Kutipan caj beg plastik Selangor susut daripada RM13.35 juta kepada RM6.97 juta

Hasil kutipan caj beg plastik Selangor hampir berkurang separuh dalam tiga tahun, namun kerajaan negeri mengakui angka wang itu masih petunjuk dan bukannya ukuran terus jumlah beg yang tidak digunakan.

Kutipan caj beg plastik di Selangor menunjukkan arah menurun selama tiga tahun berturut-turut. Kerajaan negeri menerima RM13.35 juta pada 2023, diikuti RM9.04 juta pada 2024 dan RM6.97 juta pada 2025. Jumlah keseluruhan bagi tempoh itu ialah RM29.36 juta. Angka tersebut dibentangkan di Dewan Negeri pada 12 Ogos oleh Pengerusi Jawatankuasa Kesihatan Awam dan Alam Sekitar Selangor Jamaliah Jamaluddin ketika menjawab soalan tentang keberkesanan kempen pengurangan beg plastik.

Perubahan antara tahun pertama dan tahun terakhir ialah penurunan RM6.38 juta, iaitu kutipan 2025 berada hampir separuh di bawah paras 2023. Kerajaan negeri mengaitkan arah ini dengan pembeli yang semakin mengutamakan beg guna semula ketika membeli-belah. Tafsiran itu masuk akal sebagai petunjuk tingkah laku kerana kutipan berkurang apabila lebih sedikit beg bercaj diambil. Walau bagaimanapun, nilai kutipan tidak memberitahu secara terus berapa banyak beg yang dikeluarkan atau dielakkan.

Batas data itu disebut secara terbuka dalam laporan BERNAMA. Selangor belum menjalankan kajian khusus yang mengukur pengurangan keseluruhan penggunaan beg plastik. Kerajaan negeri menggunakan arah aliran kutipan Program Kutipan Caj Beg Plastik sebagai salah satu indikator perubahan pengguna. Oleh itu, angka RM13.35 juta, RM9.04 juta dan RM6.97 juta tidak boleh ditukar kepada bilangan beg tanpa mengetahui kadar caj, liputan premis, pematuhan serta kaedah pelaporan yang berlaku bagi setiap tahun.

Kempen Bebas Plastik telah dilaksanakan di Selangor sejak 2010, manakala Program Kutipan Caj Beg Plastik negeri bermula pada 2020. Jamaliah menyatakan program tersebut menunjukkan perkembangan positif dari segi kesedaran pengguna dan penyertaan sektor swasta. Premis komersial serta penganjur acara ialah antara pihak yang dinamakan. Sumber tidak memberikan senarai premis, pecahan kutipan mengikut PBT atau daerah, mahupun perubahan kaedah pelaksanaan sepanjang tiga tahun yang dibandingkan.

Bagi pembeli, mesej paling jelas ialah beg guna semula mengurangkan keperluan mengambil beg plastik sekali guna semasa urus niaga. Penurunan kutipan tidak bermakna kerajaan negeri kehilangan sasaran hasil yang perlu diganti melalui caj lain; sumber menerangkannya sebagai tanda kemajuan perubahan tingkah laku. Begitu juga, jumlah RM29.36 juta ialah wang yang dikutip sepanjang tiga tahun, bukan nilai peruntukan baharu untuk program alam sekitar. Cara wang itu digunakan tidak dihuraikan pada halaman sumber.

Data ini juga perlu dibezakan daripada ukuran pencemaran. Kutipan yang lebih rendah belum menunjukkan jumlah plastik yang sampai ke tapak pelupusan, sungai atau sistem saliran. Ia tidak mengukur penggunaan beg percuma di luar program, ketebalan plastik atau pertukaran kepada bahan sekali guna lain. Petunjuk yang disahkan hanya datang daripada transaksi yang termasuk dalam Program Kutipan Caj Beg Plastik. Kajian khusus masih diperlukan untuk menilai kesan keseluruhan terhadap penggunaan serta sisa.

Penduduk Selangor boleh menggunakan siri tiga tahun itu untuk melihat arah dasar, sambil mengekalkan soalan tentang skala sebenar. Jika kadar dan liputan program kekal sebanding, penurunan berterusan menyokong bacaan bahawa lebih ramai pengguna membawa beg sendiri. Namun, laporan tidak membuktikan semua perubahan datang daripada kesedaran semata-mata. Faktor seperti bilangan transaksi, penyertaan premis atau cara rekod juga perlu diketahui sebelum kesimpulan yang lebih tepat dapat dibuat.

Langkah seterusnya yang paling berguna ialah penerbitan data bilangan beg, kadar pematuhan dan pecahan kawasan bersama angka kutipan. Buat masa ini, Selangor mempunyai satu isyarat yang konsisten: hasil caj turun setiap tahun daripada 2023 hingga 2025. Kerajaan negeri menganggapnya selari dengan penggunaan beg guna semula, tetapi turut mengakui ketiadaan kajian khusus. Pembaca wajar memegang kedua-dua fakta itu serentak—arah perubahan kelihatan positif, sedangkan ukuran kesan fizikal plastik masih belum lengkap.