Ekonomi digital ASEAN cecah US$368 bilion, penggunaan AI perusahaan kukuh di Malaysia

Malaysia berada antara pasaran yang paling aktif menggunakan AI di peringkat perusahaan ketika nilai ekonomi digital Asia Tenggara terus meningkat, tetapi skala penggunaan perlu diterjemah kepada hasil yang mampan.

Ekonomi digital Asia Tenggara diunjurkan berkembang 17 peratus tahun ke tahun kepada US$368 bilion pada 2026, didorong penggunaan kecerdasan buatan yang semakin meluas. Laporan e-Conomy SEA tahunan ke-11 menjangkakan nilainya akan melepasi US$1 trilion menjelang 2035. Angka itu merangkumi sepuluh negara termasuk Malaysia, bukan nilai pasaran Malaysia sahaja. Oleh itu, unjuran serantau menunjukkan saiz peluang bersama tanpa menerangkan bahagian hasil yang akan diterima oleh setiap negara atau sektor.

Penggunaan AI generatif sudah mencapai 243 juta orang, bersamaan 58 peratus daripada populasi bekerja di rantau ini. Menurut laporan oleh Google, Temasek dan Bain and Company, penyebarannya berlaku empat kali lebih pantas berbanding internet mudah alih dalam tempoh kurang tiga tahun. Perbandingan itu menggambarkan kelajuan penerimaan teknologi, bukan bukti bahawa semua pengguna memakai AI setiap hari atau memperoleh peningkatan produktiviti yang sama. Bilangan pengguna masih perlu dibezakan daripada mutu dan hasil penggunaan.

Malaysia muncul bersama Singapura sebagai pasaran matang dengan penggunaan AI perusahaan paling kukuh, merangkumi 45 hingga 60 peratus penggunaan. Julat tersebut menunjukkan teknologi sudah memasuki operasi organisasi pada skala besar. Namun, laporan yang diperiksa tidak memecahkan angka Malaysia secara berasingan, menamakan syarikat tertentu atau mengukur keuntungan yang terhasil. Ia juga tidak bermakna 45 hingga 60 peratus daripada semua firma Malaysia menggunakan sistem yang serupa. Angka itu perlu kekal dalam konteks perbandingan pasaran serantau.

Pertumbuhan berlaku sepanjang perjalanan pengguna digital, termasuk e-dagang, pelancongan dalam talian, media digital, penghantaran makanan dan perkhidmatan kewangan digital. Senarai sektor itu menerangkan tempat AI dan urus niaga digital semakin berkait. Bagi perniagaan, peluangnya mungkin berada pada carian, cadangan, operasi atau perkhidmatan pelanggan, tetapi sumber tidak menetapkan satu kegunaan yang sesuai untuk semua. Firma masih perlu menilai data, kos dan risiko sebelum menyerahkan tugas yang lebih rumit kepada sistem automatik.

Permintaan terhadap ejen AI diunjurkan melonjak sehingga 60 kali ganda menjelang 2030 apabila pengguna bergerak daripada carian asas kepada penyerahan tugas yang lebih kompleks. Unjuran sebesar itu datang bersama keperluan tambahan: penerimaan ejen AI perlu dipercepat, infrastruktur ditingkatkan, model dan penggunaan tenaga dibuat lebih cekap, serta pertumbuhan ekonomi dikekalkan. Angka 60 kali ialah ramalan permintaan, bukannya jumlah jualan atau jaminan bahawa ejen boleh membuat semua keputusan tanpa pengawasan manusia.

Tadbir urus menjadi syarat kepada pertumbuhan yang tahan lama. Laporan menekankan pelaksanaan berdisiplin, model perniagaan yang kukuh, keupayaan yang telus dan penggunaan AI secara bertanggungjawab. Perkara ini penting kerana penggunaan pantas boleh mendahului kawalan dalaman sebuah organisasi. The Star tidak menyenaraikan undang-undang atau standard teknikal khusus dalam laporan tersebut. Maka, syarikat perlu membezakan prinsip serantau yang dinyatakan daripada kewajipan sebenar yang terpakai pada industri dan data mereka.

Satu lagi perkembangan ialah Perjanjian Rangka Kerja Ekonomi Digital ASEAN, atau DEFA, yang dijadualkan pada November 2026. Laporan menyifatkannya sebagai perjanjian perdagangan digital serantau pertama di dunia dan satu kerangka yang boleh membuka pertumbuhan tambahan. Tarikh itu menjadikan November titik dasar yang perlu dipantau, tetapi sumber belum menghuraikan teks akhir, kewajipan perniagaan atau tarikh kuat kuasa. Firma Malaysia belum patut menganggap semua halangan perdagangan digital sudah berubah sebelum perjanjian dimuktamadkan.

Bagi Kuala Lumpur dan Selangor, tempat banyak operasi perusahaan serta perkhidmatan digital bertumpu, angka ini memberi penanda aras serantau dan bukannya pelan pelaburan individu. Perniagaan boleh menilai sama ada penggunaan AI mereka menyelesaikan tugas sebenar, mempunyai kawalan data dan menggunakan tenaga secara munasabah. Ukuran seterusnya ialah bagaimana Malaysia menukar kadar penggunaan tinggi kepada produktiviti, perniagaan yang berdaya tahan dan manfaat pengguna. Pertumbuhan US$368 bilion hanya bermakna jika pelaksanaan selamat dan hasilnya boleh dibuktikan.