KPDN kaji hak membaiki, akses data teknikal kenderaan

KPDN sedang menilai rangka kerja hak untuk membaiki yang boleh memberi pemilik kenderaan akses kepada maklumat teknikal pengeluar dan pilihan bengkel selepas waranti. Kajian itu turut menimbang perundangan khusus di bawah Akta Perlindungan Pengguna 1999.

Timbalan Menteri KPDN Fuziah Salleh berkata konsep itu bukan sekadar membolehkan pengguna memilih bengkel. Akses kepada maklumat teknikal, alat ganti dan peralatan yang diperlukan turut menjadi teras cadangan. Tanpa maklumat berkenaan, bengkel bebas mungkin tidak dapat membuat diagnosis atau pembaikan tertentu pada kenderaan moden.

Sepanjang tempoh waranti, kementerian menggalakkan pemilik menggunakan bengkel pengedar sah kerana pilihan lain boleh menjejaskan kesahan waranti. Selepas waranti tamat, pengguna mempunyai ruang memilih bengkel lain. Penjelasan ini bermakna kajian bukan arahan supaya pemilik meninggalkan rangkaian servis sah ketika perlindungan pengeluar masih berjalan.

Malaysia ketika ini belum mempunyai punca kuasa khusus untuk mendapatkan akses kepada maklumat teknikal tersebut, menurut Fuziah. Kementerian sedang menilai sama ada peraturan baharu boleh diwujudkan di bawah Akta Perlindungan Pengguna 1999. Sebarang perubahan masih pada peringkat kajian dan belum menjadi hak undang-undang yang boleh dituntut serta-merta.

Kajian perlu mengimbangi hak pengguna dengan hak harta intelek pengeluar. Maklumat pembaikan boleh membantu persaingan bengkel, tetapi data tertentu turut berkait sistem keselamatan, perisian dan reka bentuk milik syarikat. KPDN menyatakan faktor keselamatan tidak akan diketepikan ketika menilai akses yang patut diberikan.

Model di Eropah, United Kingdom, Kanada, Australia dan Amerika Syarikat akan dijadikan penanda aras. Kementerian mahu melihat amalan terbaik mengikut kerangka undang-undang, kematangan pengguna dan ekosistem industri setiap negara. Kajian perbandingan itu belum menghasilkan model akhir untuk Malaysia dalam laporan yang diekstrak.

Bagi pemilik kenderaan di Kuala Lumpur dan Selangor, perubahan kelak boleh meluaskan pilihan bengkel selepas waranti, khususnya apabila bengkel tempatan memperoleh maklumat diagnosis yang diperlukan. Namun sumber tidak menjanjikan kos pembaikan akan turun, dan tidak menetapkan jenis data atau alat ganti yang wajib dikongsi.

Industri bengkel tempatan juga boleh mendapat manfaat melalui akses teknikal yang lebih tersusun. Pada masa sama, bengkel perlu memiliki peralatan, latihan dan amalan keselamatan yang sesuai. Hak mendapatkan maklumat tidak dengan sendirinya membuktikan sesebuah bengkel mempunyai kemahiran untuk membaiki setiap sistem elektronik atau mekanikal.

Jawapan kementerian membezakan tiga peringkat yang sering bercampur dalam perbahasan pengguna. Pertama ialah kebebasan memilih bengkel selepas waranti. Kedua ialah keupayaan bengkel memperoleh data, alat ganti dan peralatan. Ketiga ialah kuasa undang-undang untuk mewajibkan akses tersebut. Malaysia sudah mempunyai pilihan bengkel selepas waranti, tetapi menurut KPDN belum mempunyai punca kuasa khusus bagi maklumat teknikal. Kajian semasa tertumpu pada jurang ketiga sambil melihat bagaimana negara lain mengurus dua kepentingan yang bertembung, iaitu akses pembaikan dan perlindungan harta intelek.

Jawapan di Dewan Negara bermula daripada pertanyaan tentang bengkel tempatan mengakses maklumat, alat ganti dan peralatan. Tiga unsur itu menunjukkan rangka kerja yang dikaji lebih luas daripada penerbitan manual servis semata-mata dan boleh menyentuh keseluruhan ekosistem pembaikan.

Perkara seterusnya yang perlu diperhatikan ialah hasil kajian KPDN dan sama ada pindaan atau peraturan baharu dicadangkan. Sehingga itu, pemilik perlu mengikuti syarat waranti sedia ada serta mendapatkan maklumat servis melalui saluran yang tersedia. Tiada tarikh kuat kuasa rangka kerja hak membaiki diumumkan dalam jawapan Dewan Negara.