Kerusi Sabah, Sarawak: Kabinet setuju naikkan kadar, mekanisme belum diputuskan

Persetujuan prinsip untuk menambah perwakilan Sabah dan Sarawak belum menghasilkan bilangan kerusi baharu, kerana kadar, mekanisme dan tempoh pelaksanaan masih perlu dirunding serta melalui aturan perlembagaan.

Kabinet telah bersetuju secara prinsip bahawa kerusi Parlimen untuk Sabah dan Sarawak perlu ditambah bersama peningkatan kadar perwakilan kedua-dua negeri. Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim mengumumkan keputusan itu selepas mempengerusikan mesyuarat jawatankuasa pelaksanaan Perjanjian Malaysia 1963 di Kota Kinabalu. Persetujuan tersebut menetapkan arah dasar, tetapi bilangan kerusi tambahan dan cara melaksanakannya masih belum diputuskan.

Perbezaan antara menambah bilangan dengan menaikkan kadar menjadi perkara utama. Jika kerusi di Semenanjung turut bertambah pada masa sama, penambahan untuk Sabah dan Sarawak tidak semestinya meningkatkan bahagian mereka daripada jumlah keseluruhan. Kerajaan mahu perubahan yang benar-benar menaikkan kadar perwakilan kedua-dua negeri. Sumber bagaimanapun tidak menetapkan peratus muktamad yang diterima Kabinet atau formula pengiraan bagi setiap negeri.

Dalam susunan 222 kerusi sekarang, Sabah mempunyai 25 dan Sarawak 31. Gabungan 56 kerusi itu bersamaan 25 peratus, manakala Semenanjung memegang 75 peratus. Sabah dan Sarawak dilaporkan menuntut sekurang-kurangnya satu pertiga atau 33 peratus perwakilan, yang dianggarkan memerlukan kira-kira 18 kerusi tambahan. Angka tuntutan dan anggaran tersebut belum menjadi pembahagian rasmi kerusi baharu.

Latar sejarah yang disebut dalam laporan bermula ketika Malaysia dibentuk pada 1963. Pada masa itu, Singapura, Sabah dan Sarawak secara kolektif mempunyai satu pertiga kerusi supaya Malaya tidak boleh sendirian memperoleh majoriti dua pertiga untuk meminda Perlembagaan Persekutuan. Kadar berkenaan kemudian berkurang selepas Singapura meninggalkan Persekutuan pada 1965. Perbincangan semasa cuba menangani kadar untuk dua negeri Borneo dalam susunan Malaysia hari ini.

Suruhanjaya Pilihan Raya sudah dimaklumkan untuk memulakan perbincangan mengenai mekanisme dan jumlah tambahan. Wakil Sabah serta Sarawak seterusnya akan berunding dengan parti politik dari Semenanjung mengenai butiran tersebut. Urutan ini menunjukkan keputusan Kabinet bukan langkah akhir. Tiada pecahan kerusi mengikut kawasan, garis sempadan, tarikh persempadanan atau aturan pendaftaran pemilih diumumkan dalam laporan yang diperiksa.

Tempoh pelaksanaan juga belum pasti. Apabila ditanya sama ada perubahan boleh dilakukan sebelum pilihan raya umum akan datang, Anwar berkata beliau tidak pasti masa yang ada mencukupi kerana proses perlembagaan perlu dipatuhi. Jawapan itu tidak menetapkan tarikh pilihan raya atau menolak pelaksanaan sebelum pilihan raya. Ia hanya menunjukkan bahawa rundingan dan proses formal boleh menentukan sama ada perubahan sempat diselesaikan.

Kerajaan turut mahu menjadikan MA63 sebagai komitmen nasional, bukannya perkara yang dibincangkan berasingan untuk Sabah dan Sarawak sahaja. Dalam pengumuman sama, Anwar menyebut usaha mempercepat pelantikan lebih ramai anak kelahiran kedua-dua negeri ke jawatan penting kerajaan, selepas fasa pertama dilaksanakan. Sumber tidak menyenaraikan jawatan, jumlah pelantikan atau jadual fasa kedua, maka perkembangan itu tidak boleh diukur melebihi status yang diumumkan.

Bagi rakyat di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia, perubahan kadar kerusi akan mempengaruhi imbangan perwakilan dalam Parlimen jika akhirnya dilaksanakan. Namun, tiada kerusi, sempadan atau hak mengundi berubah melalui pengumuman 11 September sahaja. Kabinet membuat keputusan prinsip itu pada Rabu sebelumnya, dan Perdana Menteri turut menyatakan kemungkinan kerusi Semenanjung bertambah, satu faktor yang menjadikan kadar keseluruhan penting. Jumlah 222 kerusi semasa juga boleh berubah jika cadangan tersebut akhirnya dilaksanakan. Titik semakan berikutnya ialah cadangan SPR, rundingan dengan negeri dan parti, jumlah yang dipersetujui serta proses perlembagaan. Sehingga butiran itu diterbitkan, angka 33 peratus dan 18 kerusi kekal tuntutan serta anggaran, bukan keputusan akhir.