Empat lebuh raya Lembah Klang disasar kembali kepada kerajaan pada 2033

Kemajuan membayar sukuk menjadi asas kepada sasaran baharu untuk memendekkan tempoh empat konsesi lebuh raya utama Lembah Klang sebanyak lima tahun.

Empat lebuh raya yang digunakan setiap hari di Lembah Klang kini mempunyai sasaran 2033 untuk dipulangkan kepada Kerajaan Malaysia. Amanat Lebuhraya Rakyat Berhad mengurus KESAS, LITRAK yang merangkumi Lebuhraya Damansara–Puchong, SPRINT dan SMART. Sasaran baharu itu bersandar pada kemajuan pembayaran hutang, bukan pengumuman bahawa tol akan dihentikan dalam masa terdekat. Laporan sumber tidak memperincikan kadar tol, aturan kutipan selepas pemulangan atau perubahan operasi yang akan berlaku kepada pengguna apabila tahun sasaran tersebut tiba.

Setakat pengumuman pada 21 Oktober, ALR telah melunaskan keuntungan dan prinsipal sukuk berjumlah RM2.149 bilion. Pembayaran terbaharu ialah bayaran kelapan pada 13 Oktober dengan nilai RM513.8 juta. Daripada jumlah itu, RM390 juta ialah bayaran prinsipal dan RM123.8 juta ialah keuntungan. Pecahan ini menunjukkan sebahagian bayaran mengurangkan pokok pembiayaan manakala selebihnya memenuhi pulangan sukuk. Angka terkumpul tidak bermaksud semua obligasi syarikat telah selesai kerana jumlah keseluruhan yang perlu ditanggung jauh lebih besar.

Obligasi kewangan keseluruhan ALR dinyatakan pada RM7.935 bilion. Oleh itu, RM2.149 bilion perlu dibaca sebagai pembayaran yang telah dibuat dalam perjalanan memenuhi tanggungan tersebut. Sumber tidak memberikan baki mengikut setiap lebuh raya atau jadual semua bayaran akan datang. Ia juga tidak membahagikan hasil kutipan tol yang digunakan bagi prinsipal, keuntungan, operasi dan penyelenggaraan. Perkara yang disahkan ialah pembayaran kelapan berjalan dan kedudukan itu menguatkan sasaran untuk mempercepat pemulangan konsesi.

Model ALR diterangkan sebagai perniagaan swasta yang tidak berorientasikan keuntungan kepada pemegang saham. Tiada dividen atau bonus diagihkan, manakala lebihan hasil perlu disalurkan sepenuhnya bagi membayar hutang sedia ada. Susunan ini menjadi mekanisme kewangan yang digunakan untuk memendekkan tempoh konsesi. Ia tidak sama dengan pembiayaan terus kerajaan. Menurut ALR, pengambilalihan empat lebuh raya pada Oktober 2022 dibuat tanpa dana awam dan tanpa jaminan kerajaan.

Pengambilalihan itu turut dikaitkan dengan satu kesan kepada kewangan kerajaan: mengelakkan pembayaran pampasan akibat penangguhan kenaikan kadar tol. Namun, laporan yang diperiksa tidak menyatakan jumlah pampasan yang dielakkan atau kadar tol yang sepatutnya berubah. Pembaca wajar membezakan dua angka yang memang diterbitkan, iaitu RM2.149 bilion pembayaran sukuk dan RM7.935 bilion obligasi, daripada nilai penjimatan kerajaan yang tidak diberikan. Ketiadaan angka tersebut bermakna manfaat tidak patut ditambah melalui anggaran sendiri.

Sasaran pemulangan semua konsesi pada 2033 adalah lima tahun lebih awal daripada unjuran asal 2038. Perbezaan itu menunjukkan tempoh yang mahu dipendekkan, tetapi masih berupa sasaran yang bergantung pada penjimatan dan kelancaran memenuhi obligasi kewangan. Sumber tidak menyatakan satu jadual berasingan bagi KESAS, LDP, SPRINT dan SMART. Justeru, pengguna belum boleh menganggap salah satu lebuh raya akan diserahkan lebih awal daripada yang lain atau bahawa semua syarat konsesi akan berubah serentak sebelum 2033.

Prestasi fizikal rangkaian turut disebut dalam pengumuman. Keempat-empat lebuh raya mengekalkan penarafan penyelenggaraan empat bintang daripada Lembaga Lebuhraya Malaysia, iaitu penarafan tertinggi yang dinyatakan dalam laporan. Terowong SMART pula mempunyai fungsi tambahan untuk mengurangkan risiko banjir di Kuala Lumpur. Sejak beroperasi pada 2007, ia dilaporkan telah mengalihkan 266.03 juta meter padu air banjir dalam 685 kejadian. Angka itu menerangkan peranan infrastruktur SMART selain membawa trafik, bukan ukuran bagi tiga lebuh raya lain.

Bagi pemandu di Kuala Lumpur dan Selangor, maklumat paling berguna sekarang ialah nama empat lebuh raya, jumlah obligasi dan perbezaan antara sasaran 2033 dengan unjuran lama 2038. Tiada tindakan pendaftaran atau perubahan cara membayar tol diumumkan. Perkembangan yang patut dipantau ialah pembayaran sukuk seterusnya, sama ada sasaran 2033 kekal mengikut prestasi kewangan, serta butiran kerajaan mengenai operasi selepas konsesi dipulangkan. Sehingga itu, pembayaran hutang ialah kemajuan kewangan, bukan pengesahan bahawa tol atau syarat perjalanan sudah berubah.