Kesihatan paru-paru: 902 klinik disasar guna pendekatan bersepadu hujung tahun

Beban penyakit pernafasan sedang ditangani melalui gabungan saringan, bantuan berhenti merokok, rujukan dan penggunaan teknologi di klinik kesihatan seluruh negara.

Penyakit paru-paru bukan isu kecil di pinggir sistem kesihatan. Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad, menyatakan kumpulan penyakit itu berada antara tiga punca utama kemasukan ke hospital dan kematian di Malaysia. Antara penyakit pernafasan kronik yang disebut ialah asma dan penyakit pulmonari obstruktif kronik atau COPD. Kenyataan tersebut meletakkan saringan, diagnosis dan kesinambungan rawatan sebagai urusan kesihatan awam yang melibatkan klinik serta hospital, bukan hanya rawatan ketika gejala menjadi teruk.

Data Tinjauan Kebangsaan Kesihatan dan Morbiditi 2023 memberikan gambaran lebih khusus tentang asma. Enam peratus orang dewasa dan sehingga 13 peratus kanak-kanak dilaporkan menghidap penyakit itu, manakala kira-kira seorang daripada setiap tiga penghidap masih belum didiagnosis. Angka belum didiagnosis itu tidak menerangkan siapa yang perlu menjalani ujian atau menetapkan gejala tertentu sebagai bukti asma. Ia menunjukkan jurang pengesanan yang hendak ditangani melalui perkhidmatan kesihatan, bukannya asas untuk seseorang membuat diagnosis sendiri.

Tuberkulosis turut disebut sebagai beban besar kepada sistem. Malaysia merekodkan insiden 96 kes bagi setiap 100,000 penduduk pada 2024. Angka ini ialah kadar penduduk pada tahun berkenaan, bukan jumlah kes semasa pada 14 September 2026. Membezakan ukuran tersebut membantu pembaca mengelakkan kesimpulan bahawa semua penyakit paru-paru mempunyai pola, punca atau kaedah rawatan yang sama. Laporan mengelompokkan beberapa cabaran untuk menerangkan skala dasar, tetapi tidak menggantikan penilaian klinikal individu.

Tindak balas kerajaan disusun melalui Healthy Lung Initiative 2025–2030. Menjelang akhir tahun ini, 902 klinik kesihatan di seluruh negara dijangka melaksanakan pendekatan paru-paru bersepadu. Model itu menghimpunkan promosi kesihatan, saringan, perkhidmatan berhenti merokok dan laluan rujukan dalam satu rangkaian penjagaan berpusatkan pesakit. Sasaran 902 menerangkan keluasan pelaksanaan yang dirancang, namun laporan The Star tidak menyenaraikan nama klinik, tarikh mula setiap lokasi atau aturan mendapatkan saringan.

Teknologi pengimejan menjadi satu lagi bahagian rancangan tersebut. Kementerian sedang memperluas saringan X-ray dada berbantu kecerdasan buatan bagi pengesanan awal. Contoh yang diberikan ialah Program LungShield, kerjasama Kementerian Kesihatan, polis dan IHH Healthcare Malaysia untuk menyaring 10,000 anggota polis trafik. Kumpulan sasaran khusus itu tidak bermakna saringan yang sama telah dibuka kepada semua orang awam; sumber hanya mengesahkan skop LungShield bagi anggota berkenaan.

Bagi menilai prestasi program, sebuah pangkalan data khusus bernama Nalury atau National Lung Health Registry telah diwujudkan. Fungsinya adalah menyokong pemantauan dan penilaian program. Pada masa sama, kementerian menghubungkan pencegahan penyakit pernafasan dengan penguatkuasaan Akta Kawalan Produk Merokok Demi Kesihatan Awam 2024. Sokongan digital berhenti merokok melalui Cik Era AI Companion turut disebut sebagai cara menyediakan bantuan yang lebih mudah dicapai, walaupun laporan tidak memperincikan kaedah akses atau syarat penggunaan alat itu.

Kuala Lumpur menjadi lokasi Mesyuarat Saintifik Tahunan 2026 oleh Unit Penyelidikan Kesihatan Global NIHR mengenai kesihatan pernafasan, tempat pengumuman ini dibuat. Program empat hari yang dianjurkan Universiti Malaya dan Universiti Edinburgh menghimpunkan lebih 100 perwakilan antarabangsa. Penyelidikan Respire di Malaysia merangkumi asma, COPD, tuberkulosis, rehabilitasi pulmonari dan kualiti udara. Bidang itu selari dengan matlamat mencari intervensi klinikal berkos rendah yang boleh diperluas di negara berpendapatan rendah dan sederhana.

Untuk penduduk Kuala Lumpur dan Selangor, perkembangan yang boleh dipegang sekarang ialah peluasan model bersepadu ke 902 klinik secara nasional menjelang akhir 2026. Belum ada senarai lokasi setempat dalam sumber yang diperiksa, maka pembaca tidak seharusnya menganggap semua klinik sudah menawarkan keseluruhan rangkaian itu hari ini. Maklumat rasmi KKM mengenai klinik, saringan dan rujukan perlu menjadi rujukan seterusnya; angka kebangsaan pula patut dibaca sebagai alasan memperkukuh pengesanan dan rawatan, bukan diagnosis peribadi.