Lebih 77,000 pembayar cukai hantar penyata tertunggak selepas isyarat e-Invois

Data transaksi digital kini digunakan untuk mendorong pematuhan sukarela dan memfokuskan audit kepada risiko lebih tinggi, bukan sekadar menyimpan rekod jual beli.

Lebih 77,000 pembayar cukai mengemukakan penyata pendapatan tertunggak secara sukarela selepas data e-Invois menghasilkan isyarat pematuhan. Penyata tersebut merangkumi pendapatan melebihi RM6.5 bilion dan cukai perlu dibayar lebih RM1.38 bilion. Kementerian Kewangan membentangkan angka itu sebagai sebahagian usaha mengutip cukai yang memang perlu dibayar, bukannya pengumuman kadar baharu. Laporan tidak memberikan pecahan antara individu dengan syarikat, sektor, negeri atau tahun taksiran yang terlibat.

e-Invois membolehkan maklumat transaksi diperoleh dengan lebih sistematik dan hampir masa nyata. Data itu mengukuhkan jejak audit, menambah baik analisis risiko dan membantu mengenal pasti kegiatan ekonomi yang tidak dilaporkan. Kegunaannya bukan bermaksud setiap transaksi terus menjadi kes penguatkuasaan. Kementerian menerangkan bahawa audit dan siasatan boleh ditumpukan dengan lebih tepat kepada sektor serta aktiviti berisiko tinggi, sambil menggalakkan pembayar cukai membetulkan pematuhan secara sukarela.

Nombor Pengenalan Cukai atau TIN turut digunakan Lembaga Hasil Dalam Negeri untuk meluaskan asas cukai dan meningkatkan ketelusan pelaporan urus niaga perniagaan. TIN berfungsi sebagai pengenal dalam sistem, manakala e-Invois menyediakan maklumat transaksi. Kedua-duanya mempunyai peranan yang saling melengkapi tetapi tidak sama. Sumber tidak mengumumkan proses pendaftaran baharu, tarikh akhir tambahan atau perubahan ambang pelaksanaan dalam laporan ini, jadi pembaca perlu merujuk arahan LHDN yang terpakai kepada keadaan mereka.

Tumpuan kerajaan turut meliputi ekonomi bayangan, termasuk aktiviti ekonomi yang tidak berdaftar dan pendapatan yang tidak diisytiharkan kepada pihak berkuasa cukai. Peningkatan jejak digital boleh membantu memadankan kegiatan dengan pelaporan. Namun, jumlah RM6.5 bilion ialah pendapatan yang diisytiharkan oleh kelompok lebih 77,000 pembayar cukai, bukan anggaran keseluruhan ekonomi bayangan negara. Begitu juga, RM1.38 bilion ialah cukai perlu dibayar yang dilaporkan, bukannya jumlah hasil tambahan yang sudah diterima sepenuhnya.

Penguatkuasaan Kastam menunjukkan satu lagi bahagian usaha mengurangkan ketirisan. Dari Januari hingga Jun, Jabatan Kastam Diraja Malaysia merekodkan 3,609 kes melibatkan rampasan serta duti atau cukai berjumlah RM1.30 bilion. Nilai itu meningkat 21.7 peratus, atau RM232.54 juta, berbanding tempoh sama tahun lalu. Perbandingan tersebut merujuk nilai kes penguatkuasaan enam bulan, dan tidak boleh dianggap sebagai kadar kenaikan semua kutipan kastam.

Operasi Kastam memberi tumpuan kepada penyeludupan barangan berduti tinggi seperti rokok, alkohol dan kenderaan bermotor. Kaedah yang dinyatakan termasuk pemeriksaan dokumen dan fizikal di pintu masuk, semakan gudang pengilangan berlesen serta gudang berlesen, operasi bersasar di pelabuhan utama dan audit sektor atau komoditi berisiko tinggi. Senarai ini menerangkan saluran kawalan, tetapi sumber tidak memberikan bilangan kes atau nilai rampasan bagi setiap jenis barangan.

Pertukaran maklumat antara agensi penguat kuasa, pihak berkuasa tempatan, badan profesional dan institusi antarabangsa juga sedang diperluas. Mekanisme antarabangsa yang dinamakan termasuk Automatic Exchange of Information, Common Reporting Standard dan Country-by-Country Reporting. Tujuannya ialah mengenal pasti ketidakpatuhan dan memilih kes audit dengan lebih baik. Laporan tidak memperincikan data seseorang atau syarikat, dan tidak mengubah tanggungjawab pengguna untuk memastikan rekod sendiri tepat serta disimpan mengikut keperluan.

Bagi perniagaan dan pembayar cukai di Kuala Lumpur, Selangor serta seluruh Malaysia, mesej praktikalnya ialah rekod transaksi dan penyata perlu konsisten. Kerajaan menyatakan strategi ini bertujuan menjadikan sistem lebih cekap, telus dan adil dengan mengutip cukai yang perlu dibayar, tanpa bergantung semata-mata pada cukai baharu atau kadar lebih tinggi. Mereka yang mempunyai penyata tertunggak tidak patut menganggap laporan ini sebagai pengampunan; tindakan sesuai bergantung pada rekod dan saluran rasmi LHDN.