Salah guna pas lawatan sosial untuk bekerja meningkat

Jabatan Imigresen mengesan peningkatan penyalahgunaan pas lawatan sosial untuk bekerja atau menjalankan kegiatan ekonomi sejak 2023.

Jabatan Imigresen Malaysia mengesan penyalahgunaan pas lawatan sosial untuk bekerja atau menjalankan aktiviti ekonomi sejak 2023. Ketua Pengarah Imigresen Datuk Zakaria Shaaban berkata trend tangkapan mendorong jabatan memperhebat operasi. Kenyataan itu dibuat selepas perasmian Sambutan Hari Imigresen Ke-104 di Cyberjaya pada 21 Julai 2026.

Data yang diumumkan menunjukkan 1,279 tangkapan pada 2023, meningkat kepada 2,644 pada 2024. Sebanyak 2,630 tangkapan direkodkan pada 2025, manakala 451 tangkapan bagi kesalahan sama dicatat setakat 15 Julai 2026. Angka separa tahun 2026 tidak boleh dibandingkan terus dengan jumlah setahun penuh tanpa mengambil kira tempoh liputan yang berbeza.

Zakaria menjelaskan kes melibatkan individu yang masuk menggunakan pas lawatan sosial atau pas pelancong tetapi kemudian bekerja atau melakukan aktiviti ekonomi. Portal rasmi JIM menyatakan bahawa pelanggaran syarat pas, permit atau pas sempadan ialah kesalahan di bawah Peraturan 39(b), yang boleh membawa denda tidak lebih RM1,000, penjara tidak lebih enam bulan atau kedua-duanya.

Portal penguatkuasaan JIM juga menyenaraikan fungsi jabatan, termasuk operasi dan tangkapan, siasatan, pendakwaan, kutipan kompaun serta pengusiran atau penghantaran pulang tahanan. Senarai fungsi itu menerangkan kemungkinan laluan penguatkuasaan secara umum. Ia tidak bermakna setiap daripada 451 tangkapan telah didakwa, disabitkan atau dihantar pulang, kerana pecahan hasil kes tidak diterbitkan.

Ketua Pengarah menegaskan trend tersebut tidak tertumpu kepada satu kewarganegaraan. Beliau secara khusus berkata data jabatan tidak menyokong dakwaan media bahawa kes itu semata-mata melibatkan warga China. Oleh itu, angka keseluruhan tidak patut digunakan untuk melabel komuniti tertentu tanpa pecahan rasmi dan konteks status setiap kes.

Bagi majikan, pengajaran praktikal ialah pas lawatan sosial bukan jalan pintas kepada penggajian. Portal JIM mempunyai laluan berasingan bagi pekerja asing dan pas kerja, dengan syarat serta proses tersendiri. Majikan dan warga asing perlu menyemak kategori pas yang tepat sebelum kerja bermula, bukannya bergantung pada janji ejen atau tafsiran tidak rasmi.

Orang ramai yang mempunyai maklumat boleh merujuk Bahagian Penguatkuasaan JIM. Portal rasmi menyenaraikan telefon +603-8880 1298 dan +603-8880 1555/1556 bagi agensi itu, selain saluran SISPAA. Maklumat sebaiknya merangkumi lokasi, masa, jenis aktiviti dan bukti yang boleh disemak; syak wasangka berasaskan bahasa atau kewarganegaraan sahaja bukan bukti kesalahan pas.

Jumlah tangkapan juga boleh dipengaruhi intensiti operasi, kawasan pemeriksaan dan sumber risikan. Zakaria menyebut peningkatan kes tangkapan, tetapi sumber tidak menerbitkan anggaran jumlah pemegang pas yang menyalahgunakan kemudahan atau kadar kes bagi setiap kemasukan pelawat. Oleh itu, angka tersebut berguna untuk menunjukkan beban penguatkuasaan yang direkodkan, bukan untuk menganggarkan peratus semua pelawat asing yang melakukan kesalahan.

Prosedur rasmi pekerja asing menunjukkan perbezaan jelas daripada kemasukan sebagai pelawat. Portal JIM menyatakan majikan perlu mendapatkan kelulusan kuota daripada Pusat Kelulusan Setempat Kementerian Sumber Manusia dan memohon Visa Dengan Rujukan daripada Bahagian Pekerja Asing sebelum ketibaan. Permohonan VDR dikemukakan dalam talian melalui FWCMS, manakala sektor yang disenaraikan termasuk perkilangan, pembinaan, pertanian, perladangan dan perkhidmatan. Syarat boleh berubah mengikut dasar dan kategori, jadi halaman rasmi perlu disemak bagi kes tertentu sebelum kontrak atau perjalanan diatur.

Langkah seterusnya ialah menunggu JIM menerbitkan jumlah lengkap 2026 dan, jika ada, pecahan mengikut jenis pas, sektor, negeri serta hasil tindakan. Data sedemikian diperlukan untuk membezakan peningkatan operasi daripada perubahan kejadian sebenar. Buat masa ini, sumber mengesahkan pola tangkapan sejak 2023, jumlah sehingga 15 Julai dan pendirian bahawa kes tidak khusus kepada satu negara.