Eksport E&E dominan, rantaian pembekalan tempatan perlu diperkukuh

Kebergantungan besar pada eksport elektrik dan elektronik memberi pendapatan perdagangan, tetapi turun naik cip global boleh menekan negara jika komponen tempatan dan industri bernilai tinggi tidak berkembang serentak.

Hampir separuh eksport Malaysia dalam lapan bulan pertama 2026 datang daripada produk elektrik dan elektronik, menjadikan prestasi perdagangan negara sangat peka terhadap pasaran cip dunia. Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Datuk Seri Johari Abdul Ghani memaklumkan E&E menyumbang 48.4 peratus daripada jumlah eksport Januari hingga Ogos. Sumbangan besar itu menunjukkan kekuatan sektor, tetapi pada masa sama meningkatkan risiko apabila permintaan semikonduktor, teknologi atau rantaian bekalan global berubah secara mendadak.

Semikonduktor ialah bahagian terbesar dalam aliran tersebut. Nilainya mencecah RM483.6 bilion, kira-kira 68 peratus daripada eksport E&E bagi tempoh lapan bulan itu. Industri ini terdedah kepada keadaan ekonomi dunia, perubahan teknologi, gangguan bekalan dan perkembangan geopolitik. Risiko berkenaan boleh mengurangkan pengeluaran atau menekan eksport jika pesanan berubah. Sumber tidak meramalkan bila perubahan akan berlaku, tetapi menerangkan mengapa satu sektor yang berjaya masih memerlukan perlindungan melalui kepelbagaian.

Perbandingan tahunan menunjukkan nilai tempatan yang sudah dicipta serta import yang masih diperlukan. Malaysia mengeksport barangan E&E bernilai RM712 bilion pada 2025, sementara import sektor itu berjumlah RM567 bilion. Perbezaannya menghasilkan lebihan perdagangan RM145 bilion. Angka tersebut tidak bermakna semua input dibuat di dalam negara kerana sejumlah besar komponen dan bahan masih dibawa masuk sebelum produk disiapkan untuk eksport. Kerajaan mahu meningkatkan bahagian yang dibekalkan syarikat tempatan.

Strategi pertama bukan mengecilkan E&E, tetapi menaikkan kedudukan industri dalam rantaian nilai. Di bawah Pelan Induk Perindustrian Baharu 2030 dan Strategi Semikonduktor Nasional, tumpuan diberi kepada aktiviti bernilai lebih tinggi seperti reka bentuk litar bersepadu dan pembungkusan maju. Syarikat tempatan juga digalak bergerak melampaui pemasangan dan ujian asas. Peralihan itu memerlukan keupayaan teknikal, tetapi laporan tidak mengumumkan geran, jadual atau syarat penyertaan baharu untuk sesebuah syarikat.

Langkah kedua ialah mengembangkan industri bernilai tinggi di luar E&E. Farmaseutikal, automotif, aeroangkasa, kimia dan petrokimia dinamakan sebagai bidang yang boleh memperluas asas eksport. Pada 2025, eksport bukan E&E bernilai RM897 bilion berbanding import RM885 bilion, menghasilkan lebihan hanya RM12 bilion. Perbezaan dengan lebihan E&E menunjukkan bahawa nilai eksport kasar sahaja tidak menceritakan keseluruhan sumbangan; jumlah import yang diperlukan turut menentukan baki perdagangan.

Kerajaan juga mahu mengurangkan pergantungan terhadap komponen dan bahan yang diimport untuk menghasilkan barangan eksport. Lebih banyak perusahaan kecil dan sederhana tempatan disasar membekalkan komponen serta barangan separa siap yang kini dibeli dari luar negara. Peluangnya bukan sekadar menjadi pengeksport akhir, tetapi masuk sebagai pembekal kepada pengilang yang sudah mempunyai pasaran antarabangsa. Namun, sumber tidak menyatakan senarai komponen, tahap pensijilan atau nilai kontrak yang boleh dijangka oleh PMKS.

Kepelbagaian pasaran melengkapkan strategi produk. Perbadanan Pembangunan Perdagangan Luar Malaysia akan menyasar rantau seperti Asia Tengah, Afrika dan Amerika Latin untuk memperluas destinasi eksport. Langkah ini bertujuan mengurangkan tumpuan pada pasaran tertentu, tetapi tidak menjamin permintaan bagi setiap produk Malaysia. Syarikat masih perlu memenuhi harga, piawaian dan keperluan pelanggan di negara sasaran. Tiada sasaran nilai eksport mengikut rantau diberikan dalam laporan yang diperiksa.

Bagi Kuala Lumpur dan Selangor, dasar ini relevan kepada ibu pejabat korporat, penyedia teknologi, PMKS dan pekerja yang menyokong hab pembuatan di seluruh Malaysia. Peluang boleh terbuka dalam reka bentuk, kejuruteraan, pembungkusan maju dan pengeluaran input tempatan, tetapi hasilnya bergantung pada kontrak sebenar serta pembangunan kemahiran. Angka eksport menunjukkan sebab perubahan diperlukan; ukuran kejayaan seterusnya ialah berapa banyak nilai, komponen dan kepakaran dapat dihasilkan syarikat Malaysia tanpa melemahkan kekuatan E&E yang sedia ada.