ETS naik, Komuter susut: angka separuh tahun KTMB belum beri gambaran penuh

Lonjakan penumpang ETS membantu menaikkan hasil KTMB, tetapi penurunan penggunaan Komuter dan gangguan projek landasan menunjukkan pemulihan syarikat belum sama rata bagi pengguna rel.

Kad prestasi enam bulan pertama KTMB menunjukkan dua arah yang berbeza dalam rangkaian rel yang sama. ETS mencatat pertumbuhan penumpang yang kuat, sedangkan Komuter yang digunakan bagi perjalanan harian di Lembah Klang mengalami penyusutan. Ketua pegawai eksekutif baharu KTMB, Datuk Azlan Shah Al Bakri, membentangkan angka itu pada taklimat di Kuala Lumpur selepas mengambil alih jawatan pada 12 Januari. Beliau menyatakan syarikat sedang berusaha memulihkan kedudukan kewangannya, tetapi angka perkhidmatan menunjukkan pengalaman pengguna masih bergantung pada laluan yang mereka gunakan.

Penumpang ETS meningkat 55 peratus, daripada dua juta pada tahun sebelumnya kepada 3.1 juta dalam tempoh yang dibandingkan tahun ini. Perkhidmatan tersebut kini berjalan dari Padang Besar hingga Johor Bahru. Sebaliknya, penggunaan Komuter turun empat peratus, daripada 8.2 juta kepada lapan juta. Perbezaan itu penting: pertumbuhan perjalanan antara bandar tidak secara automatik membuktikan perjalanan ulang-alik bandar bertambah baik. Bagi pengguna Kuala Lumpur dan Selangor, angka Komuter lebih dekat dengan kesan jadual, kekerapan serta kebolehpercayaan harian.

Secara keseluruhan, jumlah penumpang semua perkhidmatan naik daripada 12.2 juta kepada 13.2 juta. Hasil pula meningkat daripada RM206 juta kepada RM294 juta. Angka itu memberi ruang kepada pengurusan untuk bercakap tentang pemulihan operasi, tetapi ia bukan penyata keuntungan bersih. The Star menyatakan laporan pengarah dan penyata kewangan terkini KTMB belum tersedia di laman syarikat ketika berita diterbitkan; versi awam terakhir hanya meliputi tempoh sehingga 31 Disember 2024. Oleh itu, kenaikan hasil belum mencukupi untuk mengesahkan syarikat sudah mencapai keuntungan.

Gangguan yang menjejaskan jadual datang daripada beberapa punca. Azlan Shah menyenaraikan kecurian kabel berulang di sepanjang jajaran, cuaca buruk dan kejadian yang melibatkan pihak ketiga. Kecurian kabel digambarkan sebagai masalah serius yang kini turut melibatkan warga asing, menurut beliau. Bagi penumpang, senarai itu menerangkan mengapa prestasi tidak hanya bergantung pada bilangan tren. Namun, sumber tidak memberikan jumlah insiden, tempoh kelewatan atau pecahan kerugian, jadi skala setiap punca tidak boleh dianggarkan daripada laporan ini.

Kerja pemulihan Landasan Berkembar Lembah Klang Fasa 2 antara Salak Selatan dan Seremban menjadi punca utama gangguan perkhidmatan arah selatan. Sasaran asal siap ialah 2029, tetapi kerajaan sedang melaksanakan langkah untuk mempercepatkannya. Azlan Shah menjangkakan perjalanan ETS dari KL Sentral ke JB Sentral boleh dipendekkan kepada kurang empat jam selepas halangan tersebut diatasi, berbanding sehingga 4.5 jam sekarang. Jangkaan itu berkait dengan penyelesaian kerja landasan dan belum menjadi jadual perjalanan semasa yang boleh digunakan penumpang.

Untuk Komuter, KTMB sedang mendapatkan 12 set tren baharu. Set pertama sudah tiba tetapi masih menunggu ujian pengawal selia. Status itu bermakna tren belum boleh dianggap tersedia dalam operasi penumpang. Laporan juga tidak memberikan tarikh ujian selesai, jadual ketibaan baki 11 set atau laluan penempatannya. Pengguna Lembah Klang perlu melihat pengumuman pengawal selia dan KTMB sebelum mengharapkan pertambahan kapasiti pada waktu tertentu. Ketibaan fizikal ialah satu peringkat; kelulusan, pentauliahan dan penyusunan jadual ialah peringkat berikutnya.

Pemulihan kewangan tidak hanya disandarkan pada tambang. KTMB mahu menambah hasil bukan tambang melalui tren sewa khas, memperbaiki sambungan kargo ke Thailand sehingga China, serta memperluas pendigitalan melalui Tenang Capital Bhd, yang dahulu dikenali sebagai KTM Logistics Sdn Bhd. Strategi tersebut boleh membawa pendapatan di luar jumlah penumpang, tetapi sumber tidak menyediakan sasaran hasil bagi setiap saluran. Tanpa angka pecahan, belum dapat dinilai berapa banyak kenaikan RM88 juta itu datang daripada tambang atau kegiatan lain.

Ukuran yang berguna kepada pembaca ialah kemajuan yang boleh disemak: kelulusan set Komuter baharu, tarikh siap kerja Salak Selatan–Seremban, perubahan masa perjalanan dan penerbitan penyata kewangan terkini. Dalam enam bulan lagi, Azlan Shah berjanji membentangkan satu lagi kad prestasi. Perbandingan seterusnya perlu menilai bukan hanya jumlah penumpang dan hasil, tetapi juga sama ada kemerosotan Komuter berbalik serta gangguan berkurang. Itulah titik yang menghubungkan pemulihan korporat dengan perjalanan sebenar penduduk Kuala Lumpur dan Selangor.