Dua rang undang-undang dicadang perketat dana amal dan kewangan badan berkanun

Pengurusan wang yang dikumpul atas nama amanah, amal dan badan berkanun bakal melalui penelitian baharu apabila kerajaan menggerakkan dua cadangan undang-undang yang berbeza.

Kerajaan mahu menyediakan kerangka undang-undang bagi dua ruang pengurusan dana: entiti amanah serta kutipan awam, dan kewangan badan berkanun Persekutuan serta entiti terkawal. Cadangan pertama ialah Rang Undang-Undang Amal, manakala satu lagi dinamakan Rang Undang-Undang Badan Berkanun dan Entiti Terkawal (Tadbir Urus Kewangan). Kedua-duanya dibincangkan dalam mesyuarat kedua Jawatankuasa Khas Kabinet Mengenai Tatakelola Nasional bagi 2026 yang dipengerusikan Perdana Menteri Datuk Seri Anwar Ibrahim pada 1 Oktober.

Bahagian Hal Ehwal Undang-Undang Jabatan Perdana Menteri akan menjalankan kajian untuk membentuk dasar dan hala tuju tadbir urus Rang Undang-Undang Amal. Matlamat yang dinyatakan ialah mengawal entiti amanah dan aktiviti kutipan dana awam supaya wang yang diamanahkan diurus secara telus serta bertanggungjawab. Status kajian ini penting: laporan tidak mengatakan draf akhir sudah siap, tidak memberikan nombor rang undang-undang dan tidak menetapkan tarikh ia akan dibentangkan di Parlimen.

Cadangan kedua memberi tumpuan kepada disiplin kewangan dan akauntabiliti pengurusan badan berkanun serta entiti yang dikawal. Dasarnya dijadual dibentangkan kepada Kabinet dalam tahun 2026. Pembentangan dasar kepada Kabinet berbeza daripada kelulusan undang-undang oleh Parlimen. Sumber tidak memperincikan jenis entiti terkawal yang akan diliputi, kaedah audit, kewajipan pelaporan, penalti atau aturan peralihan sekiranya rang undang-undang itu akhirnya diluluskan.

Mesyuarat tersebut turut meneliti usaha menutup ketirisan dana awam dan penyalahgunaan kuasa, khususnya yang melibatkan badan berkanun Persekutuan. Anwar mengaitkan penguatkuasaan dengan pembudayaan integriti dan tadbir urus berterusan dalam sektor awam, sektor swasta serta masyarakat. Hubungan itu menerangkan arah dasar yang mahu dibina, tetapi laporan tidak menamakan kes tertentu, jumlah kerugian atau satu badan berkanun yang sedang dikenakan langkah baharu di bawah keputusan mesyuarat ini.

Jabatan Perkhidmatan Awam pula membentangkan Arahan Perdana Menteri mengenai Pelaksanaan Nilai Perkhidmatan Awam yang berasaskan aspirasi Malaysia Madani. Mesyuarat bersetuju dengan cadangan pelaksanaannya. Selain itu, tujuh resolusi daripada Persidangan Penyelidikan Governans, Integriti dan Antirasuah Kebangsaan kelima pada 25 September diterima. Sumber tidak menyenaraikan kandungan setiap resolusi atau jadual arahan tersebut, maka skop praktikalnya belum boleh dihuraikan melebihi keputusan penerimaan yang dilaporkan.

Bagi orang ramai yang menderma atau menyokong kutipan awam, cadangan Rang Undang-Undang Amal menunjukkan tumpuan kerajaan kepada cara dana amanah dikawal. Namun, belum ada syarat pendaftaran, format pendedahan, had kutipan atau prosedur aduan baharu yang diumumkan dalam laporan. Penderma tidak seharusnya menganggap semua kutipan kini diliputi undang-undang baharu. Sehingga proses perundangan selesai, kedudukan semasa hanya menunjukkan kajian dasar akan dijalankan oleh BHEUU.

Bagi badan berkanun dan pengguna perkhidmatan kerajaan di Kuala Lumpur, Selangor serta seluruh Malaysia, ukuran seterusnya ialah sama ada cadangan kewangan menghasilkan tanggungjawab yang jelas dan boleh diperiksa. Pembentangan kepada Kabinet pada tahun ini akan menjadi satu peringkat, diikuti proses lain jika kerajaan mahu membawa rang undang-undang ke Parlimen. Tiada tarikh kuat kuasa, peraturan kecil atau mekanisme pemantauan awam disebut, jadi kesan kepada operasi harian belum dapat dipastikan daripada pengumuman ini.

Perkembangan ini perlu dibaca sebagai pembinaan kerangka, bukan hasil akhir. Perkara yang sudah disahkan ialah kajian bagi dasar amal, sasaran membawa dasar tadbir urus kewangan badan berkanun ke Kabinet pada 2026, persetujuan terhadap nilai perkhidmatan awam dan penerimaan tujuh resolusi persidangan. Teks undang-undang, skop wajib, hukuman serta tarikh pelaksanaan masih belum diumumkan. Ketelusan sebenar hanya boleh dinilai apabila dokumen dan aturan operasi diterbitkan pada peringkat seterusnya.