumbu karang Malaysia bukan sahaja berdepan laut yang semakin panas apabila mikroplastik turut boleh melemahkan fungsi normal dan mengurangkan peluang pemulihan selepas pelunturan.

Terumbu karang yang sudah tertekan oleh peningkatan suhu laut boleh menjadi lebih lemah apabila mikroplastik terkumpul di persekitarannya. Penolong profesor Dr Sivathass Bannir Selvam dari Pusat Pengajian Sains Biologi dan Alam Sekitar, University of Nottingham Malaysia, menerangkan bahawa zarah itu boleh bersentuhan secara langsung dengan karang. Gangguan yang berpotensi berlaku melibatkan pemakanan, pernafasan dan proses fisiologi normal, lalu menyukarkan ekosistem menghadapi tekanan lain pada masa yang sama.

Mikroplastik tidak wajar disebut sebagai satu-satunya punca pelunturan karang. Penjelasan pakar menekankan gabungan tekanan: suhu tinggi, mutu air yang lemah dan pencemaran plastik boleh bertindak serentak. Karang yang sihat mungkin mampu pulih daripada satu gangguan, tetapi daya pulihnya berkurang apabila beberapa tekanan hadir bersama. Had bukti ini penting kerana ia membezakan faktor tambahan yang melemahkan karang daripada dakwaan bahawa setiap kejadian pelunturan disebabkan mikroplastik sahaja.

Pelunturan berlaku apabila karang yang mengalami tekanan mengeluarkan alga mikroskopik yang hidup dalam tisunya. Alga tersebut membekalkan sebahagian besar tenaga kepada karang, maka pelunturan berpanjangan akhirnya boleh membawa kepada kematian. Suhu tinggi ialah antara pencetus utama kejadian pelunturan berskala besar. Keadaan laut yang lebih panas, termasuk yang berkaitan dengan El Niño, menambah tekanan haba, sementara mikroplastik berpotensi mengganggu fungsi yang diperlukan karang untuk bertahan dan pulih.

Malaysia dianggap sangat terdedah kerana mempunyai garis pantai yang panjang serta ekosistem terumbu karang yang penting. Sumber tidak menyenaraikan terumbu tertentu, keluasan yang tercemar atau tahap mikroplastik mengikut negeri. Oleh itu, laporan ini menerangkan risiko nasional dan mekanisme tekanan, bukannya pemetaan kerosakan bagi satu pulau. Penilaian lokasi memerlukan pemantauan air, sedimen dan keadaan karang yang konsisten sebelum skala masalah di setiap kawasan boleh dibandingkan.

Mikroserat ialah jenis mikroplastik dominan yang ditemukan secara konsisten dalam sampel air dan sedimen yang dianalisis kumpulan Emerging Contaminants and Environmental Health di universiti tersebut. Antara sumber harian yang disebut ialah tekstil sintetik dan proses mencuci pakaian. Dapatan itu menyediakan satu laluan pencemaran yang boleh diberi perhatian, tetapi sumber tidak mengukur sumbangan setiap isi rumah, jenama tekstil atau mesin basuh kepada jumlah keseluruhan di laut Malaysia.

Tindakan dasar yang disarankan merangkumi pengurangan sisa plastik pada punca, penambahbaikan rawatan air sisa dan pemantauan mikroplastik yang lebih kukuh di sungai, perairan pantai serta ekosistem marin. Penyelidikan dan pemantauan jangka panjang juga diperlukan untuk mengenal pasti sumber terbesar serta menentukan intervensi yang benar-benar berkesan. Tanggungjawab ini melibatkan kerajaan, industri dan orang ramai; ia tidak boleh dipindahkan sepenuhnya kepada pilihan pengguna kerana sebahagian penyelesaian bergantung pada infrastruktur dan piawaian.

Mengurangkan pencemaran setempat dapat memberi terumbu peluang lebih baik ketika cabaran iklim yang lebih besar belum selesai. Sivathass turut menamakan pemendapan dan penangkapan ikan berlebihan sebagai tekanan yang boleh dikawal bersama pencemaran. Namun, tindakan tempatan tidak boleh menyelesaikan pemanasan laut secara bersendirian. Dua skala tindakan perlu bergerak serentak: mengawal bahan pencemar yang memasuki perairan dan menangani tekanan haba yang berkait dengan perubahan iklim pada tahap lebih luas.

Bagi penduduk Kuala Lumpur dan Selangor yang menggunakan barangan plastik serta tekstil dalam sistem sungai yang menuju ke pantai, kaitan praktikalnya ialah mengurangkan kemasukan pencemar dari darat sebelum ia sampai ke laut. Sumber tidak menetapkan satu produk pengguna atau langkah rumah tangga sebagai penyelesaian lengkap. Keutamaan yang disokong ialah pencegahan di punca, rawatan air sisa, pemantauan dan pengurangan tekanan lain. Menunggu sehingga terumbu rosak teruk akan mengecilkan ruang pemulihan yang masih ada.