Kajian undang-undang bencana perlu jelas tugas agensi dan pembiayaan

Malaysia sedang menjalankan kajian selama setahun bagi menentukan sama ada negara memerlukan undang-undang khusus mengenai pengurangan risiko bencana, ketika negara bersedia menghadapi musim hujan hujung tahun.

Kajian itu berlangsung selepas hampir dua bulan berjerebu, dan kini Malaysia bersedia menghadapi hujung tahun yang lebih basah dengan permulaan monsun timur laut yang meningkatkan risiko hujan lebat, banjir dan tanah runtuh. Risiko itu disebut ketika pakar dan agensi meneliti keperluan undang-undang khusus bagi pengurangan risiko bencana.

Menurut pakar yang dipetik dalam laporan berkenaan, undang-undang yang dicadangkan perlu menetapkan dengan jelas tanggungjawab agensi, mewajibkan penilaian risiko dan menyediakan pembiayaan khusus untuk pencegahan.

Pengarah Institut Pengurusan Bencana Universiti Utara Malaysia, Dr Chong Kai Lin, menyatakan undang-undang itu perlu menjelaskan tugas kerajaan persekutuan, kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan dan agensi kerajaan sebelum, semasa serta selepas bencana berlaku. Beliau berkata kejelasan itu penting supaya tindakan tidak bertindih antara agensi pada waktu kritikal.

Beliau mencadangkan skopnya meliputi banjir, tanah runtuh, ribut, kemarau, jerebu, gempa bumi, wabak penyakit dan kemalangan teknologi. Menurutnya, tidak boleh timbul kekeliruan mengenai agensi yang mengetuai tindakan, pihak yang mengeluarkan amaran, pihak yang mengarahkan pemindahan dan pihak yang menyediakan bantuan. Menurutnya, setiap jenis bencana memerlukan tindak balas berbeza dan peranan agensi yang jelas.

Chong turut mencadangkan supaya undang-undang itu mewajibkan pihak berkuasa mengambil kira maklumat risiko ketika meluluskan projek pembangunan. Peta bahaya, katanya, tidak boleh kekal sebagai laporan yang disimpan di pejabat kerajaan tetapi perlu membimbing keputusan mengenai lokasi rumah, sekolah, hospital dan jalan.

Beliau menambah undang-undang tersebut perlu menyediakan pembiayaan yang stabil untuk pencegahan dan kesiapsiagaan, dengan penggunaan dana bencana dilaporkan secara telus supaya orang ramai dapat menilai sama ada perbelanjaan itu meningkatkan keselamatan. Beliau berpendapat pelaporan terbuka membolehkan orang ramai menilai sama ada dana bencana benar-benar meningkatkan keselamatan dan tahap kesiapsiagaan.

Cadangan lain termasuk sokongan kepada pengurusan risiko bencana berasaskan komuniti, pasukan tindak balas kecemasan komuniti, program kesiapsiagaan sekolah dan latihan komuniti, selain laporan serta semakan berkala oleh agensi mengenai kemajuan, perbelanjaan dan tahap kesiapsiagaan.

Felo penyelidik kanan Pusat Kesiapsiagaan dan Pencegahan Bencana Universiti Teknologi Malaysia, Dr Khamarrul Azahari Razak, menyatakan undang-undang itu perlu disokong pembiayaan mencukupi, keupayaan tempatan, standard yang boleh dikuatkuasakan dan akauntabiliti awam.

Katanya, ia perlu menyediakan bajet tahunan kebangsaan yang ditetapkan lebih awal untuk mitigasi sebelum bencana serta dana kontingensi bagi bencana yang berlaku secara mengejut. Hak statutori yang jelas bagi kumpulan rentan termasuk wanita, kanak-kanak, Orang Asli dan orang kurang upaya juga perlu dinyatakan.

Beliau mencadangkan supaya peta risiko, penarafan bahaya infrastruktur kebangsaan dan prosedur pemindahan setempat disemak secara menyeluruh setiap tiga hingga lima tahun, selain klausa yang memformalkan peranan badan bukan kerajaan tempatan dan rangkaian komuniti dalam usaha kesiapsiagaan.

Felo kehormat Pusat Geokejuruteraan Tropika UTM, Prof Dr Edy Tonnizam Mohamad, menyatakan undang-undang itu langkah berani yang memerlukan penguatkuasaan ketat. Menurutnya, undang-undang semata-mata mungkin tidak mencukupi tanpa agensi yang kekal aktif dan bertindak lebih awal. Beliau menambah penguatkuasaan dan pemantauan berterusan akan menentukan sama ada peruntukan dalam akta benar-benar dilaksanakan di lapangan.

Timbalan Perdana Menteri Datuk Seri Dr Ahmad Zahid Hamidi sebelum ini menyatakan hasil kajian itu akan membentuk masa depan pengurusan bencana negara dan berpotensi membuka jalan kepada Akta Pengurangan Risiko Bencana yang khusus. Di Selangor, kamera litar tertutup dan siren amaran telah dipasang di kawasan mudah banjir di Sungai Buloh dengan permulaan monsun timur laut.