502 premis ubah suai berisiko tinggi, peraturan bilik sewa perlu dipatuhi

Pengubahsuaian rumah atau kedai menjadi banyak bilik kecil bukan sekadar isu ruang sewa kerana kelulusan pelan, laluan keluar, pengudaraan dan kapasiti utiliti menentukan keselamatan penghuninya.

Sebanyak 502 premis di seluruh Malaysia dilaporkan telah dikenal pasti sejak 2023 sebagai bangunan yang diubah suai secara meluas untuk menghasilkan banyak bilik sewa dan membawa risiko keselamatan tinggi, terutama ketika kebakaran. Amalan itu disebut berlaku di bandar utama termasuk Kuala Lumpur dan Selangor, selain Pulau Pinang serta Johor. Angka berkenaan ialah jumlah premis yang dikenal pasti dalam laporan, bukan bilangan semua rumah sewa atau penginapan pekerja. Tiada senarai alamat persendirian diberikan untuk membuat kesimpulan terhadap premis tertentu.

Risiko yang dihuraikan bermula apabila susun atur asal rumah, apartmen atau tingkat atas kedai dibahagi kepada ruang kecil tanpa kawalan yang sesuai. Pensyarah kanan bidang hartanah UiTM Shah Alam, Muhammad Azwan Sulaiman, menerangkan bahawa kepadatan berlebihan boleh meningkatkan risiko kebakaran. Pengudaraan dan pencahayaan yang tidak memadai serta laluan keluar yang sukar dikenal pasti menambah bahaya ketika asap memenuhi ruang. Isunya bukan penggunaan bahan pemisah semata-mata, tetapi kesan reka bentuk dan jumlah penghuni terhadap kebolehdiaman serta keselamatan.

Beban bangunan dan utiliti turut perlu diperiksa. Menurut penjelasan teknikal dalam laporan Malay Mail, pertambahan penghuni, perabot dan peralatan elektrik boleh memberi kesan jangka panjang kepada struktur serta sistem utiliti. Penggunaan elektrik dan air melebihi kapasiti reka bentuk asal juga boleh meningkatkan risiko berkaitan pendawaian dan kos penyelenggaraan. Sumber tidak menyatakan bahawa setiap bilik bersekat berbahaya. Penilaian bergantung pada pelan, struktur, penggunaan ruang, kapasiti penghuni dan ciri keselamatan yang diluluskan.

Bagi penginapan pekerja, pindaan Akta Standard Minimum Perumahan, Penginapan dan Kemudahan Pekerja 1990 atau Akta 446 telah dikuatkuasakan sejak 2020. Undang-undang itu mewajibkan majikan menyediakan penginapan yang selesa serta kemudahan asas. Laporan menyatakan kerangka undang-undang untuk penginapan pekerja, bangunan dan harta strata sudah wujud, tetapi tanggungjawab pemantauan tersebar antara beberapa agensi. Cadangan yang dibawa ialah penyelarasan antara agensi, pemantauan lebih berkesan dan penguatkuasaan konsisten, bukannya sekadar menambah undang-undang baharu.

Operasi bersepadu telah digunakan untuk memeriksa keadaan tersebut. Beberapa operasi dikenali sebagai Op Sarang Burung di Kuala Lumpur pada Jun dan Johor pada Julai menemui bahagian bumbung rumah kedai yang ditukar menjadi asrama pekerja asing tanpa kelulusan. Di ibu negara, operasi melibatkan Jabatan Bomba dan Penyelamat Kuala Lumpur, Dewan Bandaraya Kuala Lumpur serta polis. Menteri di Jabatan Perdana Menteri bagi Wilayah Persekutuan, Hannah Yeoh, menggesa pemeriksaan terhadap unit atau premis yang ditukar secara tidak sah dijalankan secara berkala.

Di kawasan Ampang Jaya, Timbalan Yang Dipertua MPAJ Hasrolnizam Shaari menjelaskan bahawa perubahan susun atur, kegunaan ruang atau kapasiti sebenar penghuni dinilai mengikut Undang-Undang Kecil Bangunan Seragam dan keperluan pihak berkuasa tempatan. Struktur tambahan yang menghalang akses jentera bomba atau ambulans boleh dirobohkan apabila dianggap sangat berisiko. Bagi ruang komersial, cadangan beberapa bilik boleh dipertimbang secara fizikal hanya jika pencahayaan, pengudaraan dan ciri keselamatannya memadai serta kelulusan dan lesen yang perlu diperoleh.

Akta Jalan, Parit dan Bangunan 1974 atau Akta 133 menyediakan akibat yang khusus. Pemilik kediaman yang meneruskan pengubahsuaian atau pembinaan tanpa kelulusan pihak berkuasa tempatan boleh didenda sehingga RM25,000 di bawah Seksyen 70(11), dan mahkamah boleh memerintahkan perubahan atau perobohan bangunan. Seksyen 70(13)(d) pula memperuntukkan denda sehingga RM50,000, penjara sehingga tiga tahun atau kedua-duanya bagi kegagalan mematuhi perintah bertulis, arahan sah, had atau syarat yang dikenakan pihak berkuasa tempatan.

Bagi pemilik dan majikan di Kuala Lumpur, Ampang, Puchong serta kawasan bandar Selangor, langkah paling selamat ialah mendapatkan penilaian dan kelulusan sebelum mengubah jumlah bilik atau fungsi premis. Pihak pengurusan strata juga perlu mengetahui apabila unit kediaman berubah menjadi penginapan berkepadatan tinggi. Laporan tidak menyediakan saluran aduan tunggal atau mengisytiharkan semua pembahagian ruang sebagai kesalahan. Yang disahkan ialah kelulusan, pengudaraan, pencahayaan, kapasiti dan akses kecemasan merupakan perkara utama yang diteliti pihak berkuasa.