Kajian anggar RM3.2 bilion hasil cukai tembakau hilang, kadar pasaran haram 55%

Sebuah kertas dasar serantau meletakkan perdagangan tembakau haram sebagai persoalan hasil negara dan keupayaan penguatkuasaan, tetapi angka kerugiannya perlu dibaca sebagai anggaran kajian, bukan jumlah rasmi yang telah diaudit.

Malaysia dianggarkan kehilangan AS$775 juta, bersamaan kira-kira RM3.2 bilion, hasil cukai setiap tahun akibat perdagangan tembakau haram. Angka itu datang daripada kertas dasar Center for Market Education, bukan penyata kutipan rasmi kerajaan. Kajian tersebut menganggarkan produk haram menguasai 55 peratus pasaran tembakau Malaysia, antara kadar tertinggi dalam 14 ekonomi Asia-Pasifik yang dinilai. Pemisahan antara anggaran kajian dan rekod rasmi penting supaya skala yang dicadangkan tidak dianggap angka audit muktamad.

Dalam perbandingan serantau itu, bahagian pasaran haram Australia dianggarkan 60 peratus dan Pakistan 54 peratus. Malaysia berada hampir dengan kedua-duanya pada 55 peratus. Kajian juga menyatakan kehilangan hasil di Malaysia dan Pakistan melebihi jumlah yang dikutip kerajaan melalui cukai tembakau. Dapatan ini menerangkan hubungan yang dimodelkan antara pasaran sah, pasaran haram dan hasil, tetapi laporan yang diperiksa tidak menyediakan siri data Malaysia atau kaedah pengiraan terperinci untuk diuji pembaca.

Kertas dasar tersebut menganggarkan ekonomi yang mempunyai data boleh dibandingkan mengutip AS$30.98 bilion cukai tembakau sambil kehilangan AS$14.85 bilion kepada perdagangan haram. Nisbah yang diberikan ialah hampir AS$48 hasil dianggarkan hilang bagi setiap AS$100 cukai yang dikutip. Nilai ini ialah gabungan rentas negara, bukan angka khusus Malaysia. Menggunakannya sebagai peratus kehilangan hasil Malaysia akan melangkaui apa yang dinyatakan oleh sumber.

Beberapa perbandingan perbelanjaan juga disediakan pada tahap sampel. Kehilangan yang dianggarkan bersamaan kira-kira 1.63 peratus jumlah hasil cukai, 4.27 peratus perbelanjaan kesihatan semasa dan 7.71 peratus perbelanjaan pendidikan kerajaan bagi ekonomi yang diliputi. Peratusan itu tidak boleh dibaca sebagai bahagian belanjawan Malaysia kerana ia merujuk keseluruhan sampel yang boleh dibandingkan. Bagi Malaysia, angka khusus yang dilaporkan hanyalah AS$775 juta atau RM3.2 bilion setahun serta bahagian pasaran 55 peratus.

Dari segi nilai kehilangan, Australia diletakkan paling tinggi pada AS$9.60 bilion, diikuti Indonesia AS$1.65 bilion. Pakistan dianggarkan kehilangan AS$999 juta, Malaysia AS$775 juta dan Thailand AS$567 juta. Indonesia menarik perhatian kerana bahagian pasaran haramnya hanya dianggarkan 10.77 peratus, tetapi nilai kerugiannya tinggi akibat saiz pasaran. Perbandingan itu menunjukkan peratus pasaran sahaja tidak menerangkan jumlah wang; skala keseluruhan penggunaan dan cukai turut mempengaruhi anggaran.

CME berhujah bahawa kadar eksais lebih tinggi tidak semestinya menghasilkan kutipan lebih besar jika penggunaan berpindah ke pasaran yang tidak dikenakan cukai. Atas dasar itu, kertas berkenaan mencadangkan perubahan eksais yang beransur-ansur dan boleh dijangka, dinilai bersama keupayaan penguatkuasaan. Bagi pasaran dengan penembusan haram yang sudah tinggi, ia turut mencadangkan pembekuan sementara atau pelarasan lebih sederhana sementara pasaran sah distabilkan. Ini ialah saranan penyelidik, bukan keputusan cukai kerajaan Malaysia.

Cadangan lain melibatkan kerjasama lebih rapat antara pihak berkuasa cukai, kastam, polis, agensi sempadan dan pengawal selia. Kertas itu meminta penguatkuasaan lebih kuat terhadap pengeluaran serta pengedaran haram, pemantauan bahagian pasaran yang boleh disahkan secara bebas dan kerjasama serantau bagi rantaian bekalan rentas sempadan. Sumber tidak mengumumkan operasi baharu, sasaran rampasan atau perubahan undang-undang Malaysia. Ia menyediakan kerangka dasar tentang perkara yang penulis mahu dipertimbang oleh pembuat keputusan.

Bagi pembayar cukai di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia, kepentingan laporan ini terletak pada potensi hasil awam yang menurut kajian tidak dikutip. Namun kesimpulan dasar bergantung pada ketepatan anggaran pasaran haram, tindak balas pengguna dan kemampuan penguatkuasaan. Dapatan 55 peratus serta RM3.2 bilion wajar menjadi asas pertanyaan lanjut kepada data rasmi, bukan alasan menganggap semua punca dan penyelesaiannya sudah dipastikan. Sempadan bukti itu perlu dikekalkan ketika membincangkan cukai, penguatkuasaan dan kerjasama serantau.