Ambang 800 kWh lindungi majoriti isi rumah ketika kos elektrik meningkat

Bil elektrik di Semenanjung ditentukan melalui sistem kawal selia yang memisahkan kos bahan api, rangkaian dan pulangan aset, sementara ambang perlindungan sementara cuba mengehadkan kesan kenaikan kos kepada kebanyakan isi rumah.

Perubahan paling dekat dengan pengguna ialah kenaikan sementara ambang subsidi elektrik domestik di Semenanjung daripada 600 kWh kepada 800 kWh sebulan. Langkah yang berkuat kuasa dari 1 September hingga Disember itu mengekalkan 90 peratus pengguna domestik dalam julat perlindungan, menurut laporan Malay Mail. Presiden dan Ketua Pegawai Eksekutif TNB Datuk Shamsul Ahmad menyatakan ambang tersebut melindungi sejuta pengguna tambahan, menjadikan jumlah penerima manfaat melebihi lapan juta. Pengguna di bawah paras itu dikecualikan daripada Pelarasan Bahan Api Automatik, caj runcit serta cukai jualan dan perkhidmatan.

Perlindungan itu tidak mengubah hakikat bahawa harga elektrik bukan ditetapkan sesuka hati oleh Tenaga Nasional Berhad. Di Semenanjung, Suruhanjaya Tenaga mentadbir rangka kerja tarif, manakala kadar dan caj yang dikenakan pemegang lesen boleh ditentukan di bawah Seksyen 26 Akta Bekalan Elektrik 1990 dengan kelulusan menteri berkaitan. Rangka kerja Peraturan Berasaskan Insentif pula menentukan kos berhemat yang boleh diperoleh semula, menetapkan sasaran prestasi dan menyediakan pulangan munasabah ke atas aset yang dikawal selia. Oleh itu, bil merangkumi lebih daripada harga tenaga yang dibeli.

Tempoh Kawal Selia Keempat atau RP4 berjalan dari 1 Julai 2025 hingga 31 Disember 2027. Bagi tempoh ini, Suruhanjaya Tenaga mengumumkan tarif asas purata 45.40 sen bagi setiap kilowatt-jam, lebih rendah daripada 45.62 sen yang diluluskan kerajaan pada Disember 2024. Susunan baharu memecahkan caj kepada komponen tenaga, kapasiti, rangkaian dan runcit. Pecahan itu bertujuan menunjukkan dengan lebih jelas bahagian sistem yang dibiayai pengguna, termasuk penghantaran, pengagihan, operasi grid, pembeli tunggal dan perkhidmatan runcit.

Tekanan semasa banyak datang daripada bahan api. Kajian kawal selia tahunan Suruhanjaya Tenaga menyatakan arang batu menyumbang 58.5 peratus dan gas asli 33.5 peratus daripada penjanaan elektrik pada 2025, atau 92 peratus secara gabungan. Harga arang batu global meningkat daripada AS$129.63 satu tan pada Julai kepada AS$130.67 pada Ogos sebelum mencecah AS$148 pada 10 September. Harga gas asli cecair pula meningkat 13.2 peratus kepada purata AS$21.87 bagi sejuta unit terma British pada Ogos dan menghampiri AS$30 menjelang pertengahan September.

Perubahan kos penjanaan disalurkan melalui Pelarasan Bahan Api Automatik atau AFA yang dikira setiap bulan sejak Julai 2025. Mekanisme ini membandingkan kos penjanaan sebenar dengan kos yang dibenarkan, termasuk perubahan harga bahan api dan kos pembelian kuasa. Ia berasingan daripada pulangan terkawal bagi rangkaian serta aset lain. Pemisahan itu penting kerana kenaikan harga arang batu atau gas tidak dengan sendirinya menjadi keuntungan terkawal tambahan untuk TNB; perbezaan kos ditangani dalam mekanisme AFA dan keputusan perlindungan pengguna.

Pada masa sama, permintaan elektrik sedang bertambah. Permintaan puncak harian mencapai 21,949 megawatt pada 9 September, iaitu 4.7 peratus melebihi purata Ogos, walaupun masih dalam margin rizab sistem sedia ada. Kajian Suruhanjaya Tenaga meletakkan margin rizab 2025 pada 25 peratus dan mengenal pasti pengembangan industri, pusat data, elektrifikasi, cuaca serta kenderaan elektrik sebagai pemacu. Bagi sambungan besar pusat data, pendekatan pengguna membayar mewajibkan pengendali menanggung kos tambahan pengukuhan grid agar beban khusus itu tidak dipindahkan kepada pengguna lain.

Kos perlindungan sementara tetap perlu ditanggung. TNB menganggarkan antara RM120 juta dengan RM150 juta diperlukan untuk menyerap perbezaan AFA hingga Disember. Kenanga Investment Bank menganggarkan kesannya kurang tiga peratus daripada pendapatan tahun kewangan 2026, tertumpu pada suku keempat, tetapi turut mengingatkan bahawa penyerapan berpanjangan boleh mewujudkan kelewatan kawal selia jika kos bahan api tinggi berterusan. Angka ini menerangkan kos dasar sementara; ia bukan bayaran tunai kepada pengguna dan bukan jaminan bahawa ambang 800 kWh akan diteruskan selepas hujung tahun.

Bagi isi rumah di Kuala Lumpur, Selangor dan negeri lain di Semenanjung, ukuran paling berguna pada bil ialah jumlah kWh bulanan serta komponen caj yang tertera. Ambang 800 kWh meluaskan perlindungan ketika penggunaan boleh meningkat akibat cuaca panas dan jerebu, tetapi pengguna yang melepasi paras itu berdepan kos penuh bagi penggunaan mereka. Kerajaan, Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air serta Suruhanjaya Tenaga sedang meneliti penyelesaian lebih kekal. Sehingga keputusan baharu diumumkan, perlindungan yang disahkan hanya berjalan hingga Disember.