Kerajaan hentikan ejen, kos kapal Turkiye turun 15 peratus

Kerajaan mendakwa kos pembelian kapal dari Turkiye berjaya dikurangkan 15 peratus melalui rundingan terus kerajaan dengan kerajaan. Pendekatan baharu itu menghentikan peranan ejen dan melibatkan kepakaran Angkatan Tentera serta semakan kos Kementerian Kewangan.

Perdana Menteri Anwar Ibrahim berkata kerajaan menggunakan pendekatan kerajaan dengan kerajaan dalam urusan pembelian kapal dari Turkiye. Beliau menyatakan kos berjaya dikurangkan 15 peratus selepas rundingan terus, tanpa komisen ejen yang didakwa sebelum ini meningkatkan perbelanjaan aset pertahanan.

Anwar menerangkan beliau menghubungi Presiden Turkiye Recep Tayyip Erdogan untuk mencadangkan rundingan antara kedua-dua kerajaan. Kepakaran Angkatan Tentera diminta menentukan keperluan aset, manakala wakil Kementerian Kewangan meneliti kos. Susunan itu bertujuan memisahkan spesifikasi operasi daripada semakan kemampuan kewangan.

Pengumuman dibuat ketika Program Semarak Kenegaraan di Pusat Latihan Asas Tentera Darat, Port Dickson. Perdana Menteri turut merakamkan penghargaan kepada Angkatan Tentera Malaysia, termasuk Tentera Laut Diraja Malaysia dan Tentera Udara Diraja Malaysia, atas sokongan kepada dasar perolehan yang menekankan ketelusan.

Laporan Astro AWANI menggunakan konteks kapal tempur pesisir atau LCS dan menyebut kemajuan fizikal projek sebanyak 78.1 peratus setakat 31 Mei. Namun laporan tidak memberikan nilai kontrak sebelum dan selepas pengurangan 15 peratus, bilangan kapal yang menjadi asas pengiraan atau tarikh rundingan G2G dimuktamadkan.

Tanpa nilai asas, jumlah ringgit yang dijimatkan belum boleh dihitung daripada peratusan sahaja. Pengurangan harga juga perlu dibezakan daripada perubahan skop, spesifikasi, jadual penghantaran atau kos sokongan sepanjang hayat. Tiada butiran dalam sumber untuk menentukan sama ada semua komponen kontrak kekal sama selepas rundingan.

Bagi pembayar cukai Malaysia, kesan konkrit yang diumumkan ialah kadar pengurangan 15 peratus dan penamatan peranan ejen dalam pendekatan baharu. Nilai ketelusan seterusnya bergantung pada penerbitan harga, skop dan kemajuan penghantaran yang boleh dibandingkan, bukan hanya kenyataan bahawa rundingan terus menghasilkan kos lebih rendah.

Kemajuan fizikal 78.1 peratus ialah ukuran projek pada 31 Mei, bukannya kadar pembayaran atau pengesahan kapal sudah bersedia beroperasi. Laporan juga tidak memberikan pecahan setiap kapal. Orang ramai perlu mengelak menggabungkan peratus kemajuan dengan pengurangan kos sebagai satu angka prestasi yang sama.

Pendekatan G2G tidak dengan sendirinya menghapuskan semua risiko perolehan. Keperluan teknikal masih perlu ditetapkan Angkatan Tentera, kos diperiksa Kementerian Kewangan dan penghantaran dipantau. Sumber tidak mengumumkan mekanisme audit, penalti kelewatan atau laporan berkala yang akan digunakan untuk mengukur dasar tanpa ejen.

Perkembangan berikutnya yang perlu diperhatikan ialah dokumen perolehan yang memperincikan asas pengurangan 15 peratus serta kemajuan selepas 31 Mei. Kerajaan juga perlu menjelaskan sama ada kaedah tanpa ejen akan digunakan bagi semua aset pertahanan atau hanya rundingan tertentu dengan Turkiye. Setakat ini, skop dasar lebih luas belum dihuraikan.

Ucapan Perdana Menteri menggambarkan ejen sebagai punca komisen tinggi dan rundingan terus sebagai cara menurunkan harga. Dakwaan penjimatan itu datang daripada kerajaan; laporan tidak menyertakan pengesahan audit bebas atau respons pihak kontraktor. Pelaporan yang berhati-hati perlu mengekalkan atribusi tersebut. Ia juga tidak boleh digunakan untuk menuduh individu tertentu menerima komisen kerana tiada nama atau transaksi khusus dikemukakan dalam sumber. Status 78.1 peratus pula datang daripada laporan kemajuan terdahulu dan tidak membuktikan hubungan sebab-akibat dengan kaedah G2G. Dua fakta itu hanya dilaporkan bersama dalam perkembangan perolehan yang sama.