Lebih 1,400 pelajar Kazakhstan di Malaysia, kerjasama universiti mahu diperluas

Hubungan pendidikan Malaysia–Kazakhstan mahu bergerak daripada aliran pelajar sedia ada kepada program pascasiswazah, makmal dan penyelidikan bersama, tetapi peluang khusus untuk pemohon masih menunggu perjanjian serta syarat pelaksanaan.

Lebih 1,400 pelajar Kazakhstan kini mengikuti pengajian di universiti Malaysia, menjadi asas kepada cadangan kerjasama pendidikan tinggi yang lebih seimbang antara kedua-dua negara. Menteri Pendidikan Tinggi Datuk Seri Dr Zambry Abd Kadir berkata Malaysia mahu terus menerima pelajar dari Kazakhstan sambil menggalakkan pelajar Malaysia mengikuti program akademik di negara Asia Tengah itu. Cadangan tersebut dibentangkan dalam syarahan awam di L.N. Gumilyov Eurasian National University, Astana, pada 25 September.

Angka semasa masih lebih rendah berbanding tempoh sebelum pandemik Covid-19, apabila jumlah pelajar Kazakhstan di Malaysia pernah melebihi 10,000 orang. Perbezaan itu memberi konteks kepada usaha menarik semula penyertaan, tetapi sumber tidak menyatakan sasaran baharu atau tahun untuk kembali ke paras terdahulu. Lebih 1,400 ialah jumlah pelajar yang sedang belajar, manakala melebihi 10,000 merujuk rekod sebelum pandemik; kedua-duanya tidak patut dicampur sebagai satu angka terkumpul.

Zambry mencadangkan perkongsian ilmu yang dibina atas lima tonggak: mobiliti pelajar, kerjasama penyelidikan, pendidikan digital dan teknologi, kajian tamadun serta budaya, dan pembangunan insan. Rangka itu cuba menghubungkan Asia Tenggara dengan Asia Tengah melalui universiti, penyelidik dan pelajar. Ia masih sebuah cadangan menyeluruh. Laporan Malay Mail tidak mengumumkan universiti Malaysia tertentu, bilangan tempat, yuran, biasiswa atau tarikh permohonan bagi mana-mana tonggak.

Antara bentuk pelaksanaan yang disebut ialah program pascasiswazah bersama dan makmal penyelidikan. Bidang berpotensi merangkumi kecerdasan buatan, pendidikan digital, iklim dan kelestarian, peralihan tenaga, keselamatan makanan, teknologi pertanian, kewangan Islam, industri halal, tadbir urus dan keusahawanan. Senarai itu menunjukkan skop yang luas, namun bukan bukti bahawa semua program telah diluluskan. Setiap bidang masih memerlukan institusi rakan, kurikulum, pembiayaan dan aturan pengiktirafan yang belum diperincikan.

Lawatan menteri turut berlangsung bersempena Forum Pendidikan Tinggi Malaysia–Asia Tengah 2026 anjuran Education Malaysia Global Services. Forum berkenaan menghimpunkan pihak berkepentingan dari Malaysia dan Asia Tengah untuk membincangkan mobiliti pelajar, pendidikan rentas negara, Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional serta kemahiran digital. Kehadiran forum menyediakan tempat untuk membina hubungan institusi, tetapi laporan tidak merekodkan perjanjian program khusus yang sudah dibuka kepada pelajar hasil pertemuan itu.

Mobiliti dua hala ialah bahagian yang paling dekat dengan bakal pelajar Malaysia. Setakat pengumuman ini, kerajaan menyatakan galakan supaya pelajar tempatan mengikuti program akademik di Kazakhstan, bukan tawaran kemasukan atau tajaan. Pemohon tidak boleh menganggap kos, pemindahan kredit, bahasa pengantar dan pengiktirafan kelayakan sudah ditetapkan. Maklumat tersebut hanya boleh dinilai apabila universiti atau agensi berkaitan menerbitkan program, syarat, tempoh dan saluran permohonan yang rasmi.

Malaysia dan Kazakhstan mempunyai hubungan diplomatik sejak 1992, meliputi bidang politik, ekonomi, pendidikan, budaya dan hubungan rakyat. Kedudukan Malaysia di Asia Tenggara serta Kazakhstan di tengah Eurasia disebut sebagai kekuatan yang boleh digabungkan melalui kerjasama universiti. Bagi institusi di Kuala Lumpur, Selangor dan negeri lain, nilai cadangan ini terletak pada kemungkinan membina jaringan penyelidikan serta pertukaran pelajar di rantau yang berbeza, bukannya manfaat serta-merta yang sudah dijamin.

Perkembangan berikutnya perlu dilihat pada hasil yang boleh digunakan: memorandum antara institusi, program pascasiswazah yang dinamakan, makmal bersama, projek penyelidikan dan aturan mobiliti dua hala. Angka pelajar Kazakhstan menunjukkan Malaysia sudah mempunyai asas hubungan pendidikan, sementara lima tonggak memberi arah peluasan. Namun, keputusan belajar di luar negara memerlukan butiran yang belum ada dalam laporan semasa. Pelajar wajar menunggu pengumuman universiti dan Education Malaysia Global Services sebelum membuat andaian tentang kelayakan atau pembiayaan.