CEDM ukur ekonomi kreatif bernilai RM130.7 bilion

MyIPO dan WIPO melancarkan Creative Economy Data Model untuk memperluas pengukuran rantaian nilai sektor kreatif Malaysia. Data DOSM bagi 2024 menunjukkan sektor itu menyumbang 6.8 peratus KDNK atau kira-kira RM130.7 bilion dan lebih 760,000 pekerjaan.

Perbadanan Harta Intelek Malaysia dan Pertubuhan Harta Intelek Sedunia melancarkan Creative Economy Data Model atau CEDM di Kuala Lumpur pada 23 Julai. Model itu dirancang sebagai asas penggubalan dasar, perancangan pembangunan dan pengukuran impak ekonomi kreatif secara lebih menyeluruh, sistematik serta berasaskan bukti.

Ketua Pengarah MyIPO Yusnieza Syarmila Yusoff berkata CEDM melengkapkan rangka pengukuran sedia ada dengan menilai keseluruhan rantaian nilai. Keperluan itu timbul apabila transformasi digital, model perniagaan baharu dan kecerdasan buatan mengubah cara kandungan dihasilkan, diedarkan, dilesenkan dan menjana pendapatan dalam industri kreatif.

Akaun Satelit Budaya dan Kreatif 2024 terbitan Jabatan Perangkaan Malaysia merekodkan sumbangan ekonomi kreatif sebanyak 6.8 peratus kepada KDNK. Nilainya kira-kira RM130.7 bilion, di samping lebih 760,000 pekerjaan. Angka itu ialah ukuran sektor bagi 2024, bukan hasil yang dijana CEDM selepas pelancaran.

Perbezaan tersebut penting. CEDM ialah alat data dan bukan skim geran, pinjaman atau insentif terus kepada penggiat seni. Nilainya bergantung pada keupayaan mengesan bahagian rantaian yang sebelum ini kurang terlihat, menyamakan definisi antara agensi dan menerbitkan hasil yang boleh digunakan untuk menilai sesuatu dasar.

Inisiatif ini meneruskan kerjasama MyIPO-WIPO yang bermula dengan Kajian Industri Berasaskan Hak Cipta Malaysia pada 2008. Kajian itu menjadi penanda aras pertama negara untuk mengukur sumbangan industri berasaskan hak cipta. Model baharu datang selepas hampir dua dekad perubahan platform digital dan kaedah pengkomersialan harta intelek.

CEDM turut dikaitkan dengan Pelan Strategik MyIPO NextGen yang memberi perhatian kepada pembangunan berasaskan inovasi, pengkomersialan harta intelek dan daya saing industri kreatif. Forum pelancaran menghimpunkan kementerian, agensi kerajaan, pemain industri, ahli akademik dan organisasi antarabangsa untuk membincangkan pendekatan pengukuran serta ekosistem.

Bagi pencipta kandungan, penerbit, pereka, pemuzik, pembangun permainan dan perniagaan kreatif di Kuala Lumpur serta Selangor, model data boleh membantu menunjukkan nilai pekerjaan atau transaksi yang tersebar merentas platform. Namun sumber belum menerangkan borang pelaporan, set data, kekerapan penerbitan atau kaedah melindungi maklumat komersial peserta.

Angka RM130.7 bilion juga tidak boleh dianggap pendapatan yang diterima terus oleh 760,000 pekerja. Sumbangan KDNK, nilai keluaran dan gaji ialah ukuran berlainan. CEDM perlu menerangkan definisi pekerjaan, aktiviti sampingan dan pertindihan dengan sektor teknologi supaya pembuat dasar tidak menggandakan kiraan atau membuat perbandingan yang tidak setara.

Langkah berikutnya ialah MyIPO dan WIPO menerbitkan metodologi, kategori rantaian nilai serta jadual keluaran data. Penggiat industri memerlukan penjelasan bagaimana maklumat baharu akan mempengaruhi dasar atau sokongan. Sehingga itu, fakta yang tersedia ialah pelancaran model, asas kerjasama dua organisasi dan angka sektor 2024 daripada DOSM. Pengukuran yang baik juga perlu menangani penggiat sambilan, kerja bebas dan pendapatan platform yang mudah terlepas daripada statistik pekerjaan formal. Sumber menyatakan CEDM meliputi rantaian nilai, tetapi belum memberikan takrif operasi kumpulan tersebut. Apabila metodologi diterbitkan, pengguna data perlu memeriksa tahun asas, harga semasa atau malar serta cara aktiviti rentas sektor diperuntukkan secara konsisten dan telus.