Inovasi perlu diukur melalui pengkomersialan, bukan jumlah peserta program

Jumlah peserta dan pempamer menunjukkan capaian program, tetapi ukuran inovasi yang lebih sukar ialah sama ada penyelidikan tempatan berjaya dikomersialkan dan membuka peluang ekonomi.

Malaysia perlu beralih daripada sekadar menggunakan teknologi kepada membangun dan mengkomersialkan ciptaan tempatan. Menteri Sains, Teknologi dan Inovasi, Datuk Chang Lih Kang, meletakkan matlamat itu sebagai ukuran daya saing serta pertumbuhan ekonomi berasaskan inovasi. Beliau menyampaikannya dalam Mesyuarat Kedua Menteri dan Exco Negeri yang Bertanggungjawab terhadap Sains, Teknologi dan Inovasi 2026 pada 27 Oktober. Penekanannya bukan hanya menambah penggunaan alat, tetapi membina keupayaan menghasilkan teknologi sendiri.

Penyelarasan antara kerajaan Persekutuan dan negeri menjadi asas pendekatan tersebut. Kerjasama itu diperlukan untuk menyusun dasar, strategi dan pelaksanaan agenda sains, teknologi dan inovasi mengikut keperluan serta potensi ekonomi setiap negeri. Mesyuarat MEXCO-STI berfungsi sebagai tempat menyelaraskan perkara itu. Sumber tidak menyediakan senarai keputusan khusus mengikut negeri, nilai peruntukan atau projek yang diluluskan, maka hasil mesyuarat belum boleh diterjemahkan kepada program tempatan tertentu.

Satu isu yang dibincangkan ialah persediaan menghadapi Malaysia sebagai negara menua menjelang 2048. Yayasan Inovasi Malaysia membentangkan inisiatif yang menggabungkan teknologi untuk memperkasa warga lebih berusia, membina perniagaan teknologi tinggi serta memelihara dan mengkomersialkan pengetahuan tradisional. Tiga tujuan itu menunjukkan inovasi boleh menyentuh kebajikan dan ekonomi serentak. Walau bagaimanapun, laporan tidak menamakan produk, penerima, kos atau tarikh pelaksanaan bagi inisiatif yang dibentangkan.

Ekonomi kitaran untuk menjana pendapatan nelayan turut dibawa ke meja perbincangan. Program Bioeconomy Corporation dijangka meliputi sekurang-kurangnya 30 lokasi yang telah dikenal pasti di Semenanjung Malaysia pada 2027. Maklumat ini memberikan skala dan tahun sasaran, tetapi bukan senarai lokasi atau model pendapatan yang akan digunakan. Tanpa butiran tersebut, belum dapat ditentukan komuniti mana yang terlibat atau bagaimana hasil sampingan dan bahan akan ditukar kepada peluang perniagaan.

Dari sudut capaian awam, Malaysia Techlympics mencatat 3.18 juta peserta di seluruh negara, melepasi sasaran asal 1.8 juta. Angka itu menunjukkan program tersebut menjangkau lebih ramai peserta daripada rancangan awal. Namun, Chang menegaskan ekosistem inovasi tidak patut dinilai semata-mata melalui penyertaan. Data peserta tidak dengan sendiri menerangkan kemahiran yang dikuasai, projek yang diteruskan, teknologi yang dihasilkan atau hubungan peserta dengan peluang ekonomi selepas program.

Pameran NICE 2026 menyediakan satu lagi set ukuran aktiviti. Acara itu menarik lebih 12,000 pengunjung, menghimpunkan 180 pempamer dan menjalankan 235 sesi padanan perniagaan. Ketiga-tiga angka menunjukkan skala pameran dan jumlah pertemuan yang diadakan. Ukuran seterusnya ialah hasil padanan tersebut: penyelidikan yang dikomersialkan, urus niaga yang terbentuk dan manfaat yang sampai kepada orang ramai. Sumber yang diperiksa tidak memberikan nilai kontrak atau bilangan padanan yang menghasilkan kerjasama.

Chang turut mengingatkan bahawa pelaburan, kepakaran dan infrastruktur sains perlu digunakan dengan berkesan tanpa pertindihan atau pembaziran. Ini menjadikan penyelarasan pusat-negeri bukan perkara pentadbiran semata-mata. Jika program yang sama diulang tanpa peranan jelas, bilangan acara boleh meningkat tetapi sumber tidak semestinya menghasilkan teknologi baharu. Kenyataan itu tidak menuduh projek tertentu membazir; sebaliknya ia menetapkan kecekapan penggunaan sumber sebagai perkara yang perlu dijaga dalam perancangan.

Cadangan daripada MEXCO-STI akan dibawa ke Mesyuarat Kedua Majlis Sains Negara 2026 pada 24 November yang dijadualkan dipengerusikan Perdana Menteri. Bagi ekosistem penyelidikan dan perniagaan di Kuala Lumpur, Selangor serta seluruh Malaysia, tarikh itu menjadi titik susulan untuk melihat dasar yang dipilih. Penanda aras yang dinyatakan sudah jelas: pengkomersialan penyelidikan, peluang ekonomi dan manfaat nyata kepada awam perlu mengiringi angka peserta, pempamer dan sesi padanan.