Laluan kerjaya pustakawan mahu diperjelas, model pengiktirafan masih dirangka

Pengiktirafan profesional pustakawan dan laluan kerjaya yang lebih jelas masih berada pada peringkat kerjasama serta kajian, dengan latihan digital menjadi antara komponen utama yang dicadangkan.

Persatuan Pustakawan Malaysia merancang bekerjasama dengan Perpustakaan Negara Malaysia untuk memperjelas pengiktirafan profesional dan laluan kerjaya pustakawan. Presiden PPM, Hasnita Ibrahim, mengaitkan pengiktirafan formal dengan perlindungan profesion, peningkatan kompetensi serta peluang kenaikan pangkat. Namun, laporan BERNAMA tidak menyatakan bahawa skim baharu telah diluluskan. Tiada nama kelayakan, tahap pendaftaran, yuran, tarikh permohonan atau hak khusus yang berkuat kuasa pada 7 Ogos.

Usaha jangka panjang itu memerlukan penglibatan agensi berkaitan termasuk Jabatan Perkhidmatan Awam. PPM mahu pustakawan terus mengemas kini kemahiran dan pengetahuan profesional. Penyertaan JPA disebut sebagai keperluan kerjasama, bukannya pengesahan bahawa struktur jawatan awam sudah berubah. Pustakawan sektor kerajaan tidak patut menganggap gred, syarat kenaikan atau imbuhan baharu telah diputuskan sebelum pekeliling atau dasar rasmi diterbitkan.

PPM bercadang mengkaji model pengiktirafan yang digunakan di negara ASEAN dan menyesuaikannya dengan keperluan Malaysia. Pendekatan perbandingan itu menunjukkan reka bentuk tempatan masih belum dimuktamadkan. Sumber tidak menamakan negara rujukan, persamaan kelayakan atau badan yang kelak akan menilai pemohon. Keputusan akhir mungkin memerlukan persetujuan beberapa institusi kerana agenda tersebut melibatkan perpustakaan, institusi pendidikan, industri buku, pembekal, pertubuhan bukan kerajaan dan kumpulan berkaitan.

Pembangunan profesional berterusan akan diperluas melalui latihan, bengkel, seminar dan pensijilan. Bidang keutamaan yang dinamakan ialah analisis data, pengurusan metadata digital, keselamatan maklumat, etika dan kecerdasan buatan. Senarai itu menggambarkan perubahan tugas apabila koleksi serta rujukan bergerak ke ruang digital. Ia tidak bermaksud setiap pustakawan wajib menguasai semua bidang pada tahap sama, kerana sumber belum menerbitkan modul, tahap kompetensi, tempoh latihan atau kaedah penilaian.

Peranan pustakawan turut mahu diposisikan sebagai pakar rujukan, penyemak data dan pembimbing maklumat yang membantu orang ramai mendapatkan sumber berwibawa. Keperluan itu dikaitkan dengan pertumbuhan kandungan AI dan bahan dalam talian. Pada masa sama, konsep Perpustakaan Tanpa Dinding dicadang diperluas melalui capaian perkhidmatan digital. Laporan tidak menyenaraikan platform baharu atau tarikh peluasan, maka pengguna perpustakaan perlu menyemak kemudahan yang benar-benar tersedia di institusi masing-masing.

Program literasi digital komuniti juga mahu dipergiat untuk membantu golongan muda, wanita dan warga emas menilai maklumat dalam talian, memahami keselamatan siber serta menggunakan peranti pintar secara produktif. Cadangan itu berkaitan terus dengan perkhidmatan masyarakat, tetapi tiada lokasi, jadual atau kuota peserta diumumkan. Penduduk Kuala Lumpur dan Selangor tidak boleh menganggap kursus sudah dibuka di perpustakaan berhampiran hanya berdasarkan agenda nasional ini.

Bagi pembantu perpustakaan, PPM akan terus bekerjasama dengan Jabatan Pembangunan Kemahiran untuk memperluas kursus Sijil Kemahiran Malaysia. Hasrat itu berbeza daripada pengiktirafan profesional pustakawan yang lebih luas, walaupun kedua-duanya menyentuh kemajuan kerjaya. Sumber tidak menyatakan pusat latihan, syarat kemasukan atau bilangan tempat. Calon perlu menunggu maklumat program rasmi dan tidak menganggap pengalaman kerja akan ditukar kepada sijil secara automatik.

Agenda tersebut dijangka dibincangkan lanjut pada Persidangan Perpustakaan Malaysia 2026 dari 22 hingga 24 September. Tarikh itu ialah penanda proses seterusnya, bukan tarikh skim mula berkuat kuasa. Bagi pustakawan di Malaysia, perkara yang perlu diperhatikan ialah model pengiktirafan yang dipilih, peranan PNM dan JPA, serta butiran latihan dan pensijilan. Setakat 7 Ogos, PPM telah menetapkan arah kerjasama dan bidang kemahiran, tetapi keputusan dasar serta laluan pendaftaran masih belum diumumkan. Tiada jadual pelaksanaan rasmi diterbitkan dalam laporan ini.