Menara kawalan digital Penang disasar beroperasi Oktober, 29 pengawal trafik udara dilatih

Pengawal trafik udara Pulau Pinang bakal menggunakan rangkaian kamera, sensor dan skrin digital dari lokasi berjauhan, tetapi operasi hanya akan bermula selepas ujian keselamatan diselesaikan.

Lapangan Terbang Antarabangsa Pulau Pinang disasar memulakan operasi Menara Digital dan Maya Jarak Jauh pada Oktober, menjadikannya pelaksanaan pertama teknologi itu di Malaysia dan, menurut laporan The Star, di rantau Asia-Pasifik. Sistem berkenaan membolehkan pengawal trafik udara melihat pergerakan pesawat melalui paparan definisi tinggi dari lokasi hampir 15 kilometer jauhnya. Tarikh Oktober masih berupa sasaran yang bergantung pada ujian dan pengesahan, bukan kenyataan bahawa operasi jarak jauh sudah digunakan untuk penerbangan penumpang hari ini.

Berbeza daripada menara biasa yang bergantung kuat pada pandangan terus melalui tingkap, sistem baharu menerima video dan maklumat daripada kamera serta sensor di lapangan terbang. Pengawal boleh mengezum pesawat yang berada lebih lapan batu nautika atau 14.8 kilometer dan memantau lapangan terbang melalui skrin. Timbalan ketua pegawai eksekutif Pihak Berkuasa Penerbangan Awam Malaysia, Zainul Abidin Maslan, menerangkan bahawa label digital juga boleh dilekatkan pada paparan pesawat untuk membantu navigasi dan pengecaman.

Keupayaan paparan itu dijangka berguna apabila hujan, jerebu atau kabus mengehadkan penglihatan. Namun teknologi tidak menghapuskan cuaca buruk atau secara automatik membenarkan pesawat berlepas dan mendarat dalam semua keadaan. Sistem akan melalui ujian serta pengesahan yang meluas bagi memastikan syarat keselamatan penerbangan antarabangsa dipenuhi sebelum operasi bermula. Sumber tidak menerbitkan keputusan ujian, ambang penglihatan atau prosedur ketika rangkaian kamera terganggu, maka keupayaan sebenar perlu dinilai melalui kelulusan operasi.

Persediaan tenaga kerja sudah melibatkan kesemua 29 pengawal trafik udara yang berpangkalan di lapangan terbang Pulau Pinang. Pengawal di Pusat Kawalan Trafik Udara Kuala Lumpur turut menjalani latihan untuk memastikan penyelarasan dengan pasukan yang mengendalikan sistem berkenaan. Latihan ini penting kerana lapangan terbang Pulau Pinang mengurus kira-kira 180 penerbangan sehari. Angka tersebut menerangkan beban operasi semasa, tetapi laporan tidak menyatakan bahawa sistem baharu akan menambah jumlah penerbangan atau mengurangkan masa menunggu sebaik sahaja dilancarkan.

CAAM menegaskan menara digital bukan usaha menggantikan pengawal trafik udara. Fungsinya ialah memberi peralatan moden dan lapisan sistem keselamatan tambahan kepada petugas yang tetap membuat keputusan operasi. Data visual dari landasan akan dihantar ke pusat jarak jauh, sementara pengalaman di Pulau Pinang digunakan untuk menilai kesesuaian teknologi di lapangan terbang lain. Tiada pengurangan jawatan, pertukaran syif atau pemindahan semua petugas diumumkan dalam sumber yang diperiksa.

Pulau Pinang dipilih kerana kedudukannya yang strategik dan kerja peluasan lapangan terbang bagi menampung peningkatan trafik. Selepas lokasi itu, Johor Bahru dirancang menerima sistem sama dan operasi di sana dijangka pada 2028 paling awal. Jadual berkenaan belum muktamad. Zainul Abidin menyatakan peluang peluasan dipengaruhi faktor seperti tahap keutamaan serta usia menara kawalan sedia ada, jadi tidak semua lapangan terbang mempunyai tarikh penggunaan yang sama.

Hala tuju jangka panjang ialah menyatukan operasi kawalan trafik udara di pusat jarak jauh. Semenanjung dirancang mempunyai satu lokasi pusat, manakala Kota Kinabalu akan menjadi pusat untuk lapangan terbang Sabah dan sebuah pusat lain memenuhi keperluan Sarawak. Laporan tidak menamakan lokasi pusat Semenanjung atau garis masa penyatuan penuh. Rujukan kepada sistem di London City Airport, Sweden dan Norway menunjukkan teknologi sudah digunakan di luar negara, tetapi pelaksanaan Malaysia tetap tertakluk pada reka bentuk, latihan dan kelulusan keselamatannya sendiri.

Bagi penumpang dari Lembah Klang yang menggunakan penerbangan ke Pulau Pinang, perubahan ini berlaku di belakang tabir kawalan trafik dan tidak membawa arahan perjalanan baharu setakat 24 Ogos. Tiada perubahan daftar masuk, jadual, laluan atau tambang dinyatakan. Perkara yang boleh dipantau ialah penyempurnaan ujian sebelum Oktober, keputusan pengesahan keselamatan dan prestasi sistem selepas digunakan pada lapangan terbang yang mengendalikan sekitar 180 penerbangan sehari. Peluasan ke Johor atau lokasi lain hanya boleh dianggap pasti apabila CAAM menerbitkan jadual serta kelulusan khusus.