Campuran minyak sawit bukan automatik buatan Malaysia, rekod asalan perlu tepat

Tempat minyak sawit dicampur tidak dengan sendiri menentukan negara asalnya; dokumen, kandungan dan tahap pemprosesan perlu memenuhi peraturan sebelum label Malaysia digunakan.

Aktiviti mencampur minyak sawit di Malaysia tidak secara automatik menjadikan produk akhirnya berasal dari Malaysia. Negara asal perlu ditentukan melalui Peraturan Asalan yang berkaitan, dengan mengambil kira proses, kandungan bahan mentah dan kriteria perdagangan. Pensyarah kanan Fakulti Pengajian Maritim Universiti Malaysia Terengganu, Dr Madzli Harun, menegaskan bahawa aktiviti campuran dibenarkan dalam industri, tetapi tempat proses berlaku sahaja tidak mencukupi untuk menukar identiti asal sesuatu bahan.

Jika bil muatan asal menyatakan olein sawit yang ditapis, diluntur dan dinyahbau datang dari Indonesia, pencampuran seterusnya di Malaysia masih perlu diuji terhadap peraturan sebelum label asal Malaysia digunakan. Bil muatan boleh dipinda ketika kapal sedang menuju destinasi, tetapi pindaan memerlukan alasan munasabah dan dokumen yang sah. Prinsipnya mudah: rekod pengangkutan perlu mencerminkan transaksi serta bahan sebenar, bukan diselaraskan semata-mata untuk menghasilkan label yang lebih menguntungkan.

Dalam perdagangan ASEAN, Perjanjian Perdagangan Barangan ASEAN menetapkan beberapa ukuran asalan. Antaranya ialah kandungan nilai serantau, perubahan pengelasan tarif dan pengumpulan bahan dari negara anggota. Bahan mentah ASEAN boleh diambil kira dalam keadaan tertentu, tertakluk kepada syarat perjanjian. Ini bermakna penggunaan minyak dari Indonesia bersama minyak Malaysia mungkin relevan dalam pengiraan, tetapi campuran fizikal sahaja belum membuktikan produk akhir memenuhi ambang yang diperlukan untuk diiktiraf sebagai asal Malaysia.

Semakan pematuhan melibatkan lebih daripada satu rekod. Dokumen yang perlu diteliti termasuk rekod import dan eksport, sijil asalan, kuantiti minyak import, jumlah minyak Malaysia yang digunakan dan catatan proses campuran. Pakar menamakan Jabatan Kastam Diraja Malaysia, Lembaga Minyak Sawit Malaysia serta Kementerian Pelaburan, Perdagangan dan Industri sebagai badan yang mempunyai bidang kuasa masing-masing. Laporan itu tidak menyatakan bahawa mana-mana penghantaran khusus telah diputuskan bersalah oleh ketiga-tiga pihak tersebut.

Kebolehjejakan perlu kekal walaupun bahan dari beberapa negara sudah dicampur. Jika produk akhir benar-benar memenuhi syarat asal Malaysia, rekod bahan mentah import masih tidak boleh dipadam. Maklumat tersebut membolehkan operator dan pihak berkuasa mengesan dari mana setiap komponen datang serta bagaimana ia diproses. Tanpa jejak itu, isu kualiti atau pertikaian dokumen menjadi lebih sukar ditentukan. Rekod yang lengkap melindungi integriti pengeluar yang mematuhi peraturan, bukan hanya memenuhi keperluan pentadbiran.

Risikonya melangkaui satu borang yang salah. Produk tercemar boleh ditolak oleh pembeli dan menjejaskan nama Malaysia jika pasaran menganggap kargo itu berasal dari negara ini. Tindakan undang-undang juga boleh timbul bergantung pada keadaan dan pihak yang bertanggungjawab. Madzli turut merujuk kemungkinan tindakan di bawah Seksyen 133 Akta Kastam 1967 jika unsur kesalahan dapat dibuktikan. Rujukan undang-undang itu bukan penentuan bahawa setiap kesilapan dokumen secara automatik memenuhi kesalahan tersebut.

Pakar maritim Prof Nazery Khalid pula menekankan dokumen kargo campuran perlu menerangkan komposisi dan ciri produk akhir dengan tepat. Ketepatan menjadi lebih penting jika pencemaran menimbulkan risiko kesihatan selepas eksport. Malaysia ialah antara pengeluar minyak sawit utama dunia, maka mutu produk, dokumentasi, pemprosesan dan penghantaran saling mempengaruhi keyakinan pembeli. Satu kelemahan pada jejak bahan boleh mengaburkan pihak yang bertanggungjawab walaupun proses campuran itu sendiri dibenarkan.

Bagi pedagang dan pengilang di Malaysia, tindakan praktikal ialah menyemak sama ada pengisytiharan asalan sepadan dengan kandungan, proses dan dokumen bagi setiap kargo. Label tidak boleh ditentukan daripada lokasi tangki campuran sahaja. Pihak berkuasa yang dinamakan perlu menilai bukti dalam bidang masing-masing, sementara operator mengekalkan rekod bahan import dan tempatan. Perkembangan seterusnya yang wajar dipantau ialah hasil semakan dokumen, bukan andaian bahawa semua campuran sah atau semua campuran melanggar peraturan.