Klinik bergerak dan aset kerajaan tampung sementara khidmat doktor udara

Akses kesihatan di pedalaman Sarawak sedang disusun melalui darat, sungai dan aset udara kerajaan sementara rancangan keselamatan baharu bagi perkhidmatan doktor udara dirumuskan.

Perkhidmatan kesihatan ke pedalaman Sarawak kini menggunakan gabungan laluan darat, sungai dan udara kerajaan ketika Perkhidmatan Doktor Udara digantung sementara. Kerajaan negeri menggerakkan pasukan klinik bergerak dengan kenderaan pacuan empat roda dan bot ke kawasan yang boleh dicapai melalui dua laluan itu. Susunan ini ialah langkah sementara untuk mengekalkan akses, bukannya pengumuman bahawa perkhidmatan asal sudah kembali beroperasi atau semua lokaliti menerima jadual yang sama.

Bagi kes yang memerlukan pemindahan perubatan kecemasan, atau medevac, penyelarasan dibuat dengan aset udara kerajaan lain. Aset yang dinamakan ialah Unit Udara Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysia, Pasukan Gerakan Udara Polis Diraja Malaysia dan Tentera Udara Diraja Malaysia. Laporan tidak memberikan jumlah pesawat, pangkalan operasi, tempoh tindak balas atau kawasan liputan setiap agensi. Yang disahkan ialah tiga sumber aset udara itu terlibat dalam aturan alternatif.

Perkhidmatan Doktor Udara digantung selepas nahas helikopter di Long Lellang, Baram, pada 8 September yang meragut lima nyawa. Susulan itu, kerajaan sedang merumuskan cadangan penambahbaikan menyeluruh bagi keselamatan dan keberkesanan perkhidmatan. Laporan pada 16 Oktober tidak menetapkan tarikh perkhidmatan akan disambung semula. Ia juga tidak menyatakan bahawa siasatan berkaitan telah selesai atau bahawa satu jenis pesawat baharu sudah dipilih.

Skop cadangan yang sedang disusun merangkumi keselamatan operasi, kesesuaian serta keupayaan pesawat, latihan dan kesiapsiagaan kecemasan, kebajikan serta perlindungan petugas, dan kaedah alternatif menyampaikan rawatan ke komuniti pedalaman. Kerajaan negeri berkata penilaian serta siasatan berkaitan dan keperluan kesihatan lokaliti terpencil akan diambil kira. Senarai itu menerangkan bidang yang akan dinilai, bukan keputusan akhir bagi setiap bidang.

Persediaan petugas turut diberi perhatian melalui program Jabatan Kesihatan Negeri Sarawak bersama JBPM. Program berkenaan merangkumi libat urus petugas medevac, taklimat keselamatan dan pengenalan pesawat pada 2026. Tujuannya ialah meningkatkan kefahaman, kesiapsiagaan dan keyakinan kakitangan perubatan dalam operasi pemindahan serta pengiringan pesakit. Sumber tidak menyenaraikan tarikh, lokasi atau bilangan peserta bagi setiap sesi program itu.

Perkhidmatan Doktor Udara mempunyai sejarah panjang kerana diperkenalkan di Sarawak pada 1973. Fungsinya termasuk membawa penjagaan kesihatan primer dan pemindahan perubatan kecemasan kepada komuniti yang tidak boleh dicapai melalui jalan raya. Keadaan geografi menjadikan isu ini lebih luas daripada penggantian satu penerbangan. Perkhidmatan sementara perlu memadankan kaedah pengangkutan dengan kawasan yang boleh dicapai melalui jalan, sungai atau udara, sambil mengekalkan keutamaan keselamatan.

Bagi penduduk pedalaman, maklumat praktikal daripada pengumuman ini masih terhad kepada kaedah penghantaran yang sedang digunakan. Tiada jadual klinik mengikut kampung, nombor hubungan baharu, kriteria medevac atau tarikh penyambungan khidmat udara diterbitkan dalam sumber yang diperiksa. Oleh itu, pembaca tidak patut menganggap bot dan kenderaan pacuan empat roda boleh mencapai semua lokasi yang sebelum ini dilayani melalui udara. Liputan sebenar bergantung pada kebolehcapaian setiap kawasan.

Pada peringkat nasional, langkah Sarawak menunjukkan kesinambungan perkhidmatan dan pembaikan keselamatan sedang bergerak serentak. Klinik bergerak dan aset kerajaan menampung keperluan semasa, manakala cadangan menyeluruh masih perlu mengambil kira hasil penilaian, keadaan pesawat, latihan dan perlindungan petugas. Perkembangan seterusnya yang perlu diperhatikan ialah tarikh operasi doktor udara disambung, jadual lokaliti, bentuk penambahbaikan yang diluluskan dan aturan kekal bagi pemindahan kecemasan. Cadangan itu belum menjadi jadual operasi atau janji bahawa semua laluan kembali seperti dahulu.