Kerajaan teliti dasar nyahklasifikasi dokumen sejarah di bawah Akta Rahsia Rasmi

Dokumen sejarah yang masih dikategorikan sebagai rahsia rasmi di bawah Akta Rahsia Rasmi 1972 kini diteliti untuk dinyahklasifikasikan secara lebih terbuka, dengan Peguam Negara antara pihak yang akan menilai implikasinya.

Kerajaan sedang meneliti kesesuaian menetapkan satu dasar umum bagi tujuan itu. Menurut Jurucakap Kerajaan Perpaduan Datuk Seri Fahmi Fadzil, mesyuarat Jemaah Menteri pada 30 Oktober bersetuju dengan pandangan yang dikemukakan sejarawan dalam Mesyuarat Majlis Sejarawan Negara Bilangan Kedua Tahun 2026 yang diadakan minggu ini. Perbincangan dalam mesyuarat itu berlangsung minggu ini, dan pandangan sejarawan diterima sebagai asas kepada keputusan meneliti dasar tersebut.

“Perkara ini akan diteliti termasuk oleh Peguam Negara untuk melihat implikasi dan juga kemudahan akses kepada dokumen-dokumen sejarah,” katanya pada sidang akhbar mingguan di Putrajaya.

Beliau berkata Perdana Menteri menyampaikan pandangan bahawa perkara itu perlu dilaksanakan dengan segera tetapi dengan teliti. Sehubungan itu, Jabatan Peguam Negara, Polis Diraja Malaysia dan Kementerian Dalam Negeri akan dirujuk bagi meneliti beberapa aspek sebelum sebarang tindakan seterusnya diambil.

Pendekatan berperingkat dijangka dipakai. Dokumen yang tidak terlalu sensitif walaupun pada satu ketika pernah tertakluk kepada akta berkenaan disebut sebagai lebih mudah untuk dinyahklasifikasikan, dan itulah titik permulaan yang sedang dipertimbangkan. Fahmi menyifatkan pendekatan itu sebagai titik permulaan yang lebih praktikal. Beliau berkata pendekatan sedemikian dipilih kerana dokumen yang kurang sensitif dijangka lebih mudah dibuka tanpa menjejaskan kepentingan keselamatan negara.

Laporan The Star turut menyebut Perdana Menteri menegaskan proses itu perlu dilaksanakan segera tetapi dengan teliti, dan dokumen dalam kategori lebih rendah di bawah akta berkenaan boleh diutamakan sebagai langkah pertama sebelum kategori lain diteliti.

Kriteria penuh, senarai dokumen yang terlibat, tempoh penahanan dan mekanisme permohonan awam belum diumumkan. Tiada tarikh akhir ditetapkan bagi proses semakan itu, dan tiada keputusan muktamad mengenai kategori dokumen yang akan dibuka terlebih dahulu, apalagi jangkaan berapa lama proses berkenaan akan mengambil masa. Tiada tempoh disebut bagi semakan itu, dan tiada pegawai ditugaskan secara khusus untuk menilai permohonan awam berhubung dokumen berkenaan.

Akta Rahsia Rasmi 1972 ialah undang-undang yang mengawal klasifikasi dan pengendalian dokumen rasmi kerajaan. Dokumen sejarah yang kini berada di bawah kawalan itu tidak boleh diakses umum selagi klasifikasinya kekal, dan proses menyemak klasifikasi sedia ada sebelum ini tidak dijalankan secara menyeluruh.

Bagi penyelidik dan ahli sejarah, perubahan dasar ini menentukan sama ada rekod pentadbiran, laporan dalaman dan dokumen era tertentu boleh dibaca secara terbuka atau terus hanya melalui permohonan bertulis yang tempohnya tidak menentu. Perbezaan itu menentukan berapa lama sesuatu kajian sejarah boleh disiapkan. Kesan paling nyata ialah pada jumlah rujukan yang boleh disemak sendiri oleh penyelidik tanpa perlu melalui saluran rasmi pada setiap kali.

Bagi orang awam di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh negara yang pernah cuba menjejaki rekod lama berkaitan keluarga, tanah atau peristiwa tempatan, dasar yang jelas boleh mengurangkan kebergantungan pada permohonan kes demi kes yang hasilnya tidak seragam antara agensi.

Sejauh mana cadangan ini diterjemahkan kepada akses sebenar bergantung pada hasil semakan Jabatan Peguam Negara serta pendirian agensi keselamatan yang akan dirujuk. Setakat ini ia masih pada peringkat penelitian, bukan keputusan yang berkuat kuasa, dan tiada jaminan semua dokumen akan dibuka.

Perkembangan seterusnya akan kelihatan apabila kerajaan mengumumkan kategori dokumen yang dipilih, atau apabila rang undang-undang berkaitan dibawa ke Parlimen. Sebelum itu, orang awam masih belum mempunyai saluran baharu untuk memohon dokumen berkenaan.