Bandar mesra usia: nisbah pusat jagaan dicadang, tetapi GPP EMAS masih draf

Perancangan bandar untuk penduduk berusia mula diterjemahkan kepada ukuran ruang dan nisbah kemudahan, namun angka dalam GPP EMAS belum menjadi piawaian muktamad.

Berapa banyak pusat jagaan diperlukan dan berapa luas ruang yang wajar disediakan untuk seorang penghuni kini mula diberi ukuran khusus. Kementerian Perumahan dan Kerajaan Tempatan melalui PLANMalaysia sedang memuktamadkan Draf Garis Panduan Perancangan Fizikal Warga Emas, atau GPP EMAS. Dokumen itu akan dibawa kepada Jemaah Menteri untuk pertimbangan dan kelulusan. Oleh sebab proses tersebut belum selesai, semua nisbah serta standard yang diumumkan masih perlu dibaca sebagai cadangan dalam draf.

GPP EMAS disediakan untuk menjadi rujukan kerajaan negeri, pihak berkuasa tempatan dan pihak berkepentingan apabila merancang bandar serta komuniti mesra usia. Timbalan Menteri KPKT Datuk Aiman Athirah Sabu mengaitkannya dengan perubahan demografi dan pertambahan penduduk warga emas. Skop yang diterangkan meliputi pusat jagaan, pusat aktiviti dan pilihan perumahan khas. Ia bukan pengumuman sebuah projek tunggal atau senarai tapak yang akan dibina segera.

Cadangan paling mudah diukur ialah satu pusat bagi setiap 1,000 hingga 1,500 warga emas. Sumber menyebut pusat jagaan komuniti, pusat jagaan harian dan bentuk sokongan warga emas ketika menerangkan nisbah tersebut. Namun, laporan tidak memecahkan nisbah mengikut jenis pusat atau menyatakan kaedah menentukan sempadan kawasan penduduk. Tanpa butiran itu, angka berkenaan belum boleh digunakan untuk mengira terus bilangan bangunan yang diperlukan oleh sebuah daerah.

Draf turut menyentuh ruang dalaman pusat jagaan. Sekurang-kurangnya tiga meter persegi dicadangkan bagi setiap penghuni, tidak termasuk ruang sokongan. Bagi bilik warga emas, ukuran yang dinyatakan ialah sembilan meter persegi bagi setiap bilik. KPKT mengaitkan standard itu dengan keselesaan, privasi dan mutu penyampaian penjagaan. Laporan tidak menerangkan kapasiti penghuni sebilik, susun atur tandas atau ukuran bagi ruang sokongan yang dikecualikan.

Satu lagi teras ialah pendekatan ageing in place, iaitu membolehkan warga emas terus tinggal secara berdikari dan selamat di kediaman atau komuniti yang sudah mereka kenali. Draf menyokong pendekatan itu melalui rangkaian pejalan kaki yang selamat serta bebas halangan, akses pengangkutan awam, ruang rekreasi, kemudahan kesihatan dan kemudahan asas yang mudah dicapai. Ini meletakkan perancangan kejiranan sebaris dengan penyediaan pusat jagaan, bukan menganggap perpindahan ke institusi sebagai satu-satunya pilihan.

Bagi Kuala Lumpur dan bandar padat di Selangor, senarai tersebut memberi ukuran yang lebih nyata untuk menilai pembangunan mesra usia. Laluan pejalan kaki tidak memadai jika terputus daripada pengangkutan atau kemudahan kesihatan, sementara rumah yang sesuai tidak menyelesaikan masalah akses di luar pintu kediaman. Walau begitu, laporan tidak menamakan kawasan perintis, peruntukan, jadual pembinaan atau PBT yang akan melaksanakan cadangan lebih awal.

Keluarga yang sedang mencari penjagaan juga perlu membezakan garis panduan perancangan daripada perkhidmatan yang tersedia hari ini. Pengumuman ini tidak membuka pendaftaran pusat baharu, tidak menetapkan yuran dan tidak memberikan senarai penyedia. Ukuran tiga meter persegi, sembilan meter persegi serta nisbah penduduk menerangkan bentuk draf. Ia belum mengesahkan bahawa sesebuah pusat sedia ada mematuhi atau melanggar syarat baharu yang masih belum diluluskan.

Langkah penentu selepas ini ialah keputusan Jemaah Menteri dan penerbitan versi akhir GPP EMAS. Dokumen muktamad diperlukan untuk mengetahui sama ada ukuran kekal, bagaimana ia dipakai oleh negeri serta PBT dan bila rujukan itu mula digunakan. Buat masa ini, draf menunjukkan bahawa perancangan warga emas merangkumi ruang penjagaan dan keseluruhan rangkaian bandar. Kejayaan praktikalnya kelak bergantung pada terjemahan ukuran tersebut kepada laluan, perumahan, pengangkutan dan kemudahan yang benar-benar boleh diakses.