Peruntukan jalan luar bandar Sabah dan Sarawak dijangka cecah RM11 bilion bagi 2023 hingga 2027

Peruntukan pembangunan jalan luar bandar di Sabah dan Sarawak dijangka hampir tiga kali ganda berbanding tempoh lima tahun sebelumnya, dengan penangguhan kontrak baharu dijelaskan sebagai langkah pengurusan fiskal.

Peruntukan pembangunan jalan luar bandar bagi Sabah dan Sarawak dijangka hampir tiga kali ganda bagi tempoh 2023 hingga 2027 berbanding lima tahun sebelumnya. Datuk Seri Tengku Zafrul Abdul Aziz menyatakan perbelanjaan jalan luar bandar berjumlah RM3.7 bilion antara 2018 dan 2022, berbanding RM11 bilion bagi tempoh 2023 hingga 2027, termasuk peruntukan tahun ini dan tahun depan. Angka itu merangkumi komitmen yang telah diluluskan serta peruntukan yang masih dalam perancangan.

Beliau menegaskan bahawa Sabah dan Sarawak tidak pernah diketepikan dalam pembangunan jalan luar bandar. Menurutnya, kenaikan itu menunjukkan kesungguhan kerajaan terhadap infrastruktur luar bandar kerana kedua-dua negeri menerima kira-kira separuh daripada jumlah perbelanjaan jalan luar bandar negara setiap tahun. Perkongsian separuh itu berterusan sepanjang tempoh yang dibandingkan.

Dalam catatan di media sosial, Tengku Zafrul menyatakan perbelanjaan sebenar bagi pembangunan jalan luar bandar di kedua-dua negeri mencecah RM1.41 bilion tahun ini, tertinggi dalam tempoh sedekad. Sejak 2023, sebanyak RM4.6 bilion telah dibelanjakan bagi tujuan yang sama. Angka perbelanjaan sebenar itu berbeza daripada peruntukan yang diluluskan kerana ia menunjukkan jumlah yang sudah dibayar.

Tengku Zafrul, yang kini pengerusi Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia dan penasihat politik kanan Perdana Menteri, menyentuh isu penangguhan beberapa projek jalan luar bandar. Beliau berkata perkara itu perlu dilihat dalam konteks pengurusan fiskal negara serta komitmen kontrak yang meningkat melebihi peruntukan asal yang diluluskan Parlimen. Beliau menjelaskan perbezaan itu sebagai isu pembayaran, bukan pembatalan projek.

Menurutnya, perbelanjaan jalan luar bandar telah melebihi peruntukan Parlimen setiap tahun sejak 2022. Keadaan itu menghasilkan komitmen kontrak serta bayaran tertunggak kepada kontraktor yang semakin bertambah dari tahun ke tahun. Tunggakan itu seterusnya menjejaskan kemampuan kerajaan memulakan kontrak baharu tanpa menambah tekanan kewangan.

Kementerian Kewangan, katanya, perlu mengimbangi keperluan pembiayaan semua kementerian termasuk yang bertanggungjawab dalam bidang kesihatan, pendidikan dan pembangunan luar bandar. Apabila sesebuah kementerian membuat komitmen melebihi peruntukan diluluskan, Kementerian Kewangan perlu mencari cara menampung kekurangan tersebut. Imbangan itu melibatkan keputusan keutamaan yang memberi kesan kepada lebih daripada satu kementerian.

Bagi tahun 2026, Perdana Menteri selaku Menteri Kewangan meluluskan tambahan RM500 juta perbelanjaan menggunakan penjimatan daripada peruntukan pembangunan kementerian lain. Tambahan itu digunakan untuk menyelesaikan bayaran tertunggak kepada kontraktor. Langkah tersebut menunjukkan dana dipindahkan antara kementerian dan bukan ditambah daripada sumber cukai baharu.

Kementerian yang disebut terbabit termasuk Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat; Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam; Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya; Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan; Kementerian Pengangkutan; Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan; serta Kementerian Ekonomi. Senarai itu memberi gambaran sejauh mana penjimatan diperlukan bagi menampung tunggakan projek jalan.

Tengku Zafrul menegaskan bahawa penangguhan kontrak baharu tidak bermakna projek sedia ada dibatalkan. Kementerian Kewangan tidak pernah mengeluarkan arahan untuk menamatkannya. Penangguhan itu bertujuan mencegah tunggakan bayaran daripada terus meningkat. Beliau menyifatkan kedua-dua perkara itu sebagai hal yang berbeza sama sekali.

Beliau berkata pengurusan fiskal yang berhemah menuntut kerajaan mempertimbangkan bukan sahaja sama ada projek telah diluluskan, tetapi juga keupayaannya menyediakan dana secukupnya untuk pelaksanaan. Kerajaan memahami keperluan penduduk di banyak kampung di Sabah dan Sarawak yang masih menunggu akses jalan lebih baik. Keupayaan membayar kontraktor dianggap sama penting dengan kelulusan projek itu sendiri.

Dalam Belanjawan 2027, kerajaan meneruskan peruntukan RM2.27 bilion bagi pembangunan jalan luar bandar. Sebanyak RM34.9 bilion diperuntukkan kepada Sabah dan Sarawak, jumlah tertinggi antara semua negeri. Peruntukan itu menunjukkan aliran dana bagi tempoh selepas tahun perbelanjaan yang dibandingkan dalam kenyataannya.

Tengku Zafrul menyatakan Sabah dan Sarawak tidak wajar dijadikan modal politik mana-mana pihak. Beliau menegaskan bahawa peruntukan semata-mata tidak mencukupi tanpa tadbir urus yang baik. Bagi penduduk di kedua-dua negeri, ukuran sebenar ialah sama ada projek dilaksanakan, kontraktor dibayar dan manfaat sampai kepada rakyat.