63 peratus pegawai perubatan terima penempatan Borneo

Lebih enam daripada setiap 10 pegawai perubatan yang ditawarkan jawatan tetap di Sabah dan Sarawak melapor diri, sementara kementerian cuba mengurangkan halangan perpindahan dan kerjaya.

Seramai 673 pegawai perubatan melapor diri selepas ditawarkan pelantikan tetap di Sabah dan Sarawak. Di Sarawak, 337 daripada 527 pegawai yang menerima tawaran hadir bertugas, manakala Sabah merekodkan 336 daripada 528 orang. Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad, memberitahu Dewan Rakyat bahawa kadar keseluruhan bagi kedua-dua negeri ialah 63 peratus. Angka itu menerangkan penerimaan penempatan yang ditawarkan, bukan jumlah keseluruhan doktor yang sedang berkhidmat di dua negeri tersebut.

Kementerian turut membandingkan kedudukan semasa dengan 2025, apabila 42 peratus pegawai perubatan tidak melapor diri. Menteri menyatakan kadar tidak melapor diri kali ini bertambah baik sebanyak lima mata peratusan. Perbandingan itu menunjukkan perubahan arah, tetapi laporan tidak memberikan jumlah tawaran tahun lalu, pecahan mengikut kemudahan atau tempoh perkhidmatan pegawai yang menerima penempatan. Ia juga tidak menerangkan sama ada semua kekosongan yang belum diisi mempunyai bidang tugas dan lokasi yang sama.

Sebab menolak tawaran banyak berkait dengan kehidupan keluarga dan kesediaan berpindah. Pegawai menyebut perpisahan daripada keluarga, tanggungjawab menjaga ibu bapa atau adik-beradik serta ketidaksediaan berkhidmat di kawasan luar bandar. Ada juga yang lebih cenderung memilih kemudahan kesihatan di bandar. Alasan tersebut datang daripada penerangan kementerian tentang maklum balas pegawai, tetapi laporan tidak memberikan bilangan atau peratusan bagi setiap sebab, jadi keutamaan antara faktor tidak boleh disusun secara tepat.

Pertimbangan kerjaya dan kos turut mempengaruhi keputusan. Antara isu yang dibangkitkan ialah persepsi peluang kerjaya terhad di kawasan pedalaman, peluang latihan kepakaran, hala tuju kerjaya dan kebimbangan tentang peluang berpindah semula ke Semenanjung atau wilayah asal. Kesihatan, logistik, kewangan peribadi dan kos perpindahan yang tinggi turut disenaraikan. Sumber tidak menetapkan bahawa satu sebab terpakai kepada semua pegawai atau bahawa insentif tunggal dapat menyelesaikan setiap halangan tersebut.

Kementerian telah menaik taraf sistem ePlacement dan menggunakan teknologi algoritma untuk menentukan keputusan penempatan. Keputusan juga dikeluarkan lebih awal supaya pegawai mempunyai masa tambahan membuat persediaan. Laporan tidak menerangkan kriteria algoritma, cara keutamaan lokasi dipadankan atau saluran rayuan jika keputusan tidak sesuai. Oleh itu, sistem baharu boleh dinilai pada tahap proses yang diumumkan, tetapi ketepatan padanan dan kesannya terhadap kadar lapor diri masih memerlukan data susulan.

Bagi pegawai yang layak, Elaun Perpindahan disediakan pada kadar 100 peratus dan meliputi elaun makan, hotel atau penginapan, tambang perjalanan serta kos mengangkut barang. Mereka yang kemudian berpindah kembali ke wilayah asal juga layak menerima Elaun Gangguan bersamaan sebulan gaji asas. Laporan tidak menyenaraikan borang, had setiap komponen atau tempoh tuntutan. Pegawai perlu merujuk syarat rasmi kementerian sebelum membuat anggaran nilai yang akan diterima.

Satu lagi tarikan menyentuh pembangunan kepakaran. Pegawai yang pernah berkhidmat di Sabah dan Sarawak akan diberi merit tambahan apabila dipertimbangkan untuk program latihan kepakaran dan cuti belajar Kementerian Kesihatan. Kementerian juga akan mengkaji sebelum melaksanakan kuota 30 peratus latihan kepakaran bagi pegawai yang berkhidmat di dua negeri itu. Statusnya perlu dibezakan: merit tambahan telah dinyatakan sebagai langkah, manakala kuota 30 peratus masih melalui kajian sebelum pelaksanaan.

Bagi sistem kesihatan Malaysia, angka 63 peratus menunjukkan sebahagian besar tawaran diterima tetapi masih meninggalkan jurang antara penempatan yang ditawarkan dengan pegawai yang hadir. Laporan tidak mengaitkan jurang itu dengan masa menunggu pesakit, nisbah doktor atau operasi kemudahan tertentu, termasuk di Kuala Lumpur dan Selangor. Ukuran seterusnya ialah kadar lapor diri selepas insentif serta perubahan ePlacement, bilangan jawatan yang kekal kosong dan butiran sebenar kuota latihan kepakaran apabila kajian selesai.