980,000 pokok di Sungai Pin, pemulihan hutan kini menghampiri sejuta

Usaha pemulihan lebih dua dekad di Sungai Pin menghampiri tanda sejuta pokok, tetapi ukuran seterusnya ialah sama ada penyelenggaraan dan sambungan habitat terus menyokong hidupan liar Kinabatangan.

Lebih 980,000 pokok telah ditanam di Kawasan Konservasi Sungai Pin, Kinabatangan sejak 2003, membawa program pemulihan jangka panjang itu hampir kepada angka sejuta. Kawasan seluas 2,632 hektar di pantai timur Sabah dipulihkan melalui beberapa program dan kerjasama dengan rakan strategik. Penanaman meliputi tanah terosot, zon riparian di sepanjang sungai dan tapak yang dinilai penting dari sudut ekologi.

Program tersebut merupakan sebahagian usaha Sawit Kinabalu Group memulihkan habitat dan mengekalkan sambungan ekologi untuk hidupan liar dalam landskap Kinabatangan. Sawit Kinabalu ialah entiti pelaburan kerajaan Sabah dalam industri kelapa sawit. Hubungan ini meletakkan kerja konservasi bersebelahan dengan landskap pengeluaran komoditi, tetapi sumber tidak memberikan pecahan kos, keluasan setiap zon pemulihan atau kadar kelangsungan hidup pokok yang ditanam.

Rekod biodiversiti menyediakan gambaran tentang kehidupan di kawasan itu. Lebih 600 jenis tumbuhan, 28 jenis mamalia, 122 spesies burung dan 22 spesies ikan telah direkodkan. Antara hidupan liar yang dikesan ialah orang utan, monyet belanda dan tenggiling. Populasi orang utan dalam kawasan konservasi tersebut dianggarkan seramai 55 ekor. Angka itu ialah anggaran bagi Sungai Pin, bukan jumlah bagi seluruh Kinabatangan atau Sabah.

Tiga jambatan orang utan turut dibina untuk membantu haiwan bergerak merentasi bahagian hutan yang terpisah. Struktur itu menunjukkan pemulihan tidak berhenti pada menambah bilangan pokok; sambungan antara petak habitat juga perlu ditangani. Sumber tidak menyatakan panjang jambatan, tarikh pemasangan atau kekerapan penggunaannya oleh hidupan liar, maka keberkesanan setiap struktur tidak boleh dihitung daripada laporan ini sahaja.

Pengerusi kumpulan Datuk Hazem Mubarak Tun Dr Musa menekankan bahawa konservasi memerlukan masa, sumber dan kesinambungan. Pemantauan serta penyelenggaraan perlu diteruskan selepas penanaman. Penjelasan itu penting ketika angka 980,000 mudah menjadi ukuran utama: jumlah pokok merekodkan skala usaha, sedangkan keadaan habitat dalam jangka panjang bergantung pada penjagaan dan pemerhatian yang tidak berakhir pada hari anak pokok ditanam.

Sungai Pin dipilih sebagai satu daripada tapak perintis Malaysia bagi Langkah Pemuliharaan Berasaskan Kawasan Berkesan Lain, atau OECM. Kawasan itu juga menjadi tapak perintis inisiatif Diplomasi Orang Utan. Kedua-dua status tersebut disahkan dalam laporan, tetapi sumber tidak menghuraikan kriteria penilaian, jadual pelaporan atau sasaran yang perlu dicapai. Ia wajar dibaca sebagai penglibatan dalam inisiatif perintis, bukan pensijilan hasil akhir.

Rancangan jangka panjang turut melihat pendidikan alam sekitar, ekopelancongan bertanggungjawab dan agroperhutanan. Semasa sambutan Hari Alam Sekitar Sedunia 2026 di kawasan itu, komuniti tempatan dan pelajar menyertai pertandingan inovasi bahan kitar semula, pertandingan masakan tradisional dan larian enam kilometer. Aktiviti berkenaan meluaskan penglibatan masyarakat, walaupun laporan tidak memberikan jumlah peserta atau tarikh pelaksanaan program susulan.

Bagi pembaca di Kuala Lumpur, Selangor dan seluruh Malaysia, projek ini memberi contoh bagaimana angka penanaman perlu dibaca bersama saiz tapak, biodiversiti, sambungan habitat dan penyelenggaraan. Pencapaian lebih 980,000 pokok ialah hasil yang boleh diukur, manakala kadar hidup pokok dan perubahan populasi hidupan liar masih memerlukan data lanjut. Tanda sejuta akan menjadi simbol penting, tetapi bukti pemulihan sebenar bergantung pada pemantauan berterusan di Sungai Pin. Rekod lebih 600 jenis tumbuhan serta puluhan jenis mamalia, burung dan ikan menyediakan garis maklumat yang lebih luas daripada jumlah pokok sahaja. Namun, laporan tidak membandingkan rekod itu dengan keadaan pada 2003, maka kadar perubahan biodiversiti belum boleh dihitung.