Perkhidmatan Parlimen dipulihkan selepas 34 tahun apabila Akta 869 berkuat kuasa

Parlimen kini mempunyai semula perkhidmatan khusus untuk mengurus pentadbiran dan sumber manusianya apabila Akta Perkhidmatan Parlimen 2025 mula berkuat kuasa pada 1 Oktober.

Akta Perkhidmatan Parlimen 2025, atau Akta 869, dan pindaan berkaitan kepada Perlembagaan Persekutuan mula berkuat kuasa pada 1 Oktober 2026. Kesan teras yang diumumkan ialah pemulihan satu perkhidmatan khusus untuk Parlimen, termasuk pengurusan pentadbiran, sumber manusia dan urusan institusi itu. Tarikh kuat kuasa menandakan undang-undang yang sudah melalui Parlimen, perkenan diraja dan pewartaan kini memasuki peringkat pelaksanaan, bukan lagi sekadar cadangan rang undang-undang.

Pemulihan ini berlaku 34 tahun selepas Akta Perkhidmatan Parlimen 1963, iaitu Akta 394, dimansuhkan melalui Akta Perlembagaan (Pindaan) 1992. Pemansuhan terdahulu berkuat kuasa pada 20 November 1992. Perbandingan tempoh itu penting kerana perubahan pada 2026 bukan penciptaan institusi legislatif baharu; ia mengembalikan aturan perkhidmatan Parlimen yang berasingan selepas lebih tiga dekad tanpa kerangka undang-undang tersebut.

Menurut Menteri di Jabatan Perdana Menteri bagi Undang-Undang dan Reformasi Institusi, Datuk Seri Azalina Othman Said, perkhidmatan khusus itu bertujuan memberi Parlimen autonomi yang lebih besar serta pengurusan pentadbiran dan tenaga kerja yang lebih cekap. Ruang yang disentuh ialah operasi dalaman institusi. Laporan yang diperiksa tidak menyenaraikan struktur jawatan, bilangan kakitangan, peruntukan atau prosedur pengambilan yang akan digunakan selepas tarikh kuat kuasa.

Kerajaan menghubungkan perubahan tersebut dengan pemisahan kuasa dan sistem semak dan imbang antara badan perundangan, eksekutif dan kehakiman. Dalam konteks yang diumumkan, autonomi pentadbiran sepatutnya membantu Parlimen melaksanakan fungsi perlembagaan dengan lebih bebas, berkesan dan berwibawa. Namun, kuat kuasa undang-undang tidak dengan sendirinya membuktikan semua hasil itu sudah dicapai; pelaksanaan perkhidmatan baharu menjadi ukuran seterusnya.

Laluan perundangannya bermula dengan bacaan pertama Rang Undang-Undang Perkhidmatan Parlimen 2025 di Dewan Rakyat pada 24 Februari 2025, diikuti bacaan kedua pada 4 Mac. Dewan Rakyat meluluskannya pada 5 Mac dan Dewan Negara menyusul pada 20 Mac. Susunan tarikh ini menunjukkan kelulusan kedua-dua Dewan diselesaikan lebih setahun sebelum tarikh kuat kuasa yang ditetapkan bagi Oktober 2026.

Selepas proses di Parlimen, Yang di-Pertuan Agong Sultan Ibrahim memberikan perkenan pada 9 Julai 2025 dan undang-undang itu diwartakan pada 18 Julai. Baginda kemudian memperkenankan 1 Oktober 2026 sebagai tarikh Akta 869 serta pindaan berkaitan Perlembagaan Persekutuan berkuat kuasa. Pewartaan dan tarikh pelaksanaan ialah dua peringkat berbeza, sebab itu kewujudan undang-undang pada Julai 2025 tidak bermaksud ia sudah beroperasi ketika itu.

Bagi orang ramai di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia, perubahan ini tidak disertai pengumuman tentang permohonan, faedah tunai atau saluran aduan baharu. Kepentingannya terletak pada keupayaan institusi yang menggubal undang-undang dan menyemak tindakan kerajaan mengurus hal ehwalnya sendiri. Sumber juga tidak memperincikan perubahan kepada jadual persidangan, akses awam, proses petisyen atau aturan lawatan ke bangunan Parlimen.

Fasa selepas 1 Oktober wajar dinilai melalui maklumat pelaksanaan yang diterbitkan kemudian, termasuk bentuk organisasi dan cara autonomi pentadbiran itu digunakan. Azalina menyatakan reformasi institusi akan diteruskan secara tersusun dan berterusan bagi mengukuhkan institusi demokratik serta keyakinan awam. Buat masa ini, perkara yang dapat disahkan ialah Akta 869 dan pindaan perlembagaan berkaitan sudah berkuat kuasa serta perkhidmatan Parlimen khusus telah dipulihkan. Sumber tidak menerangkan bila butiran organisasi akan dikeluarkan atau petunjuk prestasi pertama yang akan digunakan. Ia juga tidak mengumumkan perubahan segera kepada urusan harian Ahli Parlimen, maka penilaian terperinci perlu menunggu maklumat pelaksanaan.