Eksport cip gaharu RM11.4 juta, produk hiliran dan permit jadi tumpuan

Nilai gaharu Malaysia tidak berhenti pada cip kayu; hala tuju industri kini menekankan minyak, wangian, reka bentuk, jenama dan sumber yang sah.

Malaysia mengeksport hampir 95,000 kilogram cip gaharu pada 2025 dengan nilai kira-kira RM11.4 juta. Angka itu menunjukkan pasaran bagi komoditi bernilai tinggi tersebut, tetapi Menteri Perladangan dan Komoditi, Datuk Seri Dr Noraini Ahmad, mahu industri menangkap lebih banyak nilai sebelum produk meninggalkan negara. Tumpuan yang diterangkan bergerak daripada penjualan bahan mentah kepada pemprosesan minyak, wangian dan jenama premium yang membawa nama Malaysia.

Asas tanaman industri itu merangkumi lebih dua juta pokok karas di seluruh negara. Gaharu terbentuk daripada pokok karas dan dihargai kerana aromanya, terutama bagi minyak pati, wangian dan produk premium. Rantaian nilainya bermula daripada penanaman serta pembentukan resin sebelum masuk ke pemprosesan, pembangunan produk dan pemasaran. Bilangan pokok yang besar tidak sama dengan jumlah gaharu sedia dituai, kerana sumber tidak memberikan umur tanaman, hasil resin atau pecahan ladang mengikut negeri.

Peluang hiliran yang disenaraikan melangkaui minyak dan minyak wangi. Produk penjagaan diri, kraftangan, cenderamata dan barangan gaya hidup turut disebut sebagai ruang untuk usahawan tempatan. Pendekatan itu membuka beberapa titik masuk kepada penanam, penyuling, artisan, pengilang, pemilik jenama dan pengeksport. Namun, laporan tidak menyatakan skim pembiayaan, margin keuntungan atau syarat pasaran bagi setiap produk, jadi senarai peluang tersebut bukan jaminan bahawa semua segmen memberi pulangan yang sama.

Minyak gaharu Malaysia sudah digunakan sebagai ramuan utama dalam wangian mewah oleh jenama antarabangsa. Bagi kementerian, cabaran seterusnya ialah memastikan nama produk dan jenama Malaysia dikenali bersama bahan berkualiti itu. Ini membezakan dua bentuk nilai: pendapatan daripada bekalan ramuan dan nilai tambahan daripada reka bentuk, formulasi, pembungkusan serta pemasaran produk akhir. Sumber tidak menamakan jenama antarabangsa yang terlibat atau nilai jualan minyak gaharu kepada mereka.

Pembangunan industri pula perlu disertai pengesanan sumber yang bertanggungjawab. Gaharu yang didagangkan di bawah Konvensyen Perdagangan Antarabangsa Mengenai Spesies Fauna dan Flora Liar Terancam atau CITES mesti mempunyai dokumentasi dan permit yang sah. Penanam karas serta pemproses gaharu juga perlu berdaftar dengan Lembaga Perindustrian Kayu Malaysia. Keperluan ini penting kepada usahawan kerana peluang eksport dan penjenamaan tidak boleh dipisahkan daripada bukti asal bahan serta pematuhan peraturan.

Satu operasi penguatkuasaan terbaharu yang melibatkan MTIB dan agensi lain menghasilkan rampasan gaharu bernilai RM5 juta. Laporan tidak memberikan lokasi, tarikh operasi, pihak yang terlibat atau hasil proses undang-undang. Maka angka rampasan itu hanya menyokong kepentingan dokumentasi dan penguatkuasaan; ia tidak boleh digunakan untuk membuat tuduhan terhadap mana-mana syarikat atau kawasan. Bagi bakal peniaga, langkah selamat ialah memastikan status pendaftaran serta permit sebelum membuat komitmen dagangan.

Gaharu berada dalam ekosistem kayu yang lebih luas. Eksport kayu dan produk berasaskan kayu Malaysia mencapai RM9.4 bilion dari Januari hingga Jun tahun ini, manakala purata eksport tahunan sektor itu melebihi RM20 bilion. Kegiatan yang disebut merangkumi perabot, pintu, lantai, komponen pembinaan, kemasan dalaman dan produk gaya hidup. Noraini turut mengaitkan pertumbuhan komersial dengan usaha membawa kemahiran pertukangan serta ukiran tradisional ke reka bentuk moden.

Pengumuman dibuat pada program Road to the Oud and Wood Artisan Expo bersama Komoditi serta prapelancaran OWA 2027 di The Curve, Petaling Jaya. Lokasi itu memberi kaitan langsung kepada komuniti perniagaan Selangor, sementara data tanaman dan eksport meliputi Malaysia. Arah industrinya sudah jelas, iaitu lebih banyak pemprosesan dan penjenamaan tempatan; perkara yang belum diumumkan ialah bentuk bantuan, sasaran eksport seterusnya atau kaedah menyertai program. Peluang perlu dinilai bersama pasaran, dokumentasi CITES dan pendaftaran MTIB.